II SA/Lu 798/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca),, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu opłat za pobyt w Dziennym Ośrodku Adaptacyjnym oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania J. C. – pełnomocnika K. C. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2010 r. znak [...] w przedmiocie żądania zwrotu należności z tytułu opłaty za pobyt w Dziennym Ośrodku Adaptacyjnym w Puławach w kwocie 2285,63 zł za okres od 1 marca do 31 maja 2009 r., uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej naliczenia odsetek od należności głównej, a w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że zasadniczo pobyt w ośrodkach wsparcia, do których zalicza się dzienny ośrodek adaptacyjny jest odpłatny, co wynika z treści art. 97 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem opłaty za pobyt w ośrodku wsparcia ustala podmiot kierujący, w uzgodnieniu z osobą kierowaną, uwzględniając przyznany zakres usług. Osoby nie ponoszą opłat jedynie w sytuacji posiadania niskich dochodów, uprawniających do bezpłatnych świadczeń z pomocy społecznej. W myśl art. 96 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej spoczywa w kolejności: na osobie i rodzinie korzystającej ze świadczeń pomocy społecznej, spadkobiercy osoby, która korzystała ze świadczeń pomocy społecznej – z masy spadkowej małżonka, zstępnych przed wstępnymi osoby korzystającej ze świadczeń pomocy społecznej. Z kolei należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 104 ust. 1 ustawy). Tytułem egzekucyjnym jest decyzja administracyjna określająca wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz termin ich zwrotu (art. 104 ust. 3 ustawy). Zaskarżona decyzja wydana jest na podstawie art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i określa wysokość należności podlegającej zwrotowi za pobyt K. C. w Dziennym Ośrodku Adaptacyjnym w Puławach, w kwocie 2285,63 zł za okres od 1 marca 2009 r. do 31 maja 2009 r. i termin zwrotu należności. Organ orzekający podkreślił, że bezspornym w sprawie jest, iż K. C. została skierowana do Dziennego Ośrodka Adaptacyjnego w Puławach. Decyzją ostateczną ustalono odpłatność za pobyt jej w tym ośrodku od stycznia do lutego 2009 r. - w wysokości 40% kosztu za jeden dzień pobytu tj. w kwocie 29,49 zł i od 1 marca do 31 grudnia 2009 r. - w wysokości 100% kosztu za1 dzień pobytu tj. w kwocie 73,73 zł. Organ orzekający uznał, iż w sprawie niniejszej brak jest podstaw do kwestionowania wysokości ustalonej odpłatności za pobyt skarżącej w ośrodku wsparcia. Kolegium nie jest więc uprawnione do badania prawidłowości ustalenia sytuacji dochodowej rodziny, na podstawie której to sytuacji ustalono wysokość odpłatności za pobyt w ośrodku wsparcia. Okoliczności te były kwestionowane przez pełnomocnika skarżącej w postępowaniu odwoławczym od decyzji ustalającej opłatę. Swoje rozstrzygnięcie Kolegium oparło o materiał dowodowy, z którego wynika, że w marcu 2009 r. nie została uregulowana należność za pobyt skarżącej przez 13 dni w ośrodku w kwocie 958,49 zł, w kwietniu 2009 r. za pobyt przez 10 dni w kwocie 737,30 zł, w maju 2009 r. za pobyt przez 8 dni w kwocie 589,84 zł, ogółem na kwotę 2285,63 zł, która podlega zwrotowi. Z uwagi na to, że ani przepis art. 104, ani żaden inny przepis ustawy o pomocy społecznej nie przewiduje naliczania odsetek od należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej podlegających zwrotowi oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń – Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej naliczenia odsetek od należności głównej. Ponadto Kolegium podkreśliło, że organ ten nie powinien stwierdzać w uzasadnieniu decyzji, iż brak jest podstaw do zastosowania art. 104 ust. 4 ustawy. Postępowanie w tym trybie może być bowiem prowadzone tylko na wniosek strony lub pracownika socjalnego, a dowody zgromadzone w aktach administracyjnych nie zawierają wniosków w tym zakresie. Natomiast pracownik socjalny stwierdził wręcz, że nie znajduje podstaw do odstąpienia od żądania zwrotu należności za udzielone świadczenie. Pouczono natomiast pełnomocnika skarżącej, iż ma on prawo do złożenia wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu należności, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty na zasadach i w trybie art. 104 ust. 4 ustawy. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego pełnomocnik skarżącej zarzuca, że decyzja jest efektem mściwości pracownika socjalnego. Opisuje on szeroko sytuację rodzinną i zdrowotną. Podnosi, że wniósł skargę na decyzję w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt córki w Dziennym Ośrodku Adaptacyjnym, ale uznano, że wpłynęła po terminie. Pełnomocnik skarżącej podkreśla, iż zarówno on jak i jego małżonka wymagają leczenia i jest to możliwe tylko dzięki pomocy rodziny. W jego ocenie, dochody uzyskiwane przez niego z najmu "są obciążane dużymi kosztami przychodu i z całą pewnością nie predysponują do płacenia takiego haraczu". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie organy administracji przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa i prawidłowo ustaliły stan faktyczny. Zgodnie z art. 104 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), organ w drodze decyzji administracyjnej ustala wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz termin zwrotu tej należności. Natomiast art. 104 ust. 1 tej ustawy przewiduje, że należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami tej ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W zaskarżonej decyzji organ, będąc związany decyzją ustalającą wysokość odpłatności na pobyt skarżącej w Dziennym Ośrodku Adaptacyjnym, prawidłowo ustalił kwotę podlegającą zwrotowi oraz określił termin jej zwrotu. Zarzut pełnomocnika skarżącej, co do nieprawidłowego przyjęcia przez organy, iż skarga na decyzję ustalającą wysokość opłat wpłynęła po terminie jest bezzasadny. Jak wynika z akt administracyjnych postanowieniem z dnia 20 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę z uwagi na wniesienie jej po terminie (s. 17 akt administracyjnych). Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 26 stycznia 2010 r. Podnoszone w skardze okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i zdrowotnej, a także uzyskiwania dochodów z najmu nie mają w sprawie niniejszej istotnego znaczenia. Organy administracji nie mogły bowiem ponownie badać prawidłowości ustalenia sytuacji dochodowej rodziny, na podstawie której ustalono odpłatność za pobyt K. C. w ośrodku wsparcia. Co do zarzutu nieuczciwości pracownika socjalnego, stwierdzić należy, że nie ma wpływu na wynik sprawy. W sprawie niniejszej wysokość należności z tytułu opłat za pobyt K. C. w Dziennym Ośrodku Adaptacyjnym wynika z dowodów z dokumentów w postaci pism podpisanych przez głównego księgowego oraz dyrektora Zespołu Dziennych Domów Pomocy Społecznej w Puławach (k.12 akt administracyjnych), zaś z protokołu sporządzonego przez pracowników socjalnych, a podpisanego przez skarżącą i jej rodziców (w tym pełnomocnika skarżącej) wynika, iż nie kwestionowali oni konieczności uregulowania należności, oczekiwali jednak na wyroku Sądu (k.8 akt administracyjnych). Ubocznie podkreślić należy, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pouczył pełnomocnika skarżącej o przysługującym mu uprawnieniu do złożenia wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu należności, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty na zasadach i w trybie art. 104 ust. 4 ustawy. Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę jako bezzasadną.