II SA/Lu 783/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Przemysław Gumieniak, po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2004 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania I. B. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty z dnia [...] kwietnia 2003 r. znak: [...] w sprawie odmowy umorzenia pożyczki Nr 1/99 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 18 ust. 4a , 4b i ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jednolity: Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514/ – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach zaskarżonej decyzji organ wskazał, że dnia [...] kwietnia 1999 r. zawarta została umowa pożyczki Nr 1/99 pomiędzy P.H. [...] reprezentowanym przez I. B., a Kierownikiem Powiatowego Urzędu Pracy, na podstawie której pożyczkobiorca otrzymał jedno dodatkowe miejsce pracy, dla bezrobotnego skierowanego na to miejsce, na stanowisko: sprzedawca. Za zobowiązania wynikające z umowy pożyczki poręczyli solidarnie: R. P., S. K., R. M.. Wobec nie wywiązywania się z warunków umowy przez I. B. tj. naruszenia planu spłaty pożyczki określonego w § 11 umowy, pismem z dnia [...] czerwca 2002 r. znak: [...] Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy na podstawie § 13 umowy pożyczki wypowiedział umowę pożyczki i przedstawił do wykupienia weksel gwarancyjny wypełniony na kwotę 12539,57 zł odpowiadającej kwocie pożyczki z odsetkami. Przychylając się do prośby I. B. Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy dnia [...] czerwca 2000 r. zawarł porozumienie mocą którego zadłużenie wynikające z umowy pożyczki rozłożono na 18 rat. Dnia [...] grudnia 2000 r. do Powiatowego Urzędu pracy wpłynął wniosek o umorzenie w całości lub w części pożyczki. Działając zgodnie z przyjętą procedurą Urząd Pracy zwrócił się do ośrodków pomocy społecznej właściwych dla miejsca zamieszkania dłużników o przeprowadzenie wywiadów środowiskowych i wydania opinii w przedmiocie zasadności udzielenia ulg w spłacie pożyczki. Z informacji udzielonych przez ośrodki pomocy społecznej wynika, że żaden z dłużników nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Powiatowa Rada Zatrudnienia na posiedzeniu dnia [...] kwietnia 2003 r. wyraziła negatywną opinię w kwestii umorzenia przedmiotowej pożyczki uzasadniając swoje stanowisko brakiem niezbędnych wywiadów środowiskowych pozwalających ustalić sytuację materialną pożyczkobiorcy i poręczycieli. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. znak: [...] wydaną przez Starostę organ I instancji orzekł o odmowie umorzenia pożyczki udzielonej I. B. Organ odwoławczy – Wojewoda rozpoznając odwołanie I. B. nie znalazł podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji, uznając że nie zachodzą przesłanki określone w art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jednolity: Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514/. Organ wskazał ponadto, że spłatę pożyczki za spłatę której solidarnie odpowiada więcej niż jeden dłużnik może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie zachodzą co do wszystkich zobowiązanych /art. 18 ust. 4b tej ustawy/. Decyzja w zakresie umarzania należności ma charakter uznania administracyjnego. Muszą więc one mieć oparcie w postanowieniach umowy pożyczki, oraz przepisach prawa. Organ administracji umarza w części lub w całości należność Funduszu w oparciu o całokształt sprawy, kierując się przede wszystkim uzasadnionym interesem wierzyciela, interesem społecznym lub słusznym interesem strony. Powołany art. 18 ust. 4a cytowanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu określa warunki umorzenia całości lub części udzielonej z Funduszu Pracy pożyczki. Jak wynika z pism ośrodków pomocy społecznej wnioskodawca jak i poręczyciele nie wyrazili zgody na przeprowadzenie wywiadów środowiskowych. Brak było więc możliwości oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy jak i poręczycieli pożyczki. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła I. B. wnosząc o jej uchylenie. Wskazała na okoliczność spłaty znacznej części zaciągniętej pożyczki. Jako przyczynę opóźnienia spłat rat wskazała niekorzystną sytuację na rynku w zakresie handlu detalicznego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podnosząc argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153 poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze kognicję sądu administracyjnego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jednolity: Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514/. Stosownie do tegoż przepisu Starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w ust. 1, jeżeli: 1/ w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku z którego można dochodzić należności; 2/ w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania; 3/ pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4/ przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Stosownie do art. 18 ust. 4b powołanej wyżej ustawy umorzenie pożyczki za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik może nastąpić gdy okoliczności uzasadniające umorzenie zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. W rozpoznawanej sprawie, organy administracji prawidłowo ustaliły, że zarówno skarżąca jak i poręczyciele pożyczki nie wyrazili zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego /k. 41-45 akt post. adm./, co uniemożliwiło ocenę ich sytuacji materialnej. Trafne jest także stanowisko Wojewody, kwalifikujące decyzje w zakresie umarzania należności jako decyzje podejmowane w granicach tzw. uznania administracyjnego. Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście obowiązujących przepisów § 18 ust. 4a, 4b, 7 powołanej wyżej ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz treści zawartej umowy pożyczki nie dają podstaw do stwierdzenia, że granice uznania administracyjnego zostały przez organy przekroczone. Za rozwiązaniem przyjętym w zaskarżonej decyzji przemawiają celowościowe i funkcjonalne argumenty interpretacyjne wskazanego wyżej przepisu § 18 ust. 4a. Należy bowiem przyjąć, że celem ustawodawcy było umarzanie pożyczki osobom rzeczywiście znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Funkcjonalnie nie byłoby przecież uzasadnione aby interes dłużnika każdorazowo traktować w sposób preferencyjny i w ten sposób uszczuplać środki wpływające do budżetu Funduszu Pracy. Uzasadnionym interesem wierzyciela są doniosłe cele i zadania Funduszu Pracy w zakresie zwalczania bezrobocia i łagodzenia jego skutków. Podnieść należy również, że źródłem powstania zobowiązania jest cywilnoprawna umowa pożyczki cechująca się dobrowolnością i równorzędnością stron stosunku obligacyjnego. W tym stanie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie miał podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji. Decyzja ze względów podniesionych wyżej prawa nie narusza i skarga na nią podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270/ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/.