II SA/Lu 780/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja,, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi O. R. na postanowienie Rektora Uniwersytetu Medycznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna dla studentów Uniwersytetu Medycznego w L. po rozpatrzeniu zażalenia O. R. utrzymała w mocy postanowienie Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego w L. z dnia [...] kwietnia 2016 r. , nr [...] z dnia [...]-04-2016 wydane na podstawie art. 61a § I i 2 ustawy z. dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), zwanej dalej "k.p.a." z w zw. z art. 177 ust. 1 i 4, art. 173 ust. 1 pkt 2 i art. 180 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 z późn. zm.), zwanej dalej "p.s.w." oraz § 10 ust. 6, § 26 "Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Medycznego w L." stanowiącego załącznik do Zarządzenia Nr [...] Rektora z dnia [...] lipca 2014 r., zmienionego Zarządzeniem Nr [...] Rektora z dnia [...] września 2014 r. oraz Zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] października 2014 r. w sprawie ustalenia wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu Medycznego w L., zwanego dalej "Regulaminem" - o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania dla O. R. stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu [...] kwietnia 2016 r. O. R. złożyła wniosek o przyznanie jej stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim [...] za okres od [...] listopada 2014 r. do [...] czerwca 2015 r. dołączając do niego orzeczenie o niepełnosprawności z [...] grudnia 2014 r. zaliczające ją do lekkiego stopnia niepełnosprawności, orzeczenie o niepełnosprawności z [...] lutego 2015 r. utrzymujące w mocy zaskarżone orzeczenie z [...] grudnia 2014 r. oraz wyrok Sądu Rejonowego L. - Zachód w L. z dnia [...] marca 2016 r. (Sygn. akt VII U [...]) zmieniający zaskarżone orzeczenie i ustalający umiarkowany stopień niepełnosprawności. Odmawiając wszczęcia organ stwierdził, że wniosek o przyznanie stypendium został złożony już po zakończeniu okresu stypendialnego roku akademickiego [...] tj. po [...] czerwca 2015 r., a zatem w świetle § 7 ust. 5, § 26 ust. 4 oraz § 5 ust. 1 Regulaminu, wniosek był niedopuszczalny. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji O. R. domagała się jego uchylenia, podnosząc, że dopiero w dniu [...] marca 2016 r. zapadał wyrok Sądu Rejonowego L. - Zachód w L., ustalający prawomocnie jej niepełnosprawność, a więc dopiero po tym wyroku, mogła złożyć wniosek o przyznanie stypendium. Odwoławcza Komisja Stypendialna dla studentów UM w L. nie uwzględniła zarzutów zażalenia, podzielając stanowisko organu I instancji. Komisja stwierdziła, że zarówno w świetle p.s.w., jak i Regulaminu, stypendia mogą być przyznawane wyłącznie w danym roku akademickim. Zgodnie bowiem z art. 184 ust. 1-2 p.s.w. "Student może otrzymywać stypendia, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3, w danym roku akademickim przez okres do dziesięciu miesięcy, a gdy rok studiów trwa jeden semestr - przez okres do pięciu miesięcy, "(ust. 1). Stypendia, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki" (ust. 2). Z kolei w świetle § 5 ust. 1 - 3 Regulaminu: 1 "Stypendia, o których mowa w § 2 ust. 1 (m.in. stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych) przyznawane są na okres nieprzekraczający semestru, z zastrzeżeniem ust. 2. " 2. "W rozumieniu niniejszego regulaminu semestr zimowy obejmuje okres od października do lutego, zaś semestr letni od marca do czerwca, z wyjątkiem studentów na kierunku farmacja, realizujących sześciomiesięczny staż apteczny. " 3 Prawo do stypendiów w semestrze letnim dla osoby korzystającej z pomocy materialnej w semestrze zimowym, ustala się na podstawie pisemnego wniosku studenta /doktoranta o przyznanie stypendium na semestr letni w oparciu o dokumenty złożone w semestrze zimowym w roku akademickim [...] (Załącznik nr [...]), (...) " Kwestie terminów składania wniosków reguluje § 7 ust. 1 Regulaminu, zgodnie z którym co do zasady "Wnioski o stypendia socjalne należy składać do 15 września, a o pozostałe stypendia do 30 września, o ile terminy określone w harmonogramach prac WKS, KS i OKS, o których mowa w § 6 ust. 3 nie stanowią inaczej.(...)". Przepis § 7 ust. 5 przewiduje także, że "W dodatkowym terminie prac komisji stypendialnych rozpatrywane będą wnioski o stypendium socjalne oraz stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych złożone po terminie, o którym mowa w ust. 1. WKS / KS przyzna prawo do stypendium od miesiąca złożenia wniosku (Załącznik nr [...]) wraz z obowiązującymi załącznikami, o ile dokumenty te wpłynęły do DSSS w okresie od 1 do 7 dnia roboczego każdego miesiąca, za wyjątkiem października i z zastrzeżeniem § 26 ust. 4.". Natomiast w myśl § 26 ust. 3 i 4 Regulaminu - " Stypendium przyznawane jest na czas ważności orzeczenia, jednak nie dłużej niż na okres semestru." (ust.3). "Jeżeli orzeczenie utraciło ważność w trakcie trwania roku akademickiego, a student / doktorant dostarczył nowe, z którego wynikać będzie nieprzerwane trwanie niepełnosprawności, studentowi /doktorantowi przysługuje wyrównanie za okres, jaki upłynął od daty utraty ważności poprzedniego orzeczenia. Do orzeczenia należy dołączyć nowy wniosek (Załącznik nr [...]). "(ust. 4) Mając powyższe przepisy na uwadze Komisja ustaliła, że na wniosek O. R. z dnia [...] sierpnia 2014 r., do którego dołączyła orzeczenie o niepełnosprawności z terminem ważności do [...] października 2014 r., decyzją z dnia [...] października 2014 r. przyznano jej stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych na okres od [...] października 2014 r. do [...] października 2014 r. tj. do dnia utraty ważności orzeczenia. W trakcie trwania roku akademickiego [...] O. R. nie składała kolejnego wniosku o przyznanie przedmiotowego stypendium do końca semestru zimowego, nie składała również wniosku o przyznanie stypendium w semestrze letnim. Wniosek o przyznanie stypendium za rok [...] złożyła w dniu [...] kwietnia 2016 r., a zatem za późno, dlatego nie mógł być on rozpatrzony. Komisja podzieliła stanowisko organu I instancji, że stypendium przyznawane jest wyłącznie na okres stypendialny. Wprawdzie z § 26 ust. 4 Regulaminu wynika, że jeżeli stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych utraciło ważność w trakcie roku akademickiego, a student dostarczył nowe, z którego wynikać będzie nieprzerwane trwanie niepełnosprawności to studentowi przysługuje wyrównanie, to z uwagi na brzmienie § 5 ust. 1 i 2 Regulaminu - prawo to nie może być przyznane poza granice okresu stypendialnego. Nowy wniosek wraz z orzeczeniem powinien zostać złożony w trakcie okresu stypendialnego, który w roku akademickim zakończył się [...] czerwca 2015 r. W tej sytuacji, strona nie może skutecznie żądać przyznania świadczenia wstecz, powołując się na brak możliwości wcześniejszego złożenia wniosku. Okoliczności i przyczyny niezłożenia takiego wniosku, w tym ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla przyznania stypendium za okresy stypendialne, które już minęły. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. O. R. domagała się uchylenia postanowienia organu, zarzucając naruszenie art. 186 ust. 1 p.s.w. w zw. z § 7 ust. 4 i § 26 ust. 1 i 4 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Medycznego w L. oraz przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: art. 6, 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwą i pobieżną analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Skarżąca podniosła, że przepisy Regulaminu nie są precyzyjne, a organy dokonały wadliwej interpretacji § 26 ust. 4 i § 7 ust. 4 Regulaminu, przyjmując, że stypendium może być przyznane wyłącznie wtedy, gdy wniosek zostanie złożony w danym okresie stypendialnym. Zdaniem skarżącej, przepis § 26 ust. 4, który uprawnia do złożenia wniosku o wyrównanie stypendium, nie określa szczegółowo w jakim roku akademickim to wyrównanie przysługuje i w jakim terminie student ma dostarczyć wniosek wraz z nowym orzeczeniem. W tej sytuacji, z uwagi na to, że określenie jej stopnia niepełnosprawności nastąpiło w dniu [...] marca 2016 r., to dopiero wówczas mogła złożyć wniosek o wyrównanie. Jej zdaniem, powinna w tej sytuacji obowiązywać zasada kontynuacji świadczenia, tak jak w przypadku świadczeń rodzinnych (art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych). Skarżąca podkreśliła, że obecnie szkoły wyższe są zobowiązane do stwarzania niepełnosprawnym warunków do pełnego udziału w procesie kształcenia i w badaniach naukowych, a uczelnie publiczne otrzymują z budżetu państwa dotację, którą mogą przeznaczyć na finansowanie kosztów realizacji inwestycji służących kształceniu niepełnosprawnych studentów i doktorantów. Odmowa przyznania jej stypendium jest więc bezpodstawna. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Rację ma organ, że stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, którego domagała się skarżąca, nie mogło być przyznane za miniony już rok akademicki, a złożenie wniosku po zakończeniu tego roku było niedopuszczalne. Zgodnie z art.180 p.s.w. stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych może otrzymywać student z tytułu niepełnosprawności potwierdzonej orzeczeniem właściwego organu. Szczegółowe zasady przyznawania takiego stypendium określa regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, ustalony przez rektora w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego - zgodnie z art. 186 ust. 1 p.s.w. – obejmujący szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, sposób wyłaniania studentów mogących otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta. W świetle powyższego, to w regulaminie określane są okresy na jakie pomoc przysługuje, a także terminy składania wniosków o świadczenia. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii Zarządzeniem z dnia [...] lipca 2014 r., Nr [...] wprowadził "Regulamin przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Medycznego w L.", obowiązujący w roku akademickim [...]. Z § 2 ust. 2 Regulaminu wynika, że świadczenia przyznawane są na wniosek. Przepis § 5 ust. 1 wprowadza przy tym zasadę, że stypendia, o których mowa w § 2 ust. 1 (m.in. stypendium socjalne dla osób niepełnosprawnych) przyznawane są na okres nieprzekraczający semestru, przy czym semestr zimowy obejmuje okres od października do lutego, zaś semestr letni od marca do czerwca (ust.2). Przepis ten w ust. 3 stanowi wprost, że prawo do stypendiów w semestrze letnim dla osoby korzystającej z pomocy materialnej w semestrze zimowym ustala się na podstawie pisemnego wniosku o przyznanie stypendium na semestr letni w oparciu o dokumenty złożone w semestrze zimowym. Już tylko z tych przepisów wynika, że stypendium może być przyznane wyłącznie na wniosek i to wniosek złożony bezpośrednio przed rozpoczynającym się semestrem (zimowym lub letnim). Również z § 6 ust. 1 i 3 dotyczącego wypłat przyznanych świadczeń wynika, że stypendia wypłacane są co miesiąc "w danym semestrze", co również oznacza, że świadczenia przyznawane są zasadniczo na przyszłość i tylko w trakcie bieżącego, aktualnego semestru. Zasadę tę precyzuje § 7 ust. 1 Regulaminu, zgodnie z którym wnioski o stypendia socjalne należy składać do 15 września, a o pozostałe stypendia do 30 września, o ile nie przewidują innych terminów harmonogramy ustalone przez rektora na podstawie § 6 ust. 3. Harmonogramy te dotyczą przyznawania i wypłaty stypendiów na dany semestr. Oznacza to, że wnioski o przyznanie tych świadczeń również dotyczą danego semestru i poprzedzają go. Również z § 7 ust. 4 wynika, że "W dodatkowym terminie prac komisji stypendialnych rozpatrywane będą wnioski o stypendium socjalne oraz stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych złożone po terminie, o którym mowa w ust. 1. WKS / KS przyzna prawo do stypendium od miesiąca złożenia wniosku (Załącznik nr [...]) wraz z obowiązującymi załącznikami, o ile dokumenty te wpłynęły do DSSS w okresie od 1 do 7 dnia roboczego każdego miesiąca, za wyjątkiem października i z zastrzeżeniem § 26 ust. 4.". W świetle tego przepisu, przyznanie świadczeń dokonywane jest dopiero od miesiąca złożenia wniosku, a więc na przyszłość. Zasady przyznawania świadczeń na bieżący semestr w danym roku akademickim nie zmienia przepis § 26 Regulaminu. Wprawdzie przepis ten jest przepisem szczególnym, regulującym wyłącznie tryb przyznawania stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, to jednak nie może on być interpretowany w oderwaniu od powyżej powołanych przepisów i z odstępstwem od reguł w nich ustanowionych. Określa on jedynie odmiennie te kwestie, które związane są z koniecznością udokumentowania niepełnosprawności. Stanowi on mianowicie, że do wniosku o przyznanie stypendium student/doktorant załącza kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub orzeczenia traktowanego na równi z tym orzeczeniem (ust.2). Przewiduje przy tym, że stypendium to przyznawane jest na czas ważności orzeczenia, jednak nie dłużej niż na okres semestru. Jeżeli natomiast orzeczenie utraciło ważność w trakcie trwania roku akademickiego, a student / doktorant dostarczył nowe, z którego wynikać będzie nieprzerwane trwanie niepełnosprawności, studentowi /doktorantowi przysługuje wyrównanie za okres, jaki upłynął od daty utraty ważności poprzedniego orzeczenia. Do orzeczenia należy dołączyć nowy wniosek (Załącznik nr [...]). "(ust. 4). W świetle powyższego rację mają organy obu instancji, że wyrównanie świadczenia dotyczy wyłącznie takiej sytuacji, gdy student miał już przyznane stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych na dany semestr, ale z uwagi na utratę ważności orzeczenia o niepełnosprawności, odpadła przesłanka przyznania tego świadczenia. W takiej sytuacji student ma prawo złożyć ponowny (nowy) wniosek o przyznanie takiego świadczenia i wówczas zachodzą podstawy do wyrównania świadczenia. Wyrównanie to należy jednak odnosić do danego semestru, gdyż przepis § 26 nie wprowadza odmiennych reguł niż te ustanowione w § 5 ust. 1 i 2. Przepis § 26 ust. 4 stanowi jedynie dodatkowe uprawnienie do świadczenia wyrównawczego dla osoby niepełnosprawnej, ale wyłącznie w okresie danego semestru. Organ prawidłowo zatem uznał, że skoro skarżąca złożyła wniosek wraz z aktualnym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności w dniu [...] kwietnia 2016 r., a jednocześnie nie pobierała w semestrze zimowym ani letnim zakończonego już roku akademickiego [...] tego świadczenia, gdyż nie składała o nie wniosków, to nie była uprawniona w 2016 r. do ubiegania się o wyrównanie, o którym mowa w § 26 ust. 4 Regulaminu, za miniony rok akademicki [...]. Prawidłowo w tej sytuacji organ stwierdził brak podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej minionego już roku akademickiego – zaskarżone postanowienie wydane w trybie art. 61 a § 1 kpa nie narusza zatem obowiązujących przepisów. Zgodnie z tym przepisem – gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. żądanie wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zarzuty skargi nie są więc zasadne, gdyż organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów Regulaminu; brak przy tym podstaw prawnych do zastosowania zasady kontynuacji świadczeń, o których mowa w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Rację ma bowiem organ, że warunkiem przyznania świadczenia wyrównawczego było złożenie wniosku w terminach określonych w § 7 ust. 1 i § 5 ust. 3 Regulaminu, a więc przed rozpoczęciem się odpowiednich semestrów roku akademickiego [...]. Możliwe byłoby wówczas zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności skarżącej; organ miałby obowiązek zaplanowania ewentualnych środków na świadczenie wyrównawcze. Z uwagi na to, że skarżąca takich wniosków nie składała, nie było podstaw do wszczęcia postępowania i rozpatrzenia wniosku o przyznanie takiego świadczenia za miniony okres. Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz.718 ze zm.).