II SA/Lu 792/19
WyrokWSA w Lublinie2020-04-22
Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Maria Wieczorek-Zalewska, Jerzy Parchomiuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu odwoławczego wstrzymujące roboty budowlane i nakazujące przedłożenie dokumentów w celu legalizacji samowoli budowlanej, wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, jest zgodne z prawem, mimo że roboty budowlane zostały zakończone?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie wstrzymujące roboty budowlane, nawet jeśli zostały one zakończone, jest zgodne z prawem. Wstrzymanie robót budowlanych ma dwojakie znaczenie: zakazuje prowadzenia robót, gdy są w toku, oraz stanowi zakaz ich podjęcia lub wznowienia do zakończenia postępowania. Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, wstrzymując roboty i nakazując przedłożenie dokumentów legalizacyjnych, ponieważ wstępna ocena wykazała, że samowola budowlana może być sanowana.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. K. i K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które wstrzymało roboty budowlane związane z rozbudową budynku gospodarczego i nakazało przedłożenie dokumentów do jego legalizacji. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów postępowania, w tym nieprecyzyjne określenie obowiązków i błędne zakwalifikowanie obiektu. Budynek został rozbudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, a jego obecne przeznaczenie to warsztat samochodowy z lakiernią i częścią mieszkalną.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 22 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. i K. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] października 2019 r., znak: [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych i nakazania przedłożenia określonych dokumentów oddala skargę
Decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2018 r. znak: [...] uchylona została decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] czerwca 2018 r. znak: [...] nakazująca K. K. i A. K. rozbiórkę rozbudowanej i nadbudowanej części budynku zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] położonej w obrębie geod. S., gm. K., doprowadzając obiekt do wymiarów: długość - 12,30 m, szerokość - 7,00 m, wysokość - 6,90 m, tj. zgodnych z wymiarami budynku gospodarczego zgłoszonego do użytkowania w dniu [...] lipca 2008 r. (wybudowanego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] października 2003 r. znak: [...]) wraz z przywróceniem poprzedniego sposobu użytkowania jako budynek gospodarczy, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji w dniu 26 listopada 2018 r. przeprowadził oględziny, podczas których stwierdzono, że na działce skarżących, znajduje się budynek o konstrukcji mieszanej o wymiarach w rzucie 38,92 m x 13,69 m i wysokości do kalenicy wynoszącej 7,10 m, który powstał w wyniku rozbudowy budynku gospodarczego o wymiarach w rzucie 12,50 m x 7,26 m. Budynek usytuowany jest przy granicy z działką o nr ewid.[...] oraz w odległości 1,39 m od granicy z działką o nr ewid. [...]. Zarówno od strony działki o nr ewid.[...] jak i od strony działki o nr ewid. [...] ściany budynku nie spełniają wymogów ścian oddzielenia przeciwpożarowego. Nad dachem budynku od strony działki o nr ewid.[...] przebiega linia energetyczna średniego napięcia. Budynek posiada instalacje: elektryczną, c.o. i wod-kan. i jest użytkowany jako warsztat samochodowy z lakiernią, o czym świadczy zamontowana komora lakiernicza oraz sprzęt wulkanizacyjny. Właściciel obiektu K. K. oświadczył, że część budynku przeznaczona jest do celów gospodarczych, a część jako warsztat samochodowy.
W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił, że z zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy K. zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Rady Gminy K. z dnia [...] listopada 2003 r., zmienionego Uchwałą nr [...] Rady Gminy K. wynika, że kwestionowany obiekt znajduje się na terenie przeznaczonym pod zabudowę zagrodową i jednorodzinną o symbolu MR/MN oraz częściowo pod uprawy polowe o symboli RP. Z zapisów planu wynika, że dopuszcza się lokalizację obiektów kubaturowych w granicy działki lub 1,5 m od niej oraz dopuszcza się użytkowanie budynków mieszkalnych i gospodarczych dla funkcji usługowo-handlowych. Dopuszcza się nadto lokalizację obiektów usług komercyjnych. Wyklucza się natomiast lokalizację przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Ponadto z pisma Urzędu Gminy K. z dnia [...] maja 2018 r. znak: [...] wynika, że na warsztat naprawy samochodów wraz z lakiernią z pomieszczeniami mieszkalnymi w części poddasza, znajdujący się na działce o nr ewid. [...], nie jest wymagana decyzja środowiskowa.
Mając na uwadze powyższe, organ I instancji uznał, że możliwa jest legalizacja dokonanej samowolnie rozbudowy budynku gospodarczego doprowadzającej do przedmiotowego obiektu, w związku z czym, na podstawie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, wydane zostało postanowienie z dnia [...] sierpnia 2019 r. znak: [...], w którym nakazał inwestorom samowolnie wykonanej rozbudowy, nadbudowy i przebudowy przedmiotowego budynku gospodarczego przedstawienie w terminie do dnia 31 grudnia 2019 r.:
- zaświadczenia Wójta Gminy K. o zgodności wykonanej w/w rozbudowy, nadbudowy i przebudowy budynku gospodarczego z przeznaczeniem na warsztat samochodowy wraz z lakiernią, z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy K.;
- czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z wymaganymi przepisami opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, wykonanego przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane i przynależną do właściwej izby samorządu zawodowego (projekt winien uwzględniać doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z przepisami w tym techniczno-budowlanymi);
- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Na w/w postanowienie zobowiązani współwłaściciele działki nr [...] wnieśli zażalenie. Zdaniem skarżących zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy oraz nieokreślenie szczegółowo i precyzyjnie zakresu obowiązków jakie nałożył na skarżących organ I instancji.
Postanowieniem z dnia 29 października 2019 r., organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie w całości i na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego wstrzymał samowolne prowadzenie robót budowlanych związanych z rozbudową, nadbudową i przebudową parterowego budynku gospodarczego o wymiarach w rzucie 12,50 m x 7,26 m, doprowadzających obiekt do budynku o wymiarach 38,92 m x 13,69 m i wysokości 7,10 m z przeznaczeniem na warsztat samochodowy wraz z lakiernią, w części z poddaszem mieszkalnym oraz nakazał zabezpieczenie terenu budowy przed dostępem osób trzecich, a także mając na uwadze możliwość zalegalizowania dokonanych robót budowlanych, zobowiązał inwestorów do dostarczenia, w terminie do dnia 31 stycznia 2020 r., następujących dokumentów:
- zaświadczenia Wójta Gminy K. o zgodności wykonanej w/w rozbudowy, nadbudowy i przebudowy budynku gospodarczego z przeznaczeniem na warsztat samochodowy wraz z lakiernią, z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy K.;
- czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z wymaganymi przepisami opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, wykonanego przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane i przynależną do właściwej izby samorządu zawodowego (projekt winien uwzględniać doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z przepisami w tym techniczno- budowlanymi);
- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Organ wskazał, że zaskarżone postanowienie prawa nie narusza i organ I instancji w celu zalegalizowania popełnionej przez skarżących samowoli budowlanej zasadnie zaskarżonym postanowieniem, nakazał dostarczenie określonych w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego dokumentów jednak mając na uwadze również przepis art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego stwierdził, że przed nałożeniem obowiązków organ nadzoru budowlanego powinien wstrzymać prowadzenie robót budowlanych i ustalić niezbędne zabezpieczenie budowy, wydłużając przy tym termin dostarczenia dokumentów do dnia 31 stycznia 2020 r.
Na powyższe postanowienie, inwestorzy złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie następujących przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 8 § 1, art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez sformułowanie zaskarżonego postanowienia w sposób uniemożliwiający szczegółowe i precyzyjne odtworzenie treści i zakresu obowiązków jakie nałożył na skarżącego organ II instancji, co doprowadziło do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady zaufania do władzy publicznej, zasady informowania oraz zasady przekonywania;
- naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 12 k.p.a. przez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasady słusznego interesu strony oraz wnikliwości w załatwieniu sprawy;
- naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia faktycznego i prawnego w sposób uniemożliwiający odtworzenie procesu decyzyjnego organu i merytoryczne odniesienie się do zapadłego rozstrzygnięcia w części dotyczącej opłaty legalizacyjnej;
- naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie, a w konsekwencji brak uchylenia postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] sierpnia 2019 roku o nr [...] oraz brak przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia w sytuacji, gdy postanowienie organu I instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11 k.p.a. oraz art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 u.p.b. w zw. z art. 8 § 1, art. 9 i art. 11 k.p.a.;
- naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i uchylenie postanowienia organu I instancji, a także orzeczenie co do istoty poprzez wydanie postanowienia w przedmiocie wstrzymania samowolnie prowadzonych robót budowlanych związanych z rozbudową, nadbudową i przebudową parterowego budynku gospodarczego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 15 k.p.a. poprzez pozbawienie skarżących możliwości złożenia zażalenia;
- naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego przejawiającego się wydaniem rozstrzygnięcia, które nie było przedmiotem orzekania w pierwszej instancji (wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych na które służy zażalenie);
- naruszenie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego poprzez brak konkretyzacji dokumentów jakie winni złożyć skarżący w ramach procedury legalizacyjnej a ograniczenie się przez organ II instancji jedynie do wskazania "...wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi...".
Ponadto skarżący zarzucili błędne zakwalifikowanie obiektu do jednej z kategorii określonych w załączniku nr 1 do ustawy Prawo budowlane. W ocenie skarżących obiekt winien być zakwalifikowany jako budynek gospodarczy przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narządzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz postanowienia go poprzedzającego, a także zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lubinie zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte wadami prawnymi skutkującymi koniecznością jego wyeliminowania z obrotu prawnego.
Stwierdzony przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. stan faktyczny sprawy nakazywał zastosowanie wobec skarżących procedury legalizacyjnej określonej w art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm. zwanej dalej "Prawem budowlanym").
Zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie (ust. 2).
W postanowieniu wstrzymującym roboty budowlane ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (ust. 3).
Przedmiotem działań kontrolnych organów nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie był budynek o konstrukcji mieszanej o wymiarach w rzucie 38,92 m x 13,69 m i wysokości do kalenicy wynoszącej 7,10 m, który powstał w wyniku rozbudowy budynku gospodarczego o wymiarach w rzucie 12,50 m x 7,26 m. Budynek usytuowany jest przy granicy z działką o nr ewid.[...] oraz w odległości 1,39 m od granicy z działką o nr ewid. [...].
Jak wynika z akt sprawy budowa spornego budynku o wymiarach długość - 12,30 m, szerokość - 7,00 m, wysokość - 6,90 m została zrealizowana w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia [...] października 2003 r. znak: [...] Niesporne jest także, że dalsze prace budowlane polegające na rozbudowie, nadbudowie i przebudowie spornego obiektu, inwestorzy wykonali bez wymaganych prawem procedur.
Sąd podziela zatem stanowisko organów nadzoru budowlanego, że prowadzenie robót budowlanych związanych z rozbudową, nadbudową i przebudową parterowego budynku gospodarczego, w efekcie których sporny obiekt uzyskał wymiary: 38,92 m x 13,69 m i wysokość 7,10 m (z przeznaczeniem na warsztat samochodowy wraz z lakiernią, w części z poddaszem mieszkalnym) było samowolą budowlaną, która podlega procedurze legalizacji. Niewątpliwie bowiem znajdujący się na terenie działki nr [...] w S. rozbudowany obiekt jest obiektem budowlanym, o którym mowa w art. 48 Prawa budowlanego.
Rozbudowa, przebudowa i nadbudowa spornego obiektu ( jak wynika z akt sprawy miała miejsce w 2015 r.) wymagała, jak słusznie przyjęły orzekające w sprawie organy, uzyskania pozwolenia na budowę. Przepis art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego stanowił bowiem, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30, które nie mają w niniejszej sprawie zastosowania.
Jak wynika z akt sprawy, dokonana po myśli art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego wstępna ocena sprawy polegająca na zbadaniu, czy analizowana zabudowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, a ponadto, czy nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, wykazała, że sporny obiekt może być sanowany w ramach prowadzonego postępowania legalizacyjnego.
Zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy K. zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Rady Gminy K. z dnia [...] listopada 2003 r., w § 3 ust.1.1. pkt 9 dopuszczają bowiem użytkowanie budynków mieszkalnych i gospodarczych dla funkcji usługowo-handlowej. Natomiast zgodnie z zapisem w/w planu w § 3 ust.1.1. pkt 11b dla terenu MN oraz zapisem w ust. 1.2.pkt 7 dla terenu MR dopuszcza się nadto lokalizację obiektów usług komercyjnych, przy czym wyklucza się lokalizację przedsięwzięć mogących oddziaływać znacząco na środowisko. Z zapisów zmian do w/w planu w § 15 ust. 1 pkt 3 dla terenu MN oraz w § 15 ust.2 pkt 3 dla terenu RM wynika, że dopuszcza lokalizowanie usług nieuciążliwych wbudowanych w bryły budynków mieszkalnych pod warunkiem, iż nie będą przekraczały 50% powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego lub w parterowej zabudowie towarzyszącej. Jak wynika zatem z powyższego, wstępne badanie samowoli budowlanej przez pryzmat przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym koncentrujące się na kwestii funkcji i usytuowania badanego obiektu prowadzi do uznania, że jest on zgodny z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
A zatem, stwierdzając, że stan niezgodności z prawem badanej samowoli budowlanej może być sanowany w ramach prowadzonego postępowania legalizacyjnego (np. poprzez: częściową rozbiórkę obiektu, zaprojektowanie odpowiednich rozwiązań projektowych i w następstwie tego wykonanie robót budowlanych na podstawie decyzji, o której mowa w art. 49 ust. 4 pkt 1 Prawa budowlanego), prawidłowo w myśl art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowalnego nakazał w drodze postanowienia wstrzymanie prowadzonych robót budowlanych i przedłożenie wymaganych prawem dokumentów.
Tym samym za niezasadny należy uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez błędne wstrzymanie robót budowlanych. Sąd nie kwestionuje wprawdzie, że prace budowlane przy spornym budynku zostały zakończone, jednak należy zważyć, że wstrzymanie robót budowlanych (kiedy nie są prowadzone) można również rozumieć jako zakaz podjęcia lub wznowienia robót budowlanych po wszczęciu postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Nieprzypadkowo w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego ustawodawca nie zastrzegł tak, jak w art. 49b ust. 2 tej ustawy, że wstrzymuje się prowadzenie robót budowlanych tylko wtedy, gdy budowa nie została zakończona. Należy zatem przyjąć, że wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych ma dwojakie znaczenie. Po pierwsze, wstrzymuje roboty budowlane, jeżeli są one prowadzone, po drugie zaś, stanowi zakaz prowadzenia takich robót na przyszłość, do zakończenia postępowania, z konsekwencjami wynikającymi z art. 50a pkt 1. Zgodnie z powyższym przepisem, jeżeli roboty budowlane są wykonywane pomimo ich wstrzymania postanowieniem wydanym na podstawie art. 48 ust. 2, organ nadzoru budowlanego nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części. (A. Gliniecki (w:) Prawo budowlane. Komentarz, pod red. A. Glinieckiego, wyd. 2, Warszawa 2014, s. 622).
W ocenie Sądu słuszne było zatem, wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych jak również nakazanie zabezpieczenia terenu budowy przed dostępem osób trzecich, a także mając na uwadze możliwość zalegalizowania dokonanych robót budowlanych zobowiązanie skarżących do przedłożenia wskazanych w zaskarżonym postanowieniu dokumentów. Wskazać przy tym należy, że zaskarżone postanowienie ma charakter jedynie dowodowy, nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Dopiero dostarczenie wymaganych zaskarżonym postanowieniem dokumentów (zebranie dowodów w sprawie) pozwoli organowi I instancji rozstrzygnąć sprawę, co do jej istoty, w formie decyzji administracyjnej spełniającej wymogi art. 107 § 1 k.p.a.
Nie można zatem zgodzić się z zarzutem skarżących, dotyczącym naruszenia zasady dwuinstancyjności zawartej w art. 15 k.p.a., poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzekanie co do istoty przez organ odwoławczy.
W ocenie sądu, organ odwoławczy słusznie zastosował dyspozycję art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którą organ odwoławczy wydaje decyzję (postanowienie), w której uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie) w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tą decyzję (postanowienie) – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Ten rodzaj decyzji (postanowień) ma bowiem zastosowanie w sytuacji, gdy organ administracji działający w trybie odwoławczym nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego w sprawie i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 136 k.p.a.) a zaskarżona decyzja (postanowienie) jest nieprawidłowa tzn. narusza ona przepisy prawa materialnego albo jest niezasadna (niecelowa, niesłuszna). Wtedy organ odwoławczy ma obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy, zamiast uchylać decyzję organu I instancji i przekazywać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia (zob. A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt – Gotowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie VII, WK 2018, Lex/el).
W ocenie sądu nietrafiony jest także zarzut skarżących podnoszący brak konkretyzacji dokumentów jakie powinni złożyć skarżący w ramach procedury legalizacyjnej i ograniczenie się przez organ jedynie do wskazania "...wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi...".
Należy bowiem zwrócić uwagę, że ta część sentencji zaskarżonego postanowienia jest zgodna z treścią przepisu zawartego w art. 32 ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego oraz odsyłającego do niego przepisu zawartego w art. 48 ust. 3 tej ustawy. Treść sentencji zaskarżonego postanowienia zgodna jest zatem z treścią przepisów stanowiących podstawę prawną jego wydania. W tej sytuacji trudno zatem czynić zarzut nieprecyzyjności nałożonych na skarżących obowiązków.
Odnosząc się zaś do zarzutu dotyczącego błędnego zakwalifikowania spornego obiektu, to wskazać należy, że jak słusznie zauważył również organ, nie znajduje on potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Z protokołu oględzin z dnia 26 listopada 2018 r. wynika, że właściciel obiektu oświadczył, że część budynku przeznaczona jest do celów gospodarczych, a część jako warsztat samochodowy. Protokół został podpisany przez K. K. bez uwag. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 27 czerwca 2019 r. nie stwierdzono, aby były wykonane inne (dodatkowe) roboty budowlane niż wymienione w protokołach z dnia [...] marca 2018 r. oraz z dnia [...] listopada 2018 r.
Z akt sprawy wynika, że rozbudowany budynek gospodarczy nie jest użytkowany, jednak stwierdzono – wbrew twierdzeniom K. K. - że wyposażenie budynku jednoznacznie świadczy o jego przeznaczeniu na warsztat samochodowy z lakiernią (komora lakiernicza) oraz mieszkalnym poddaszem.
W powyższej sytuacji, nie można zatem uznać, że jest to budynek gospodarczy, skoro z materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym w szczególności dokumentacji fotograficznej, jednoznacznie wynika, że wyposażenie obiektu świadczy o tym, że jest to warsztat samochodowy z komorą lakierniczą oraz poddaszem mieszkalnym.
Pozostałe zarzuty skarżących również są bezzasadne i nie znajdują pokrycia w zebranym materiale dowodowym. Wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 6, 7, 8, 11, 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 k.p.a., organ odwoławczy w sposób wyczerpujący uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie, odwołując się do obowiązujących regulacji prawnych. Odniósł się również do argumentów zażalenia, przy czym wyrażone w tym zakresie stanowisko, nie może być uznawane za nieprawidłowe z tego jedynie powodu, że pozostaje odmienne od oczekiwań strony skarżącej.
Sąd podkreśla jednocześnie, że proces legalizacji samowoli budowlanej prowadzony jest w interesie inwestora, lecz inwestor nie ma przymusu wykonywania nałożonych na niego obowiązków. W takim jednak przypadku winien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z art. 48 ust. 4 w związku z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. W razie nieprzedłożenia dokumentów, o które wzywał organ nadzoru budowlanego nie przejdzie on bowiem do kolejnego etapu procedury legalizacyjnej, o jakim mowa w art. 48 ust. 5 ustawy - Prawo budowlane, lecz wyda decyzję nakazująca przymusową rozbiórkę. Wykonanie nałożonych obowiązków jest obligatoryjnym elementem legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. Bez przedstawienia żądanej dokumentacji organ nie może wydać decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót, bądź decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona. Brzmienie art. 48 ust. 4 ustawy jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych przez organ obowiązków, właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1.
W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Sprawa niniejsza została rozpoznana przez tut. Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., wedle którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło