II SA/Lu 8/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek, Sędzia NSA Witold Falczyński (spr.), Bogusław Wiśniewski/asesor WSA/, Protokolant Ref.st.Joanna Janiak, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2004 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] po rozpatrzeniu odwołania T. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta L. z dnia [...] nakazującej odwołującej się rozbiórkę murowanego budynku parterowego o wymiarach 9 x 11 m częściowo podpiwniczonego z poddaszem mieszkalnym, budowanego na działce położonej przy ul. [...] w L. bez wymaganego pozwolenia na budowę – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Według ustaleń powyższego rozstrzygnięcia T. K. rozpoczęła przedmiotową budowę w maju 2002 r. W dniu kontroli przeprowadzonej przez organ I instancji /27 sierpnia 2002 r./ do zakończenia robót budowlanych pozostało ocieplenie, tynki zewnętrzne i schody wewnętrzne. Sporny budynek powstał w miejscu parterowego, drewnianego budynku gospodarczo-garażowego, w skład którego wchodziły: garaż, pomieszczenie gospodarcze i altanka. Ustalono również, że decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] Nr [...] odmówiono T. K. zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę na obmurowanie budynku garażowo-gospodarczego przy ul. [...] w L. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia [...] Nr [...]. Ponadto skarżąca była informowana przez organ administracji architektoniczno-budowlanej /pismo UM w L. z dnia 31 sierpnia 2001 r. Nr [...]/, że wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę na obmurowanie przedmiotowego budynku byłoby niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Zespołu Miejskiego. Zakres wykonanych przez T. K. robót mieści się w definicji budowy /art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane – Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm./ i wymagały one pozwolenia na budowę. Inwestor w miejscu starego, parterowego, drewnianego budynku gospodarczo-garażowego wybudował nowy budynek o konstrukcji murowanej z poddaszem mieszkalnym, bez pozwolenia na budowę. Konsekwencją powyższego jest obowiązek nakazania jego rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Ustawa nie przewiduje przy tym dla samowoli budowlanej rozwiązań umożliwiających legalizację wybudowanego obiektu budowlanego lub jego części powstałej w wyniku nieprzestrzegania prawa. T. K. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie i zarzucając naruszenie art. 9 kpa poprzez zaniechanie informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącej, nieudzielenie jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, które uchroniłyby ją od szkody z powodu nieznajomości prawa oraz wprowadzenie jej w błąd co do procedury budowlanej, domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Skarżąca wyjaśniła, że przedmiotowy obiekt budowlany stanowi jedyne miejsce zamieszkania jej i jej rodziny. Podała, że jest poważnie chora zaś oboje z mężem są w starszym wieku. W toku postępowania nie została w żaden sposób poinformowana o możliwości rozwiązania jej problemu poprzez uzyskanie zmiany planu. T. K. podniosła, że dwukrotnie: w 1997 r. i 2001 r. występowała o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji, a następnie złożyła wniosek o udzielenie jej pozwolenia na budowę. Żaden z tych wniosków nie został uwzględniony z powodu niezgodności planowanych robót z planem zagospodarowania przestrzennego. Będąc bezsilną wobec niechęci urzędów i braku jakiejkolwiek pomocy z ich strony, skarżąca postanowiła rozpocząć budowę bez wymaganego pozwolenia. W sierpniu 2002 r. na terenie jej posesji pojawili się inspektorzy nadzoru budowlanego, którzy dokonali oględzin i oznajmili, że ma czekać na wydanie decyzji. W toku całego postępowania nikt nie poinformował jej, że grozi jej nakaz rozbiórki budynku. Decyzja została wydana po prawie dwóch miesiącach od kontroli, przez który to czas trwała budowa. Gdyby skarżąca wiedziała, jakie są sankcje za brak pozwolenia, nie kontynuowałaby robót. T. K. wyjaśniła, że złożyła wniosek o zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i liczy na jego szybkie i pozytywne rozpatrzenie. Wskazała też na przygotowywane zmiany Prawa budowlanego, które umożliwią legalizację budów prowadzonych bez pozwolenia na budowę. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Postępowanie w niniejszej sprawie nie zostało zakończone przed dniem 1 stycznia 2004 r., wobec czego na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ podlegała ona rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny ocenia zatem legalność zaskarżonych do niego aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej w świetle przepisów prawa obowiązujących w dacie podejmowania tych aktów lub czynności. Bez znaczenia dla tej oceny są natomiast zmiany stanu prawnego zaistniałe po wydaniu zaskarżonego aktu lub dokonaniu zaskarżonej czynności. W myśl art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane /Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezsporna jest okoliczność, że skarżąca wykonała roboty budowlane polegające na budowie murowanego budynku parterowego o wymiarach 9 x 11 m, częściowo podpiwniczonego z poddaszem mieszkalnym. Sąd podziela taką kwalifikację powyższych robót, spełniających przesłanki określone w art. 3 pkt 6 Pr. bud. Jak wyjaśniła T. K. na rozprawie sądowej, po dokonaniu obmurowania ścian starego budynku, zostały one rozebrane. Zmieniony został także dach budynku. W rezultacie powstał zatem nowy obiekt budowlany, na budowę którego, w myśl art. 28 Pr. bud. wymagane było uzyskanie pozwolenia. Skoro pozwolenia takiego inwestorka nie uzyskała, to budowa spornego obiektu stanowiła samowolę budowlaną i zasadne było nakazanie jego rozbiórki na podstawie art. 48 Pr. bud. Z punktu widzenia powyższego przepisu, niewątpliwie bardzo restrykcyjnego, obojętne są jakiekolwiek inne okoliczności poza faktem budowy obiektu bez wymaganego pozwolenia. W szczególności bez znaczenia są wskazywane w skardze okoliczności związane z sytuacją materialną i stanem zdrowia inwestorki, przewidywaną możliwością zmiany przeznaczenia terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego czy też projektowanymi wówczas zmianami w ustawie – Prawo budowlane. To samo dotyczy braku po stronie skarżącej świadomości co do konsekwencji prawnych dokonanej samowoli w postaci nakazu rozbiórki budynku. Wypada przy tym podkreślić, że skarżąca była w pełni świadoma co do bezprawności wykonywanych robót, skoro wcześniej ubiegała się o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz o pozwoleniu na budowę, przy czym jej wnioski nie zostały uwzględnione. Brak informacji ze strony organu administracji o możliwości wystąpienia przez inwestorkę z wnioskiem o zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – jeżeli nawet tak było – pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdyż nakaz rozbiórki na podstawie art. 48 Pr. bud. obiektu wybudowanego samowolnie /wg brzmienia tego przepisu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 27 marca 2002 r. – Dz.U. Nr 80, poz. 718/ następował niezależnie od zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z tych względów należało uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś skarga na nią jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu z mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.