II SA/Lu 797/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie: WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 marca 2022 r. sprawy ze skargi D. Ż. na postanowienie Inne z dnia [...] sierpnia 2021 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenie niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Inne na rzecz D. Ż. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu koszów postępowania. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2021 r., znak: ZG.7330.18.2021 Nadleśniczy Nadleśnictwa Puławy (dalej także jako: "organ"), w następstwie odwołania z dnia 12 sierpnia 2021 r. wniesionego przez D. Ż. od protokołu szacowania ostatecznego nr [...] z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie szkody łowieckiej wyrządzonej przez dzika w uprawie kukurydzy na ziarno, stwierdził niedopuszczalność odwołania. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: Dnia 17 sierpnia 2021 r. do Nadleśniczego Nadleśnictwa Puławy wpłynęło odwołanie od ustaleń protokołu w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za szkody wyrządzone przez dzika w uprawie kukurydzy na ziarno, sporządzonego przez Koło Łowieckie nr [...] "A. " w P. w dniu 14 lipca 2021 r. Odwołanie wniósł pełnomocnik poszkodowanego adw. M. K.. Szacowanie ostateczne zgodnie z datą na protokole miało miejsce dnia 14 lipca 2021 r. W dniu 20 sierpnia 2021 r. Nadleśniczy Nadleśnictwa Puławy wezwał pełnomocnika odwołującego do uzupełnienia braków formalnych ww. odwołania poprzez złożenie do Nadleśnictwa Puławy Protokołu szacowania ostatecznego nr [...] z dnia 14.07.2021 r. Dnia 24 sierpnia 2021 r. pełnomocnik odwołującego przesłał do Nadleśnictwa za pośrednictwem poczty elektronicznej kopię protokołu nr [...] z dnia 14.07.2021 r. Mając na uwadze powyższe organ uznał, że odwołanie to wniesione zostało z uchybieniem ustawowego terminu. Organ, odwołując się do treści art. 46e Prawa łowieckiego, podkreślił, że termin do wniesienia odwołania rozpoczyna swój bieg od daty podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5 Prawa łowieckiego. Jak wyjaśnił organ w sprawie niniejszej odwołujący odmówił podpisania protokołu nr [...] z dnia 14 lipca 2021 r., w sprawie szacowania ostatecznego, co wynika z adnotacji na tym protokole. W konsekwencji powyższego organ stwierdził, że sprawie niniejszej bezspornym jest, że ustawowy termin na wniesienie odwołania minął w dniu 21 lipca 2021 r., a odwołanie wniesiono w dniu 17 sierpnia 2021 r., z uwagi na co rozstrzygnięto jak wyżej na podstawie art. 134 k.p.a. Postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa Puławy z dnia 31 sierpnia 2021 r. zostało zaskarżone przez D. Ż. (dalej także jako: "skarżący") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze wniesiono o uchylenie postanowienia i zasadzenie kosztów postępowania, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów mających istotny wpływ na treść zaskarżonego postępowania tj.: art. 7, art. 8 § 1 w zw. z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 46d ust. 1 w zw. z art. 49 a ust 1 Prawa łowieckiego przez uznanie, że odwołanie od protokołu szacowania szkody łowieckiej z dnia 14 lipca 2021 zostało wniesione po terminie w sytuacji, gdy skarżący nie został prawidłowo pouczony o terminie w jakim winien wnieść odwołanie od protokołu ostatecznego szacowania szkody. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadnienia. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie postanowienia następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżonym postanowieniem organ stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez D. Ż. od protokołu szacowania ostatecznego z dnia 14 lipca 2021 r. Formalnoprawną podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Cytowany przepis wyznacza zakres wstępnego postępowania organu drugiej instancji, rozpoczynającego działanie organu wyższego stopnia od badania zaistnienia przesłanek formalnych dopuszczalności odwołania. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminu wniesienia odwołania są odrębnymi instytucjami proceduralnymi. Przepis art. 134 k.p.a. nie wskazuje warunków, jakie decydują o dopuszczalności bądź niedopuszczalności odwołania. Przyjmuje się natomiast, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Przyczyny przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Do przesłanek o charakterze przedmiotowym zalicza się m.in.: zaskarżenie aktu nie będącego decyzją administracyjną w rozumieniu prawa administracyjnego (brak przedmiotu zaskarżenia) albo wniesienie odwołania od decyzji, która nie została doręczona lub ogłoszona stronie, wyłączenie możliwości wniesienia odwołania w stosunku do określonych rodzajów decyzji administracyjnych wydawanych w postępowaniu jednoinstancyjnym, czy też w sytuacji, gdy środek zaskarżenia został wniesiony przedwcześnie. Jeśli chodzi o przesłanki niedopuszczalności odwołania o charakterze podmiotowym to należy do nich niezdolność odwołującego się do czynności prawnych oraz brak legitymacji odwoławczej. Natomiast z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania mamy do czynienia w sytuacji, gdy środek zaskarżenia zostanie złożony po upływie terminu do jego wniesienia. Postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania wydawane jest w sytuacji, gdy strona wnosząca odwołanie uchybi terminowi do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. W sprawie u podstaw wydanego postanowienia legło ustalenie organu, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania. W takiej sytuacji organ powinien wydać więc postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a nie, jak to faktycznie zrobiono, postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Powyższa wadliwość, a więc wydanie niewłaściwego rozstrzygnięcia, nieadekwatnego do ustaleń i ocen przedstawionych w uzasadnieniu postanowienia, stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Organ stwierdził niedopuszczalność odwołania, przy czym w motywach postanowienia nie przedstawił ani rozważań prawnych, ani ustaleń faktycznych, który mogłyby uzasadniać stwierdzenie niedopuszczalności odwołania. Organ w uzasadnieniu postanowienia dokonał ustaleń i ocen odnoszących się do uchybienia przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania, przy czym w sprawie nie jest możliwe dokonanie oceny tej kwestii albowiem w postanowieniu nie orzeczono o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, lecz o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia rozstrzygnięcia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania sprawia, że zaskarżone postanowienie narusza dyspozycję art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a., przy czym istniejąca sprzeczność pomiędzy sentencją postanowienia a jego uzasadnieniem, sprawia, że rozstrzygniecie to w ogóle nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej, co skutkować musiało jego uchyleniem. Brak uzasadnienia decyzji w zakresie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania powoduje, że nie można poznać motywów działania organu oraz argumentacji przemawiającej za podjęciem określonego rozstrzygnięcia wynikającego z sentencji postanowienia, a opiewającego na stwierdzenie niedopuszczalności odwołania. Co więcej z uwagi na sprzeczność rozstrzygnięcia i uzasadnienia postanowienia w sprawie nie jest także jasne czy faktycznym zamiarem organu było stwierdzenie niedopuszczalności odwołania, czy raczej stwierdzenie uchybienia do wniesienia odwołania na co wskazywałaby treść uzasadnienia postanowienia. Jako, że wadliwości te dotyczyły kwestii, które decydowały o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, a więc dotyczyły samej istoty wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, kwalifikować należało je jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Mając na uwadze, że w sprawie nie jest jasnym czy rzeczywistym zamiarem organu było stwierdzenie niedopuszczalności odwołania czy też stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, brak jest obecnie podstawy do dokonywania dalej idących ocen dotyczących któregokolwiek z tych rozstrzygnięć. Nie mniej jednak, mając na uwadze argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dotyczącą uchybienia przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od protokołu oszacowania ostatecznego, wskazać należy, że kwestia ta wcale nie przedstawia się tak jednoznacznie jak wywodził to organ. Oczywiście i co do zasady kwestie związane z terminem, w jakim należy wnieść odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe od protokołu z oględzin lub protokołu szacowania ostatecznego, zostały uregulowane wprost w art. 46d ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r., poz. 1683 ze zm. - dalej jako: "prawo łowieckie"), który w zdaniu drugim stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5. Ustawa początek terminu do wniesienia odwołanie wiąże więc z dniem podpisania określonego protokołu, przy czym - jak przyjmuje się w orzecznictwie - termin do wniesienia odwołania należy liczyć od tej czynności także wówczas, gdy strona odmawia podpisania protokołu szacowania szkody. Jednakże w kontekście zachowania terminu do wniesienia odwołania istotne jest czy strona została pouczona o terminie i trybie zaskarżenia, a to z uwagi na dyspozycję art. 112 k.p.a. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wprawdzie z przepisu art. 46c, ani art. 46d prawa łowieckiego nie wynika wprost obowiązek pouczenia o prawie i terminie do wniesienia odwołania, a z art. 49a ust. 1 prawa łowieckiego wynika, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasady dotyczące informowania stron o przysługujących im środkach zaskarżenia stosuje się odpowiednio do postępowania prowadzonego dopiero przez nadleśniczego, to jednak powinność informowania o możliwościach i terminie odwołania stanowi niewątpliwie jeden ze standardów "dobrej administracji" w związku z czym przyjąć należy, że już na etapie podpisywania protokołu szacowania ostatecznego strona powinna zostać pouczona o terminie i trybie wniesienia odwołania. W takiej sytuacji jeżeli protokół został podpisany, lecz w toku postępowania nie poinformowano poszkodowanego o możliwości złożenia odwołania, to termin ten powinien być liczony dopiero od dnia otrzymania przez ww. takiej informacji (tak. m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1068/19 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1691/19). W sprawie organ w ogóle nie dokonał oceny tych okoliczności w kontekście zachowania przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania. Organ nie zwrócił także uwagi na jeszcze jedną okoliczność. Z akt sprawy wynika bowiem, że wprawdzie do podpisania protokołu oszacowania ostatecznego i odmowy podpisania tego protokołu przez skarżącego doszło w dniu 14 lipca 2021 r. to jednak w dalszej kolejności protokół ten został doręczony skarżącemu wraz z pismem przewodnim z dnia 16 lipca 2021 r. Nie jest w sprawie jasne w jakim celu i z jakim skutkiem dokonywano doręczenia skarżącemu protokołu oszacowania ostatecznego. Może mieć to zaś znaczenie w sytuacji jeżeli zamiarem stron było ustalenie w ten sposób innego terminu do podpisania protokołu i tym samym do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 46d ust. 1 prawa łowieckiego. Zauważyć należy natomiast, że zawartego w piśmie z dnia 16 lipca 2021 r. pouczenia o przysługiwaniu odwołania nie można uznać za skuteczne pouczenie o terminie i trybie zaskarżenia, o których mowa w art. 112 k.p.a. albowiem za błędne pouczenie strony co do prawa odwołania w szczególności należy uznać takie pouczenie, które nie wskazuje terminu, w jakim odwołanie może zostać złożone. Skutkiem wyroku Sądu będzie powrót sprawy do etapu postępowania przed Nadleśniczym Nadleśnictwa Puławy, celem ponownego rozpatrzenia. Obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę będzie ponowne rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wyżej oceny prawnej (art. 153 p.p.s.a.), w tym w szczególności z uwzględnieniem przedstawionych wyżej wywodów dotyczących właściwej interpretacji art. 134 k.p.a. Organ powinien więc w pierwszej kolejności ocenić czy istotnie jego zamiarem było stwierdzenie niedopuszczalności odwołania czy też raczej stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. O ile intencją organu było stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ oceny zagadnienia zachowania przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania powinien dokonać z uwzględnieniem przedstawionych wyżej wywodów dotyczących konieczności pouczenia już na etapie szacowania ostatecznego strony o terminie i trybie wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 46d ust. 1 prawa łowieckiego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt I wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składają się wpis od skargi w wysokości 100 zł (k.21), 17 zł opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa (k.11) oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego adwokatem w kwocie 480 zł, którego wysokość ustalono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz.1800 ze zm.).