II SA/Lu 784/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja,, Sędzia SO del. Arkadiusz Mrowiec, Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 lutego 2015 r. sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy sporządzenia i wydania odpisu dokumentu 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wójta Gminy z dnia [...]nr [...] 2. przyznaje [...] od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014r., Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w N. po rozpatrzeniu wniosku Z. W. z dnia [...] maja 2014r. (data wpływu [...] maja 2014r.) odmówił sporządzenia i wydania uwierzytelnionego odpisu wywiadu środowiskowego z dnia [...] maja 2014r. W uzasadnieniu organ wskazał, że we wniosku tym Z. W. żądał "sporządzenia i wydania kserokopii wywiadu z dnia [...] maja 2014r.", które należało potraktować jako wniosek o wydanie uwierzytelnionych odpisów, o których mowa w art. 74 § 2 kpa. Wydanie takich odpisów jest jednak możliwe wyłącznie po wykazaniu ważnego interesu, czego Z. W. nie uczynił, dlatego na podstawie powołanego art. 74 § 2 kpa organ wydał postanowienie o odmowie "sporządzenia i wydania uwierzytelnionego odpisu wywiadu środowiskowego z dnia [...] maja 2014r." Po rozpatrzeniu zażalenia Z. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. postanowieniem z dnia [...] lipca 2014r., znak: [...] uchyliło zaskarżone postanowienie i umorzyło postępowanie I instancji. Kolegium stwierdziło, że wbrew ustaleniom organu I instancji, Z. W. wnosił o wydanie mu kserokopii, a nie uwierzytelnionego odpisu wywiadu środowiskowego z dnia [...] maja 2014r. Kodeks postępowania administracyjnego szczegółowo normuje sytuacje, w których organ administracji jest zobowiązany wydać postanowienie. W sytuacji natomiast, gdy organ nie odmawia stronie udostępnienia akt celem korzystania z uprawnień wynikających z art. 73 § 1 kpa (przeglądanie akt sprawy, sporządzanie z nich notatek i odpisów), nie zachodzi podstawa wydania postanowienia o odmowie w trybie art. 74 § 2 kpa. Kolegium wskazało przy tym, że organ ma obowiązek umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy i sporządzanie z nich notatek, natomiast nie ma obowiązku sporządzania kserokopii dokumentu i doręczania go na żądanie strony, dlatego tym bardziej nie ma podstaw do wydania postanowienia odmownego w tym przedmiocie. W świetle powyższego, postępowanie jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. W. wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego. Skarżący zarzucając ogólnie organowi niekompetencję i brak profesjonalizmu wskazał, że rozstrzygnięcie jest wadliwe, ponieważ domagał się wydania kserokopii wywiadu środowiskowego i wniosek ten nie został załatwiony, dlatego umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego jest nieuzasadnione. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem postanowienia organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów. Jak wynika z akt sprawy, Z. W. we wniosku z dnia [...] maja 2014r. żądał sporządzenia i wydania kserokopii wywiadu środowiskowego z dnia [...] maja 2014r. Podstawą takiego żądania jest przepis art. 73 § 1 kpa, zgodnie z którym strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów (...) Wbrew stanowisku organu I instancji, skarżący nie wnosił o wydanie mu uwierzytelnionych kopii tego organu na podstawie art. 73 § 2 kpa, co musiałoby być uzasadnione ważnym interesem strony. Organ I instancji całkowicie bezzasadnie, wbrew wyraźnemu sformułowaniu wniosku, potraktował żądanie skarżącego jako żądanie wydania uwierzytelnionego odpisu wskazanego dokumentu, a w konsekwencji postanowienie o odmowie uwzględnienia wniosku z powodu niewykazania przez skarżącego ważnego interesu jest wadliwe i podlega uchyleniu jako naruszające art. 74 § 2 kpa. Również postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. umarzające postępowanie organu I instancji jest wadliwe. Umorzenie postępowania administracyjnego jest możliwe, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części (art. 105 § 1 kpa). W sprawie niniejszej brak jest podstaw do przyjęcia, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, skoro skarżący nie cofnął wniosku z dnia [...] maja 2014r. i nadal domaga się wydania mu kserokopii wywiadu środowiskowego z dnia [...] maja 2014r. Kolegium wadliwie wywodzi bezprzedmiotowość postępowania z braku konieczności wydania postanowienia o odmowie sporządzenia kserokopii wskazanego przez skarżącego dokumentu. Umarzając postępowanie Kolegium w istocie przyjmuje, że nie ma wniosku skarżącego, co stanowi naruszenie nie tylko art. 105 § 2 kpa, ale również art. 10 kpa, bowiem uniemożliwia skarżącemu ewentualne postępowanie w sprawie bezczynności – o ile organ nie uwzględni wniosku. O ile zatem organ I instancji wadliwie potraktował wniosek skarżącego jako wniosek o wydanie uwierzytelnionego odpisu wywiadu środowiskowego i wobec braku ważnego interesu odmówił uwzględnienia tego wniosku, o tyle organ odwoławczy prawidłowo traktując wniosek skarżącego jako wniosek o sporządzenie i wydanie kserokopii tego wywiadu, wadliwie umorzył postępowanie uznając, że skoro nie zachodzi podstawa do wydania postanowienia o odmowie uwzględnienia wniosku, to postępowanie jest bezprzedmiotowe. Ponadto stwierdzić należy, że wbrew stanowisku organu odwoławczego, nie tylko odmowa uwierzytelnienia kopii i odpisów z akt sprawy lub wydania uwierzytelnionych odpisów wymaga wydania postanowienia. Dotyczy to również odmowy umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, co wynika wprost z art. 74 § 2 kpa. Należy przy tym w pełni podzielić stanowisko NSA zawarte w postanowieniu z dnia 14 września 2010r., II OSK 1676/10, że prawo strony do sporządzania kopii akt sprawy obejmuje również żądanie sporządzenia przez organ kopii (odpisu) z akt sprawy. Organ ma swobodę przy tworzeniu warunków sporządzania kserokopii, natomiast odmowa ich wydania narusza art. 73 § 1 kpa. Kwestia techniki sporządzania kserokopii wymaga podjęcia działań organizacyjnych przez organ, dotyczy to również kwestii ustalenia odpłatności za skorzystanie z kserokopiarki, jednak okoliczności te nie zwalniają organu z przedmiotowego obowiązku (zob. także wyrok NSA z dnia 29 marca 2001r., II SA 2580/00, NSA z dnia 8 kwietnia 1998r., I SA/Gd 1657/97). Z powyższych względów Sąd uchylił postanowienia organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz.270 ze zm.); o wynagrodzeniu adwokata z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013r., poz. 461). Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni powyższe rozważania, a w razie ewentualnych wątpliwości co do treści wniosku wezwie skarżącego o jego sprecyzowanie, a następnie załatwi wniosek dokonując właściwej czynności materialno-technicznej bądź wyda postanowienie o odmowie uwzględnienia jednoznacznie określonego żądania.