II SA/Lu 800/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Julia Polak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J. O.i K. O. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J. O.i K. O. kwotę 257 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2011r. adresowanym do Starosty [...] J. i K. O. wnosili o podjęcie czynności w związku z doznanymi przez nich porażeniami w trakcie prowadzonych rozmów telefonicznych w ich domu. W tym czasie, jak podali, występowało iskrzenie i zakłócenia w odbiorze telewizji, uszkodzeniu uległ licznik energii elektrycznej. Powołując się na bliżej nie określone opinie specjalistów wnioskodawcy stwierdzili, że objawy te są skutkiem interferencji pomiędzy prądem stałym linii telefonicznej i prądem zmiennym linii energetycznej, przebiegających obok ich domu. Ich zdaniem o zjawisku tym świadczą silne drgania drutów linii energetycznej niskiego napięcia. Wnioskodawcy wyjaśnili, że podczas wyrywania drzewa w miejscu przebiegu linii telefonicznej nastąpiło jej przebicie, czego skutkiem przewód telefoniczny stal się uziemieniem dla linii energetycznej. Wskazali na sile oddziaływanie pola elektrycznego z instalacji elektrycznej, które usunięto dopiero po wyłączeniu dopływu prądu do domu. Powodowało ono duże dolegliwości kardiologiczne z bardzo wysokim ciśnieniem oraz trudności w oddychaniu. Wskazując na powyższe objawy wnioskodawcy wnosili o przebudowę linii telefonicznej i energetycznej niskiego napięcia, której słup znajduje się w rowie z wodą. Według wnioskodawców niekorzystne oddziaływanie pola elektrycznego wiąże się z usytuowaniem ich domostwa pomiędzy linią średniego i wysokiego napięcia. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7, art. 83 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. Nr 156 z 2006 r. poz. 1118 z póź. zm.) odmówił wydania decyzji zobowiązującej "A" S.A. oraz "B" S.A. o/Z. - Rejonowy Zakład Energetyczny w K. do wykonania robót budowlanych, polegających na przebudowie linii telefonicznej i linii energetycznej niskiego napięcia nN, przebiegające przez działkę wnioskodawców o nr ewid. [...]. Organ wyjaśnił, że podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 29 kwietnia 2011r. stwierdzono, iż przez działkę nr ewid. [...] oraz działki sąsiednie przebiega linia telefoniczna, ułożona w gruncie. Linia ta krzyżuje się w sąsiedztwie działki z napowietrzną linią niskiego napięcia LnN. Linia ta, o napięciu 230/400 V, zlokalizowana jest w odległości 5 m i 7 m od budynków gospodarczych i około 35 m od budynku mieszkalnego.. Od strony południowej w odległości około 165 m i 255 m (słup krańcowy). od zabudowań wnioskodawców przebiega linia średniego napięcia sN o napięciu 30 KV Zgodnie z PN-E-05100-1 odległości te powinny wynosić dla linii do 1 KV(220/400V) odpowiednio od 0.2 - 1 m (pkt 16.3.2) oraz dla linii ponad 1 KV(30 KV) co najmniej 1+U1150 - 3.5 m (pkt 16.3.3/b). Ponadto zgodnie z ZN-96 TP S.A.-004 (pkt 5.7.1.) pozioma odległość kabla linii telekomunikacyjnej od linii elektroenergetycznej (konstrukcji wsporczej) o napięciu do 1 KV powinna wynosić 0.8 m, tymczasem z analizy porównawczej wynika, że odległość ta wynosi około 3 m. Z kolei najbliższa linia wysokiego napięcia przebiega w odległości 7 km. Najbliższe stacje transformatorowe zlokalizowane są w odległości około 297 m i 857 m. W okresie ostatnich kilkunastu lat nie demontowano na tym obszarze linii średniego napięcia, nie odnotowano też pożaru transformatora w pobliżu nieruchomości nr [...], na co powoływali się wnioskodawcy. W odległości ponad 820 m od zabudowań znajduje się wieża telefonii komórkowej. Przedstawiciel zakładu energetycznego stwierdził, że wszystkie odległości linii elektroenergetycznych od pozostałych elementów uzbrojenia terenu w miejscowości S.D. są zgodne z normą PN-E-05100-1. Potwierdza to również sporządzona analiza porównawcza układu sieci oraz załącznik graficzny do notatki służbowej z dnia 31 maja 2011r. Przedstawiciel TP SA w trakcie oględzin okazał kserokopię decyzji o pozwoleniu na budowę, obejmującą budowę linii telefonicznej wraz z przyłączami, wydaną przez Urząd Rejonowy w C. z dnia [...] czerwca 1998r. Przedłożył protokół pomiarowy linii i oświadczył, że przez cały okres eksploatacji linia działa właściwie. Wyjaśnił, że w trakcie jej eksploatacji nie stwierdzono żadnych usterek i awarii. Przeglądy z pomiarów wykonuje się w trakcie włączania usługi oraz przy każdorazowym wskazaniu przez centralę zaniżonych parametrów. Stwierdził ponadto, że lokalizacja linii telefonicznej w sąsiedztwie linii energetycznej jest zgodna z przepisami i normami. Z kolei przedstawiciel Zakładu Energetycznego oświadczył, że linia energetyczna została wybudowana na początku lat siedemdziesiątych (protokół z odbioru linii z dnia [...] listopada 1973r.). Również linia energetyczna została wybudowana w oparciu o decyzję w ramach powszechnej elektryfikacji, spełnia wszystkie wymagania i jest sprawna technicznie. Przedstawiciel Zakładu Energetycznego w trakcie oględzin przedłożył protokół odbioru linii z dnia [...] listopada 1973 r., protokół pomiarowy uziemienia z dnia [...] listopada 1973r. oraz protokół z oględzin linii z dnia [...] kwietnia 2010r. Organ podał, że wnioskodawcy mają obecnie odłączoną energię elektryczną i linię telefoniczną. Według oświadczeń złożonych przez przedstawicieli "A" SA oraz Zakładu Energetycznego nie widzą oni podstaw do zjawisk fizycznych opisanych przez wnioskodawców. Organ zaznaczył, że wprawdzie w wyniku analizy porównawczej projektu budowlanego ze stanem faktycznym na gruncie stwierdzono, że w trakcie realizacji linii telefonicznej w miejscowości S. D. odstąpiono od warunków pozwolenia na budowę polegających na zmianie przebiegu sieci telefonicznej przebiegającej przez działkę nr ewid. [...] oraz działki sąsiednie, gdyż projekt obejmował budowę sieci od strony południowej zabudowań gospodarczych, wzdłuż istniejącej sieci wodociągowej, natomiast wykonano ją po stronie północnej zabudowań, to jednak nie ma to znaczenia dla oceny wniosku strony. Sieć ta funkcjonuje bowiem od wielu lat i nie narusza obowiązujących przepisów, w tym techniczno-budowlanych oraz nie powoduje zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, a także zagrożenia środowiska. Dokonane w trakcie postępowania ustalenia nie dają podstaw do kwestionowania stanu technicznego linii telefonicznej i energetycznej. Powyższe w ocenie organu potwierdza fakt, że w trakcie oględzin nie stwierdzono nieprawidłowości lub też zjawisk podnoszonych przez skarżącego. Przedłożony przez przedstawiciela Zakładu Energetycznego protokół z przeglądu (karta eksploatacji linii napowietrznej) z dnia [...] kwietnia 2010r obejmujący m.in. stan konstrukcji wsporczych, stan przewodów i osprzętu, izolacji oraz wymaganych odległości od obiektów jednoznacznie wskazuje, że stan tej linii jest dobry, a wymagane odległości zachowane. Potwierdzeniem powyższego jest również sporządzona analiza porównawcza układu sieci telefonicznej i energetycznej w kontekście wymogów PN-75/E-05100 oraz normy ZN-96/TP S.A.-004. Podobna sytuacja zachodzi w przypadku linii telefonicznej. Przedłożony protokół pomiarowy z dnia [...] kwietnia 2011r nie wykazuje nieprawidłowości. Potwierdzeniem powyższego jest również stanowisko "A" zawarte w pismach z dnia [...] listopada 2010 r. i [...] marca 2011r. Przyłącze jest zabezpieczone przed przepięciami i przewężeniami. Organ zaznaczył, że podczas oględzin nie zaobserwowano zjawisk o których wspominają wnioskodawcy. Odnosząc się do ich wniosku o powołanie biegłego z zakresu wysokich napięć i kompatybilności wszystkich linii energetycznych, linii telefonicznej oraz telefonii komórkowej organ stwierdził, że jest on nieuzasadniony, skoro przedstawione przez stronę uwagi i zastrzeżenia nie mają potwierdzenia w materiale dowodowym. Z powyższych ustaleń jednoznacznie wynika, że lokalizacja linii energetycznych nie może negatywnie wpływać na otoczenie. Podnoszony przez skarżącego problem oddziaływania linii wysokiego napięcia na miejsce jego zamieszkania jest całkowicie bezzasadny, gdyż w świetle ustaleń w pobliżu nieruchomości skarżącego brak jest w ogóle linii wysokiego napięcia, linia taka przebiega dopiero w odległości około 7 km. W ocenie organu trudno jest też zgodzić się z tezą ujemnego oddziaływania pozostałych linii i urządzeń elektroenergetycznych oraz stacji telefonii komórkowej, w sytuacji lokalizacji ich w w/w odległościach. W świetle powyższych ustaleń uznano, że na obecnym etapie sprawy brak jest podstaw do podejmowania przez organ nadzoru budowlanego działań. Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] powyższą decyzję utrzymał w mocy. Także w ocenie organu odwoławczego istniejący stan linii telefonicznej i energetycznej nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, a zatem organ I instancji zasadnie, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, odmówił wydania decyzji zobowiązującej "A" S.A. oraz "B" S.A. o/Z. Rejonowy Zakład Energetyczny w K. do przebudowy w/w linii. Zgodnie bowiem z art. 51 ust. 1 pkt 2 w przypadkach, o których mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. W niniejszej sprawie takie przypadki jednak nie występują. Organ zaznaczył również, że odwołujący nie przedstawili dowodów na potwierdzenie faktu, że ich problemy zdrowotne powodowane są oddziaływaniem przedmiotowych linii. Przedstawione zaświadczenie lekarskie z dnia [...] sierpnia 2011r. potwierdza jedynie, że skarżący takie problemy zgłaszają i wiążą je z oddziaływaniem przedmiotowych sieci, nie potwierdza jednak takiego związku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. i K. O. ponowili swoje wnioski i uwagi zawarte w piśmie inicjującym postępowanie. Wyjaśnili ponadto, że w kwietniu 2010r. w miejscu przebiegu podziemnej linii telefonicznej były wyrywane drzewa, co stało się przyczyną powstania przebicia. Z powodu krzyżowania się z napowietrzną linią energetyczną niskiego napięcia w rowie melioracyjnym, przewód telefoniczny stal się uziemieniem dla linii energetycznej. O fakcie usunięcia drzew, zdaniem skarżących, nie wspomniano w decyzjach organów rozpoznających sprawę. Skarżący jeszcze raz zwrócili uwagę na silne pole elektromagnetyczne promieniujące w ich domu, co powoduje u nich dolegliwości kardiologiczne, drętwienia w klatce piersiowej, porażenie nóg i wzrost ciśnienia. Z tego powodu zostali zmuszeni do odłączenia prądu. Według skarżących oddziałuje na nich napięcie 30 000 V pochodzące z linii średniego napięcia. Skarżący zwrócili uwagę, że linia telefoniczna, wbrew twierdzeniom przedstawicieli "A", była uszkodzona, za co otrzymali odszkodowanie. Skarżący zarzucili organom , że nie powołano wnioskowanych przez nich ekspertów od kompatybilności linii telefonicznych, linii energetycznych i telefonii komórkowej oraz od budowy tego rodzaju linii. W konkluzji wnieśli o doprowadzenie do takiego stanu w którym mogliby bezpiecznie mieszkać i korzystać z energii elektrycznej i telefonu. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skardze nie można odmówić zasadności. W przekonaniu sądu akta sprawy dają wystarczająca podstawę do uznania, iż organy administracji publicznej obu instancji naruszyły przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przypomnieć należy, że stosownie art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten nakazuje organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Z kolei według art.8 kpa organ administracji jest zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do państwa, co jest realizowane dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a. ). Treść stanowiska prezentowanego w toku postępowania nie pozostawia wątpliwości, że skarżący wskazywali na zagrożenia swojego życia i zdrowia spowodowane wadliwym działaniem linii energetycznej i telekomunikacyjnej. Opisane przez nich dolegliwości miałyby być skutkiem przebicia podziemnej linii telefonicznej, na skutek usunięcia drzew i powstania zjawiska interferencji z krzyżująca się z nią napowietrzną linią energetyczną. Skarżący uważają, że w ten sposób linia telefoniczna stała się uziemieniem dla linii energetycznej, czego konsekwencją jest powstanie silnego pola elektromagnetyczngo w ich domu i porażenia związane z korzystaniem z telefonu stacjonarnego i komórkowego. Już w ten sposób sformułowane stanowisko wymagało od organów powzięcie odpowiednich czynności zmierzających do uzyskania informacji specjalnych co do możliwości powstania opisywanych przez skarżących zjawisk i ich wpływu na powstanie zagrożeń dla ich zdrowia i bezpieczeństwa. Ustalenie tej okoliczności wymagało rozważenia konieczności powołania biegłego odpowiedniej specjalności, który stwierdziłby również możliwość wystąpienia opisywanych przez nich skutków. Odmowa powołania biegłego z zakresu kompatybilności linii energetycznej, telefonicznej i sieci komórkowej, czego domagali się skarżący w toku postępowania, z powołaniem się na to, że zostały zachowane odległości linii wysokiego napięcia oraz innych linii i urządzeń elektroenergetycznych i stacji telefonii komórkowej od domu skarżących nie może być uznana za przekonującą. Warto zauważyć, że z akt sprawy nie wynika, aby korzystanie z linii telefonicznej, chociaż wybudowanej, według decyzji, niezgodnie z projektem budowlanym, w 1998r., do kwietnia 2010r. prowadziło do jakichkolwiek zagrożeń dla osób z niej korzystających. Oznacza to, że sam fakt krzyżowania się linii jest tu bez znaczenia, jak również bez znaczenia wydają się odległości w jakich znajdują się linie, zarówno w stosunku do siebie jak i od domu skarżących tym bardziej, że linia wysokiego napięcia ma znajdować się w odległości 7 km, a stacja bazowa telefonii komórkowej – 820m. Nie ma też żadnych wiadomości, aby przebieg jakichkolwiek linii był od czasu ich budowy zmieniany. Organ, opierając się informacjach uzyskanych od przedstawicieli zakładu energetycznego ustalił również, że w ostatnich kilkunastu latach na tym obszarze nie była dementowana linia średniego napięcia i nigdy nie odnotowano pożaru transformatora w pobliżu nieruchomości skarżących. Sami skarżący podnosili natomiast, że porażenia i dolegliwości zdrowotne pojawiły się dopiero od czasu usunięcia drzew, co miało miejsce właśnie w kwietniu 2010r. W tej sytuacji należało ustalić, czy rzeczywiście powstało przebicie linii telefonicznej i nakładanie się fal elektromagnetycznych, powodujących znaczny wzrost natężenia pola elektromagnetycznego w domu skarżących i czy w ogóle taki wzrost ma miejsce. Czynność ta wydaje się konieczna tym bardziej, że w piśmie z dnia [...] listopada 2010r. "A" informuje o zabezpieczeniu przyłącza telefonicznego przed przepięciami i przewężeniami za pomocą ochronnika abonenckiego usytuowanego na ścianie budynku. Podkreślić należy, że stosownie do art. 78 § 1 kpa żądanie przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca istotne znaczenie dla sprawy. Z treści art. 78 § 2 kpa wynika natomiast, że odmowa przeprowadzenia żądanego dowodu może dotyczyć tylko tych, które nie zostały zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy i tylko wówczas, gdy żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonej innymi dowodami, chyba, że mają one istotne znaczenie dla sprawy. W tym kontekście nie jest wystarczające zawarte w protokole pokontrolnym oględzin przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2011r. stwierdzenie, że przedstawiciele "A" SA i Zakładu Energetycznego nie widzą podstaw do fizycznych zjawisk opisywanych przez skarżących. Uwaga ta jest istotna również z uwagi na znajdujące się w decyzji stwierdzenie, że "w trakcie oględzin nie stwierdzono nieprawidłowości lub też zjawisk podnoszonych przez skarżącego". Jednak w powołanym już protokole z oględzin nie ma żadnej wzmianki dotyczącej badania pola elektromagnetycznego czy informacji o korzystaniu z telefonu komórkowego czy stacjonarnego. Wydaje się to oczywiste, skoro dopływ energii elektrycznej został od domu skarżących na ich wniosek odcięty, a brak jest informacji, aby na czas oględzin został przywrócony. W tej sytuacji w ogóle należy wątpić w sam sens przeprowadzonych oględzin, które miały stanowić dowód w sprawie. Wbrew przekonaniu organu niczego istotnego nie wnosi do sprawy znajdujący się w aktach sprawy protokół pomiaru oporu uziemień w obiekcie G. wykonany [...] listopada 1973r. zawierający wyłącznie techniczne dane, jak i karta eksploatacji wspomnianej linii napowietrznej z dnia [...] kwietnia 2010r., stwierdzająca jej dobry stan techniczny. Wobec bowiem stanowiska skarżących utrzymujących, że zagrożenie dla ich bezpieczeństwa i zdrowia związane było z uszkodzeniem linii telefonicznej, a ponadto porażenia podczas rozmów telefonicznych miały miejsce od [...] kwietnia 2010r., dokument ten nie może mieć decydującego znaczenia dla odparcia ich zarzutów. Trudno także podzielić przekonanie organu, jakoby za jego wersją miała przemawiać treść protokołu pomiarowego sieci telefonicznej z dnia [...] kwietnia 2011r. Zarówno bowiem ten pomiar, jak i znajdujący się w aktach sprawy protokół pomiaru łącza linii z dnia [...] marca 2011r. zawierają jedynie ściśle techniczne dane, bez jakiegokolwiek opisu. Jeśli organ posiadał dostateczną wiedzę pozwalającą na dokonanie ich oceny w kontekście rozpoznawanej sprawy, winien stosowne wnioski przedstawić w uzasadnieniu decyzji. Powyższe uwagi utwierdzają jedynie w przekonaniu, że organy w sposób niedostateczny przeprowadziły postępowanie dowodowe, czego wynikiem jest niepełne ustalenie stanu faktycznego sprawy. To z kolei prowadzi do wniosku o przedwczesności samego rozstrzygnięcia. Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona oględzin miejsca, w którym nastąpiło domniemane uszkodzenie linii telefonicznej, sprawdzi jej zabezpieczenia przed przepięciami oraz rozważy przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego odpowiedniej specjalności na okoliczność sprawdzenia pola elektromagnetycznego w budynku mieszkalnym skarżących, jego natężenia i ewentualnych przyczyn powstania. Z tego względu na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. c) i art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami ) należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art.205 § 2 wspomnianej ustawy i § 18 ust.1 pkt.1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U Nr 163, poz. 1348 ze zmianami ).