II SA/Lu 799/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 października 2021 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w L. na postanowienie Wojewody z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewody na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w L. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn. akt II SA/Lu [...] Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] Wojewoda, na podstawie na podstawie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez Wspólnotę Mieszkaniowąj nieruchomości przy ul. [...] w L. od decyzji Prezydenta Miasta L. nr [...] z dnia [...] r., znak: [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dla J. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Z. P., obejmującego: nadbudowę, rozbudowę o oficynę północną i zachodnią istniejącej kamienicy wraź z instalacjami wewnętrznymi: wodociągową, kanalizacyjną, hydrantową, centralnego ogrzewania z węzłem cieplnym, wentylacyjną, elektrycznymi, teletechnicznymi i zewnętrzną instalacją kanalizacji deszczowej ze zbiornikiem retencyjnym, murami oporowymi, schodami terenowymi, rozbiórką budynków gospodarczych, przebudową istniejącego budynku gospodarczo-technicznego na potrzeby węzła c.o., z utwardzeniem dojść i dojazdu na terenie inwestycji oraz orzekającej o zmianie sposobu użytkowania zabytkowej kamieniej (o funkcji usługowej) na budynek mieszkalny wielorodzinny z usługami w parterze i częścią garażową na działkach nr ewid.[...] i [...], obręb [...] Ś. , ark. 2 przy ul. [...] w L.. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: Decyzją z dnia [...] r. nr [...], znak: [...], Prezydent Miasta L. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę jw. Na powyższe rozstrzygnięcie odwołanie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy ul. [...] w L., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego R. K.. Radca prawny R. K. wniósł odwołanie w imieniu strony postępowania, tj. Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] w L.. Jak wynika z akt sprawy w/w strona, reprezentowana przez Zarząd aktywnie uczestniczyła w postępowaniu przed organem I instancji. Niemniej jednak, w wyniku przeprowadzonych czynności wyjaśniających, organ ustalił, iż członkowie Zarządu w/w Wspólnoty Mieszkaniowej, którzy udzielili r. pr. R. K. dnia 21 kwietnia 2020 r. pełnomocnictwa do reprezentowania Wspólnoty w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, dnia [...] lutego 2020 r. złożyli rezygnację z pełnienia funkcji członków zarządu. W aktach organu II instancji znajduje się kopia pisma z dnia [...] lutego 2020 r., w którym B. T., M. S. oraz A. S. składają rezygnację z pełnienia funkcji członków Zarządu Wspólnoty. Jak wskazał organ kwestia rezygnacji z funkcji członka zarządu wspólnoty mieszkaniowej nie została uregulowana w ustawie z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Jednakże stosownie do art. 1 ust. 2 w/w ustawy w zakresie nieuregulowanym ustawą do własności lokali stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego. A zatem, w świetle art. 61 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.) dla oceny skuteczności oświadczenia o rezygnacji ważne jest jedynie czy doszło do adresata w taki sposób, aby mógł się zapoznać z jego treścią ("oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią" - art. 61 § 1 zdanie pierwsze k.c.). Nie budzi wątpliwości tut. organu, iż oświadczenie o rezygnacji doszło do wiadomości pozostałych członków Zarządu Wspólnoty. W piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. znajduje się informacja, że oświadczenie B. T., M. S. i A. S. dotarło do wiadomości inny członków zarządu, tj. W. F. i M. W. odpowiednio dnia 25 i 26 lutego 2020 r. Rezygnacja członka zarządu z pełnienia funkcji jest czynnością jednostronną, niewymagającą potwierdzenia, np. w formie uchwały o odwołaniu, czy przyjęcia rezygnacji. Nie wymaga także zgody pozostałych członków zarządu. Zdaniem Wojewody, z uwagi na powyższe okoliczności, tj. rezygnację B. T., M. S. oraz A. S. z funkcji członków zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] w L., w/w osoby w czasie późniejszym nie mogły skutecznie umocować r. pr. R. K. do złożenia odwołania od decyzji o pozwoleniu na budowę i reprezentowania Wspólnoty w postępowaniu przed organem odwoławczym. Jak wskazał organ niezałączenie do podania (odwołania) dokumentu pełnomocnictwa jest brakiem formalnym, który winien zostać usunięty w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Wobec powyższego Wojewoda pismem z dnia 29 września 2020 r., działając na podstawie art. 64 § 2 w zw. z art. 134 k.p.a., wezwał r. pr. R. K., pod rygorem stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, do przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] w L.. W odpowiedzi, pismem z dnia 1 października 2020 r. pełnomocnik wskazał, iż błędnie ustalono, że załączone do odwołania z dnia 27 kwietnia 2020 r. pełnomocnictwo zostało udzielone przez osoby nieuprawnione do reprezentowania Wspólnoty. W ocenie r. pr. R. K. przyczyną takich ustaleń nie może być uchwała w/w Wspólnoty Mieszkaniowej w sprawie odwołania członków zarządu z dnia [...] maja 2020 r. nr [...], na mocy której odwołano osoby, które udzieliły mu pełnomocnictwa. Przedmiotowa uchwała została podjęta już po udzieleniu pełnomocnictwa do reprezentowania Wspólnoty w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę. Reasumując Wojewoda stwierdził, że złożone przez r. pr. R. K. odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta L. nr [...] z dnia [...] r., znak: [...], pozostaje nadal obarczone brakiem formalnym w postaci braku pełnomocnictwa do reprezentowania strony, w imieniu której złożono środek zaskarżenia. Wskazany brak formalny nie został uzupełniony pomimo skutecznie doręczonego wezwania, wobec czego zgodnie z normą art. 134 k.p.a. tut. organ zobligowany jest stwierdzić niedopuszczalność odwołania. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przez Wspólnotę Mieszkaniową nieruchomości przy ul. [...] w L. (dalej także jako: "skarżący" lub "Wspólnota Mieszkaniowa"). W skardze postanowieniu zarzucono: - naruszenie prawa - art. 134 k.p.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. oraz z art. 33 § 3 k.p.a. przez bezpodstawne uznanie, że wniesione odwołanie zawierało jakiekolwiek braki formalne, w szczególności w postaci braku umocowania w sytuacji, gdy do odwołania zostało załączone skutecznie udzielone przez członków Zarządu Wspólnoty pełnomocnictwo; - naruszenie prawa - art. 77 § 1 k.p.a. przez bezpodstawne przyjęcie, że w dacie udzielenia pełnomocnictwa radcy prawnemu R. K. i w dacie wniesienia przez niego odwołania, tj. w dniu 21 kwietnia 2020 roku i w dniu 27 kwietnia 2020 roku B. T., M. S. oraz A. S. nie byli członkami Zarządu Wspólnoty w sytuacji, gdy dopiero w dniu [...] maja 2020 roku została podjęta uchwała o odwołaniu ich ze składu Zarządu Wspólnoty. - naruszenie prawa - art. 77 § 1 k.p.a. przez bezpodstawne przyjęcie, że w toku postępowania odwoławczego Wspólnoty nie reprezentował należycie umocowany pełnomocnik w osobie radcy prawnego R. K., skoro dopiero w dniu 19 października 2020 roku pełnomocnictwo to zostało odwołane oświadczeniem Zarządu Wspólnoty datowanym na dzień 14 października 2020 roku, a doręcznym pełnomocnikowi w dniu 19 października 2020 roku. Wskazując na takie zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie od Wojewody na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie postanowienia następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uwzględnił skargę pomimo, że za nieuzasadnione uznał postawione w niej zarzuty naruszenia prawa, a to z uwagi na dyspozycję art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza bowiem, że sąd ma prawo i jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Co do zasady Sąd podziela stanowisko organu co do tego, że B. T., M. S. oraz A. S. złożyli oświadczenia woli o rezygnacji z funkcji członków zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej, w związku z czym osoby w czasie późniejszym nie mogły skutecznie umocować radcy prawnego R. K. do złożenia odwołania od decyzji o pozwoleniu na budowę i reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej w postępowaniu przed organem odwoławczym. Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 1048 - dalej także jako: "u.w.l.") nie reguluje kwestii rezygnacji z funkcji członka zarządu wspólnoty mieszkaniowej, stanowiąc jedynie w art. 20 ust. 2, że zarząd lub poszczególni jego członkowie mogą być w każdej chwili na mocy uchwały właścicieli lokali zawieszeni w czynnościach lub odwołani. Mając na uwadze, że w zakresie nieuregulowanym ustawą do własności lokali stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego (art. 1 ust. 2 u.w.l.) opowiedzieć należało się za wyrażanym w orzecznictwie sądów powszechnych poglądem co do dopuszczalności rezygnacji członka zarządu wspólnoty mieszkaniowej z funkcji członka zarządu wspólnoty w drodze oświadczenia woli (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt I ACa 1186/18, System Informacji Prawnej Lex nr 2767893). Jak wynika z pisma z dnia [...] lutego 2020 r. (k.42 akt administracyjnych) B. T., M. S. oraz A. S. złożyli oświadczenia woli o rezygnacji z funkcji członków zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej. Oświadczenia te mają charakter stanowczy i jednoznacznie wyrażają wolę tych osób rezygnacji z funkcji członków zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej. Oświadczenia te zostało skierowane na zewnątrz do - jak można się domyślać - administratora nieruchomości A. Ś. Spółki z o.o. oraz przedstawione dwóm innym członkom Zarządu Wspólnoty uprawnionym do reprezentowania Wspólnoty odpowiednio w dniach 25 i 26 lutego 2020 r. Powyższe pozwalało organowi na ustalenie, że z dniem 26 lutego 2020 r. B. T., M. S. oraz A. S. złożyli skutecznie oświadczenia woli o rezygnacji z funkcji członków zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej i przestali pełnić funkcje członków zarządu Wspólnoty. Trafnie także przyjął organ, że późniejsze odwołanie oświadczeń o rezygnacji z funkcji członków zarządu, jako nie spełniające wymogów z art. 61 § 1 zdanie drugie k.c., było bezskuteczne. Bez znaczenie pozostaje tu także fakt późniejszego wydania przez Wspólnotę Mieszkaniową uchwały o odwołaniu B. T., M. S. oraz A. S. z zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej. Tego rodzaju uchwała nie może bowiem niweczyć skutków prawnych zdarzeń już wcześniej zaistniałych, w związku ze złożonymi oświadczeniami woli o rezygnacji z funkcji członka zarządu wspólnoty mieszkaniowej. Skoro z dniem 26 lutego 2020 r. B. T., M. S. oraz A. S. złożyli skutecznie oświadczenia woli o rezygnacji z funkcji członków zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej i przestali pełnić funkcje członków zarządu Wspólnoty to tym samym nie byli oni w czasie późniejszym uprawnieni do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej. Nie mogli więc oni skutecznie udzielić pełnomocnictwa z dnia 21 kwietnia 2020 r. i umocować radcę prawnego R. K. do złożenia odwołania od decyzji o pozwoleniu na budowę i reprezentowania Wspólnoty w postępowaniu przed organem odwoławczym. Niewątpliwie brak pełnomocnictwa w przypadku odwołania składanego przez pełnomocnika należy traktować jako brak formalny, o którego uzupełnienie należy wezwać pełnomocnika. Zasadniczym skutkiem nieuzupełnienia takiego braku pozostaje jednakże jedynie niemożność reprezentowania odwołującego przez pełnomocnika, który nie wykazał swego umocowania. Powyższe nie upoważniało natomiast organu do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania albowiem w takiej sytuacji koniecznym staje się wezwania samego odwołującego do podpisania skargi. W kwestii tej podzielić należy stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 1026/20 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), gdzie wskazano, że brak pełnomocnictwa w przypadku odwołania składanego przez pełnomocnika należy traktować jako brak formalny, o którego uzupełnienie należy wezwać pełnomocnika. Na konieczność wezwania pełnomocnika o pełnomocnictwo do reprezentowania odwołującego się, a nie samego odwołującego się wskazuje również ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne. Co istotne, w przypadku nieusunięcia przez pełnomocnika braku formalnego przez przedłożenie prawidłowego pełnomocnictwa lub jego oryginału do reprezentowania strony odwołującej się, konieczne jest wezwanie samego odwołującego się o podpisanie odwołania. Konsekwencje wynikające z nieuzupełnienia w terminie braków formalnych mogą obciążać stronę tylko wtedy, gdy wezwanie o ich uzupełnienie było prawidłowe, tj. zostało skierowane do właściwego podmiotu i zawierało pouczenie o skutkach nieuzupełnienia braków formalnych. Przyjmuje się, że jeżeli pismo mogło być wniesione przez samą stronę, to strona mogła też samodzielnie uzupełnić jego braki, a wykładnia przepisów dotyczących zastępstwa procesowego służących wykonywaniu prawa do dochodzenia przez stronę jej uprawnień w postępowaniu, nie może ograniczać stronie realizacji tego prawa. Z tego względu, brak pełnomocnictwa nie stanowi braku formalnego, który uniemożliwiał nadanie odwołaniu dalszego biegu, ponieważ istniejąca przeszkoda mogła zostać przezwyciężona także przez podpisanie odwołania przez skarżącą. Nawet w sytuacji, gdy osoba działająca jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, to ważność czynności owego falsus procuratora zależy od ich potwierdzenia przez osobę udzielającą pełnomocnictwa. Stanowisko takie należy uznać za utrwalone także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. I tak m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2416/15 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) wskazano, że brak pełnomocnictwa w przypadku odwołania składanego przez pełnomocnika należy traktować jako brak formalny, o którego uzupełnienie należy wezwać pełnomocnika. Dopiero w przypadku nie usunięcia przez nieprofesjonalnego pełnomocnika braku formalnego przez przedłożenie prawidłowego pełnomocnictwa do reprezentowania odwołującego się, konieczne jest wezwanie samego odwołującego się o podpisanie odwołania. Analogiczny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny także w wyroku z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2480/20 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) oraz w wyroku z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 203/16, który dotyczył analogicznej w swej istocie kwestii skutków prawnych jakie należy wywieść w razie niewykazania legitymacji do zastępowania strony przy wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. W przedmiotowej sprawie organ poprzestał jedynie na wezwaniu pełnomocnika do złożenia pełnomocnictwa przez osoby uprawnione do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej. Wobec nie usunięcia tego braku formalnego przez przedłożenie prawidłowego pełnomocnictwa do reprezentowania odwołującego koniecznym było wezwanie samego odwołującego się do podpisania odwołania. Brak wezwania w takiej sytuacji odwołującego do podpisania odwołania skutkuje naruszeniem art. 64 § 2 k.p.a. Powyższe doprowadziło także do przedwczesnego, a więc i nieuzasadnionego na tym etapie postępowania, zastosowania przepisu art. 134 k.p.a. Stwierdzone naruszenia zakwalifikować należało jako naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Opisane wyżej naruszenia przepisów postępowania dotyczyły kwestii związanych ze stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania, a zatem były to naruszenia, które kwalifikować należało jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skutkiem wyroku Sądu będzie powrót sprawy do etapu postępowania przed organem drugiej instancji, który wobec nieuzupełnienia braku formalnego w postaci prawidłowego pełnomocnictwa do reprezentowania odwołującego powinien wezwać samego odwołującego do podpisania odwołania. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składają się wpis od skargi w wysokości 100 zł (k.34), 17 zł opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa (k.7) oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej będącego radcą prawnym w kwocie 480 zł, którego wysokość ustalono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Końcowo wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał merytorycznie wniesioną skargę pomimo, że pełnomocnictwo procesowe do jej wniesienia zostało udzielono przez te same osoby, które udzieliły umocowania do wniesienia odwołania, a więc osoby, które w ocenie Sądu nie są obecnie uprawnione do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] w L.. W orzecznictwie sądowym trafnie wskazuje się bowiem, że jeżeli kontrolowane przez sąd administracyjny rozstrzygnięcie oparte jest przykładowo na przesłance braku podmiotowości prawnej skarżącego (braku zdolności administracyjnej) to brak ten nie może skutkować przyjęciem braku zdolności sądowoadministracyjnej skutkującej zastosowaniem art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 4030/18 i przywołane tam orzecznictwo). Tak też i w niniejszej sprawie, w której istota zaskarżonego rozstrzygnięcia wiąże się z kwestią umocowania pełnomocnika strony do wniesienia odwołania i reprezentowania odwołującego, nawet negatywna ocena tej okoliczności nie powinna prowadzić do odrzucenia skargi, lecz do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny, po to, by realizując prawo strony do sądu doprowadzić do rozpoznania sprawy co do jej istoty.