II SA/Lu 8/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Grymuza po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 6 sierpnia 2025 r., znak: SKO.41/2486/OS/2025 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odrzucić skargę. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej jako: Kolegium) odmówiło H. K. (dalej jako: skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 26 maja 2025 r., o ustaleniu wysokości należności z tytułu wydatków na świadczenie z pomocy społecznej w postaci usług opiekuńczych. Z akt sprawy wynika, że postanowienie Kolegium zostało doręczone skarżącej w dniu 13 sierpnia 2025 r. Skarżąca pismem z dnia 19 sierpnia 2025 r. (data złożenia w Biurze Podawczym Sądu) złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek ten został złożony przed wniesieniem skargi na postanowienie Kolegium z dnia 13 sierpnia 2025 r. Postanowieniem z dnia 2 września 2025 r., sygn. akt II SPP/Lu 106/25 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 30 października 2025 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] poinformowała Sąd, że zawiadomienie o wyznaczaniu dla skarżącej pełnomocnika w osobie adw. K. M. zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 14 października 2025 r. W dniu 15 grudnia 2025 r. (data nadania w placówce pocztowej) pełnomocnik skarżącej wniósł skargę na postanowienie Kolegium z dnia 13 sierpnia 2025 r. o odmowie przywrócenia terminu. W treści skargi zawarł wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej, a które nie zostały pokryte w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga podlegała odrzuceniu ze względu na to, że została wniesiona po upływie ustawowego terminu. W myśl art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej: p.p.s.a.) skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone skarżącej w dniu 13 sierpnia 2025 r. (k. 16 akt adm.) Ustanowiony w postępowaniu sądowym, w ramach przyznanego prawa pomocy pełnomocnik skarżącej, nadał skargę na przedmiotowe postanowienie w polskiej placówce pocztowej w dniu 15 grudnia 2025 r., a zatem z uchybieniem terminu do jej wniesienia, który upłynął 12 września 2025 r. Nie ma przy tym znaczenia, że pełnomocnik informację o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej uzyskał dopiero w dniu 14 października 2025r. Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi. Termin do dokonania tej czynności procesowej należy do kategorii terminów ustawowych, te zaś nie podlegają modyfikacjom, w tym przedłużeniu. Należy jednak przy tym podkreślić, że terminy ustawowe, a zatem i termin do wniesienia skargi, może zostać przywrócony. Oznacza to, tak jak w niniejszej sprawie, że ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy po upływie terminu do wniesienia skargi, może stanowić okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia skargi (por. postanowienie NSA z 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OZ 440/23). Jednakże, aby Sąd I instancji mógł przywrócić termin do wniesienia skargi oraz nadać skardze dalszy bieg, niezbędne jest wystąpienie przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika ze stosownym wnioskiem, co w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło, zarówno w treści skargi, jak i w ewentualnym odrębnym piśmie. Reasumując, regulacja zawarta w art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ma charakter związany, co oznacza, że w przypadku wniesienia skargi po upływie terminu do jej wniesienia, sąd ma obowiązek odrzucić skargę bez badania przyczyn naruszenia terminu. W związku z powyższym, uwzględniając dyspozycję art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. W ocenie Sądu, wniosek pełnomocnika skarżącej o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nie zasługuje na uwzględnienie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 p.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza bowiem, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu, aby ustalić czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. W orzecznictwie wskazuje się również, że udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 września 2012 r. II FZ 727/12, z 18 października 2007 r. II FZ 515/07, z 28 maja 2013 r. II FZ 303/13). Jak wynika z akt sprawy wniosek o przyznanie pełnomocnika z urzędu został złożony przez skarżącą w terminie otwartym do złożenia skargi. Wprawdzie pełnomocnik skarżącej uzyskał informację o wyznaczeniu jego osoby do reprezentowania skarżącej przed Sądem w niniejszej sprawie już po upływie terminu do złożenia skargi, jednakże nie zmienia to faktu, że pierwszą i jedyną czynnością jaką podjął w sprawie było sporządzenie i wniesienie skargi po upływie dwóch miesięcy od daty uzyskania informacji, że został wyznaczony pełnomocnikiem. Pełnomocnik nie zapoznał się z aktami sprawy, a co kluczowe w sprawie nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, co w konsekwencji skutkowało jej odrzuceniem. Trudno zatem uznać, że zawodowy pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie w postępowaniu przed Sądem rzeczywistej pomocy prawnej. Istota pomocy prawnej polega na udzielaniu porad, sporządzaniu pism procesowych, reprezentowaniu strony przed sądem oraz wyrażaniu stanowiska w sprawie, lecz przede wszystkim opiera się na rzetelnym przestrzeganiu zasad procedury i dochowywaniu terminów. Pomoc ta musi być niezbędna i efektywna. W rozpatrywanej sprawie wsparcie o takim charakterze nie zostało jednak udzielone. W tej sytuacji stwierdzić należy, że wniosek o przyznanie wynagrodzenia za czynności podejmowane w postępowaniu przed sądem jest bezzasadny i brak jest podstaw do jego uwzględnienia.