II SA/Lu 786/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...]., Nr [...] wydaną na podstawie art. 138§1pkt.1 kpa w zw. z art. 5ust.2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej z dnia 28 listopada 2003r. (Dz.U. Nr 229, poz.2273 ze zm.) i §6ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 286, poz.2870 ze zm.) Dyrektor Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpoznaniu odwołania J. K. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] . o odmowie przyznania mu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Organy ustaliły, że J. K. złożył do Biura Powiatowego ARiMR wniosek o pomoc finansową na wspieranie gospodarstw rolnych niskotowarowych za późno, tj. po wyczerpaniu środków finansowych przeznaczonych na taką pomoc. Organy ustaliły, że skarżący nadał wniosek w urzędzie pocztowym w dniu 23 marca 2006r., a organ odnotował jego wpływ w dniu 24 marca 2006r. Organy w uzasadnieniu decyzji powołując się na prognozowane bliżej nieokreślone wydatki uznały, że środki przeznaczone na finansowanie gospodarstw niskotowarowych zostały wyczerpane w dniu 22 marca 2005r., a więc złożony po tym dniu wniosek skarżącego nie mógł być uwzględniony. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organy wskazały §2ust.1i2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 286, poz.2870 ze zm.), z których wynika, że płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty euro określonej w planie rozwoju obszarów wiejskich na wspieranie gospodarstw niskotowarowych oraz według kolejności otrzymania przez AR i MR wniosków. Skargę do sądu administracyjnego wniósł J. K. domagając się uchylenia decyzji Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa . Skarżący zarzucił naruszenie przez organ §6ust.1pkt.4 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, poprzez rozpoznanie jego wniosku o przyznanie takiej płatności po upływie ustawowego 90-dniowego terminu, tj. po 14 miesiącach od jego złożenia. Poza tym, w ocenie skarżącego, w świetle przepisów powołanego rozporządzenia termin składania wniosków o pomoc dla gospodarstw niskotowarowych nie jest ograniczony. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na potwierdzenie słuszności zajętego stanowiska pełnomocnik organu w toku postępowania sądowego złożył pisma procesowe, z których wynika zalecenie Centrali AR i MR, by z uwagi na bliskie wyczerpanie limitu środków finansowych na lata 2004-2006 od dnia 23 marca 2006r. nie przyjmować wniosków o przyznanie pomocy na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1§1i2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonego aktu w zakresie jego zgodności z prawem. Skarga jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów tj. art. 7, 77 § 1 , 80 i 136 kpa. W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Kierując się normą prawa materialnego organ ocenia, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody dla udowodnienia tych faktów są potrzebne. Zgodnie natomiast z przepisem art.77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest więc na podstawie tych przepisów zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie do przepisu art.136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jest on bowiem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę administracyjną. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem zastosowania właściwej normy prawa materialnego. Zasady przyznawania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 286, poz.2870 ze zm.) Zgodnie z §3 tego rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi, który spełnia warunki określone w tym przepisie. Płatność przyznawana jest na wniosek skierowany do kierownika biura powiatowego Agencji, który ma obowiązek rozpoznać go w terminie 90dni. (§6ust.1i6) Wbrew stanowisku organów administracyjnych obu instancji – wniosek może być złożony w każdym czasie – przepisy rozporządzenia nie zawierają bowiem w tym zakresie żadnych ograniczeń. W świetle natomiast §2 rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana tylko do wyczerpania środków finansowych przeznaczonych na ten cel, tj. do wysokości limitu określonego w planie rozwoju obszarów wiejskich i według kolejności otrzymania przez Agencję Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa wniosków o przyznanie płatności. Oznacza to, że organ ma prawo odmówić przyznania płatności z tej przyczyny, że brak jest środków finansowych, ale powinien okoliczność tę wykazać. Tymczasem zarówno uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i uzasadnienie decyzji organu I instancji nie wskazują żadnych dowodów potwierdzających wyczerpanie limitu środków przeznaczonych na wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Uzasadnienie decyzji organu I instancji jest bardzo lakoniczne i ogranicza się wyłącznie do stwierdzenia, że brak jest środków przeznaczonych na wspieranie gospodarstw niskotowarowych w budżecie Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006 i przytoczenia przepisu rozporządzenia. Uzasadnienie to narusza zatem dyspozycję art. art.107§3 kpa, który zobowiązuje organy administracji do wskazania w uzasadnieniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji. Nie czyni zadość tym wymogom również uzasadnienie organu odwoławczego, który powołał się jedynie ogólnikowo na "wyliczenia i prognozowane wydatki", nie wskazując konkretnych danych liczbowych, potwierdzających, że środki przeznaczone na finansowanie gospodarstw niskotowarowych zostały wyczerpane przed dniem złożenia przez skarżącego wniosku. Nie zasługuje również na uwzględnienie argumentacja organu odwoławczego zawarta w piśmie procesowym z dnia 23 listopada 2006r. złożonym w toku postępowania sądowego, w którym organ opisując jakie cele pełni Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) wskazuje, że wydatki w okresie programowania 2004-2006 na wspieranie gospodarstw niskotowarowych wynoszą 293,10zł. Dane przytoczone przez organ pozostają bowiem w sprzeczności z zapisem Planu rozwoju obszarów wiejskich na lata 2004-2006, ogłoszonym w dniu 15 listopada 2004r. (M.P. Nr 56, poz.958), który podaje kwotę 376,3mln euro (pkt.8) oraz informacjami podanymi przez Agencję na jej oficjalnej stronie www.arimr.gov.pl, iż producenci rolni mogą od dnia 6 listopada 2006r. ponownie składać wnioski, ponieważ analiza wydatkowania środków wykazała oszczędności. Podkreślić należy również, że nie jest źródłem prawa pismo Prezesa Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa z dnia 18 marca 2005r. skierowane do dyrektorów oddziałów regionalnych Agencji, na które powołuje się organ odwoławczy, a zatem jego zalecenie wstrzymania z dniem 22 marca 2005r. przyjmowania wniosków nie jest wiążące dla organów rozpatrujących wnioski, które zobowiązane są przestrzegać obowiązujących przepisów, a te nie przewidują żadnego terminu składania wniosków. Jednocześnie lakoniczne stwierdzenie Prezesa AR i MR, iż limit środków przeznaczonych na pomoc dla gospodarstw niskotowarowych jest bliski wyczerpania, nie stanowi dostatecznych dowodów uzasadniających datę wyczerpania tegoż limitu, a w konsekwencji odmowę przyznania pomocy osobom, których wnioski wpłynęły po dniu 22 marca 2005r. Wobec tak nieklarownych ustaleń organów dotyczących rzeczywiście posiadanych na wspieranie gospodarstw niskotowarowych środków odmowa przyznania skarżącemu takiej pomocy tylko na tej podstawie jest całkowicie nieusprawiedliwiona, tym bardziej, że skarżący złożył wniosek już w dniu 23 marca 2005r., a więc tylko jeden dzień po wskazanym przez Prezesa Agencji rzekomym dniu wyczerpania środków. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest również okoliczność, iż pierwsze czynności wyjaśniające w sprawie organ I instancji podjął dopiero po pół roku od złożenia przez skarżącego wniosku (pierwsza kontrola przeprowadzona została w dniu 14 stycznia 2006r.), a decyzję w sprawie wydał aż po 14 miesiącach, co oczywiście narusza §6 cyt. rozporządzenia. Skoro zatem mimo braku dostatecznych ustaleń co do wskazanych istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, organ odwoławczy nie uzupełnił materiału dowodowego i nie wyjaśnił należycie wszystkich okoliczności sprawy, pomimo obowiązku przeprowadzenia takiego postępowania uzupełniającego na podstawie art. 136kpa, to zaskarżona decyzja nie może być uznana za odpowiadającą prawu. Stwierdzone naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, doprowadziło bowiem do wydania decyzji mimo braku niezbędnych ustaleń i wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, co powoduje konieczność uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Rozpoznając sprawę ponownie organy winny zatem wyjaśnić, jaka byłą rzeczywista wysokość limitu środków na wspieranie gospodarstw niskotowarowych oraz czy i kiedy został on wyczerpany. Dopiero wyjaśnienie tych okoliczności pozwoli prawidłowo ustalić stan faktyczny i wydać zgodną z prawem decyzję. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 §1pkt.1lit. "c ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 cyt. ustawy.