II SA/Lu 80/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., znak: [...], w przedmiocie odmowy nakazania rozbiórki obiektu budowlanego - w zakresie wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia [...] r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Skarżący w dniu [...] r. (data nadania) złożył – na urzędowym formularzu – wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia [...] r. starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Odpis tego postanowienia doręczono skarżącemu w dniu [...] r. W dniu [...] r. wniósł on sprzeciw, podnosząc, że powyższe orzeczenie jest dla niego bardzo krzywdzące. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sprzeciw nie jest zasadny. Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., w tym postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, referendarz zasadnie uznał, że skarżący nie wykazał tych przesłanek, pomimo tego, że w świetle powołanego przepisu to na nim, jako wnioskodawcy, spoczywał ten obowiązek. Należy bowiem podkreślić, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne, leży po jego stronie, zaś rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przez niego udowodnione (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2012, s. 618-619). Z oświadczenia skarżącego zawartego w jego wniosku o przyznanie prawa wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, zamieszkuje w mieszkaniu o powierzchni [...] m2 o wartości [...] złotych, jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha o wartości [...] złotych, dziewięcioletniego samochodu osobowego marki [...] i siedemnastoletniego samochodu osobowego marki [...]. Skarżący posiada nadto oszczędności w kwocie [...] złotych na rachunku bankowym. Utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] złotych netto miesięcznie, zaś na stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego przeznacza [...] złotych. Podkreślenia wymaga, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają jedynie podstawowe potrzeby życiowe. Jeżeli natomiast strona ma środki majątkowe, w szczególności zaś posiada zgromadzone oszczędności pieniężne, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Dlatego też, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, zgromadzone oszczędności oraz stały miesięczny dochód – co do zasady – wykluczają przyznanie stronie prawa pomocy (zob. postanowienia NSA z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt: I GZ 238/16, I GZ 239/16 i I GZ 240/16, dostępne w CBOSA). Nie budzi wątpliwości Sądu, że mając na uwadze wysokość miesięcznych dochodów skarżącego i zgromadzone przez niego oszczędności, przy uwzględnieniu wykazanych wydatków, nie można przyjąć, aby był on osobą ubogą, która ze względu na okoliczności życiowe pozbawiona jest środków do życia bądź osobą, której dochody nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym. Nie można też przyjąć, aby posiadane przez skarżącego środki finansowe uniemożliwiały poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania, gdyż groziłoby to mu uszczerbkiem w kosztach utrzymania koniecznego. Koszty sądowe związane z niniejszym postępowaniem prócz wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego [...] złotych i wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej wynoszącego [...] złotych, każdorazowo nie przekroczą bowiem kwoty [...] złotych. Natomiast minimalny koszt ustanowienia radcy prawnego z wyboru w niniejszej sprawie wyniesie [...] złotych netto (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie płat za czynności radców prawnych – Dz.U. poz. 1804). Oczywistym jest, że skoro skarżący zgromadził oszczędności w wysokości [...] złotych, to z łatwością może ponieść opisane wyżej koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Oświadczenie skarżącego, że oszczędności stanowią zabezpieczenie ewentualnych wydatków związanych z jego stanem zdrowia i wiekiem, a ich zgromadzenie jest efektem ciężkiej i uczciwej pracy oraz oszczędnego trybu życia skarżącego, nie może stanowić okoliczności dającej podstawę do przyznania prawa pomocy. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w postanowieniu.