II SA/Lu 79/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący - sędzia WSA Ewa Ibrom po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. i A. małżonków L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przebudowy przejazdu i placu postojowego - w zakresie wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. T. i A. małżonkowie L. - wezwani do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 26 lutego 2010 r. referendarz sądowy tutejszego Sądu odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy wskazując, iż nie wykazali, że realnie nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. w ocenie referendarza uzyskiwany przez nich miesięczny dochód wskazuje, że mają oni realne możliwości poniesienia wszystkich kosztów niniejszego postępowania. Pismem z dnia 18 marca 2010 r. skarżący wnieśli sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu podkreślili, że uzyskiwane przez nich dochody nie wystarczają na pokrycie wszystkich niezbędnych potrzeb i zmuszeni są korzystać z pomocy finansowej córki. Ponadto wskazali, iż referendarz błędnie ustalił koszty leczenia i nie uwzględnił zadłużenia jakie posiadają w banku. Następnie zarządzeniem z dnia 25 marca 2010 r. skarżący zostali wezwani do złożenia: 1. aktualnego zaświadczenia określającego wysokość otrzymywanych świadczeń emerytalnych, tj. kserokopii odcinka odbioru emerytury z ostatnich trzech miesięcy 2010 r.; 2. oświadczenia wskazującego powierzchnię działki rekreacyjnej oraz domku letniskowego; 3. oświadczenia, na jaki cel skarżący zaciągnęli kredyt - w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący wyjaśnili, iż ze względu na przedłużające się postępowanie postanowili pobrać pożyczkę i uiścić wymagany wpis od skargi. Sąd zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "ustawa" - wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek podlega ponownemu rozpatrzeniu. Stosownie do art. 243 §1 ustawy, stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku T. i A. małż. L. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 ustawy, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 § 2 ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Kierując się powyższą regulacją prawną w ocenie Sądu analiza złożonych przez wnioskodawców oświadczeń i dokumentów nie pozwala na dokonanie rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez nich kosztów sądowych w sprawie. W szczególności należy zwrócić uwagę, iż skarżący nie wykonali wezwania Sądu do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów co oznacza, iż nie dążyli do wyjaśnienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. Brak aktualnego zaświadczenia określającego wysokość otrzymywanych świadczeń emerytalnych oraz brak oświadczenia wskazującego cel zaciągniętego kredytu, uniemożliwia dokonanie poprawnej oceny możliwości ponoszenia przez nich kosztów sądowych. W tych okolicznościach zasadnym jest wskazać, że fakty na które powołuje się wnioskodawca muszą stwarzać stan pewności co do tego, że nie ma on realnych możliwości pokrycia kosztów, o zwolnienie od których wnioskował. Przyjmuje się, że tylko ten kto nawet przy najdalej idących wysiłkach nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na koszty sądowe, może liczyć na uwzględnienie wniosku o prawo pomocy. Okoliczności braku środków powinny jednak być wiarygodnie uprawdopodobnione, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru kosztów sądowych stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Sąd podziela również pogląd wyrażany w literaturze, że art. 255 ustawy. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zaś brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń, musi mieć wpływ na dokonaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, W-wa 2007, s. 244). Niezastosowanie się do wezwania w trybie art. 255 ustawy i brak danych w postaci dokumentów i wyjaśnień, pozbawia Sąd możliwości oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. II OZ 235/06, niepubl.). Wobec powyższego stwierdzić należy, iż skarżący nie wykazali, aby w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki przyznania im prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tych względów i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w postanowieniu.