II SA/Lu 800/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2020 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Sygn. akt II SA/Lu [...] U Z A S A D N I E N I E Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...] – po rozpatrzeniu odwołania K. M. od decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłków rodzinnych i dodatku do zasiłku rodzinnego – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium powołało się na następujące okoliczności faktyczne i prawne: W dniu [...] lipca 2018 r. K. M. zwrócił się do Prezydenta Miasta Z. z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłków rodzinnych na córki J. M. i L. M. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę J. M.. Decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. odmówił przyznania wnioskodawcy ww. świadczeń. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji stwierdził, że opiekę nad małoletnimi dziećmi J. M. i L. M. sprawuje ich matka S. M.. Organ powołał się w tym względzie na oświadczenie S. M. oraz na postanowienie Sądu Okręgowego w Z. z dnia [...] grudnia 2017 r. sygn. akt [...] o udzieleniu – na wniosek S. M. – zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych poprzez zobowiązanie P. M. do łożenia na rzecz córek. Na skutek odwołania K. M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] uchyliło ww. decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, wskazując na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego celem ustalenia, które z rodziców sprawuje faktyczną opiekę nad dziećmi. Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. ponownie odmówił przyznania K. M. zasiłków rodzinnych na córki J. M. i L. M. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę J. M.. Organ pierwszej instancji - powołując się na ustalenia poczynione podczas przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2019 r. rozprawy administracyjnej - wskazał, że K. M. sprawuje faktyczną opiekę nad dziećmi w wymiarze maksymalnie 15-20 godzin tygodniowo, a zatem rzeczywistą opiekę nad dziećmi sprawuje ich matka. Powyższa decyzja organu pierwszej instancji została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją kasacyjną z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] Kolegium stwierdziło bowiem, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego K. M. sprawuje opiekę nad dziećmi w porównywalnym okresach, jak matka dzieci, a zatem odmowa przyznania mu wnioskowanych świadczeń rodzinnych z powołaniem się na okoliczność sprawowania opieki nad dziećmi przez matkę, nie jest uzasadniona. Kolegium zwróciło uwagę, że w realiach niniejszej sprawy właściwe byłoby zastosowanie rozwiązania analogicznego do zasady przyznawania świadczeń rodzinnych w warunkach opieki naprzemiennej, określonej w art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Ze względu jednak na brak takiego rozwiązania w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w ocenie Kolegium, optymalnym rozwiązaniem byłoby zawarcie porozumienia przez rodziców i uzyskanie przez każdego z nich świadczenia na jedno dziecko. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] po raz kolejny orzekł o odmowie przyznania K. M. zasiłków rodzinnych na J. M. i L. M. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na J. M.. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że ugoda, do zawarcia której nakłaniał wnioskodawcę oraz jego żonę S. M., nie doszła do skutku. Jednocześnie podkreślił, że przepisy prawa nie dają organom administracji uprawnienia do ustalenia opieki naprzemiennej rodziców nad dziećmi. W ocenie organu pierwszej, opiekę nad J. M. i L. M. w większym stopniu sprawuje ich matka, natomiast ich ojciec K. M. nie przedstawił dowodów wykonywania obowiązków rodzicielskich związanych z bieżącym wychowywaniem dzieci innych, niż ustalone między stronami. W odwołaniu od powyższej decyzji K. M. zarzucił organowi pierwszej instancji błąd w ustaleniach faktycznych wyrażający się w nieprawidłowym stwierdzeniu, że opiekę nad dziećmi J. M. i L. M. sprawuje ich matka, w sytuacji, gdy opiekę nad dziećmi sprawuje także ich ojciec, a tym samym rodzice sprawują opiekę naprzemienną. Odwołujący podniósł, że organ pierwszej instancji pominął w swej decyzji okoliczność uchylenia przez Sąd Okręgowy w Z. postanowienia zabezpieczającego z dnia [...] grudnia 2017 r., jak też fakt wydania przez ten Sąd w dniu [...] listopada 2018 r. wyroku przyznającego odwołującemu opiekę na dziećmi, zaś ograniczającego prawa rodzicielskie S. M.. W ocenie K. M. organ pierwszej instancji nie wziął też pod uwagę opinii wydanej przez Opiniodawczy Zespół Sądowych Specjalistów. Wskazując na powyższe dowody odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji poprzez przyznanie mu wnioskowanych świadczeń. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia [...] września 2019 r. (zaskarżoną w niniejszej sprawie) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2019 r. Organ odwoławczy podniósł, że w świetle art. 27 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczenia, przysługuje ono temu z rodziców, który pierwszy złożył wniosek. Jeżeli jednak dziecko nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców, świadczenie należy przyznać temu z rodziców, pod którego opieką dziecko się znajduje. W ocenie Kolegium, w sytuacji, jaka występuje w niniejszej sprawie, tj. w przypadku pozostawania rodziców dziecka w związku małżeńskim oraz braku orzeczenia regulującego kwestię władzy rodzicielskiej i opieki nad dziećmi, dla rozstrzygnięcia któremu z rodziców przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych istotne jest ustalenie, czy dziecko pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców. Jeżeli dziecko pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców, świadczenie przysługuje temu z rodziców, który pierwszy złoży wniosek. Jeżeli jest inaczej, o prawie do świadczeń rodzinnych decyduje to, które z rodziców faktycznie opiekuje się dzieckiem, a więc z kim dziecko mieszka, kto je utrzymuje i kto zabezpiecza na bieżąco jego potrzeby. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Kolegium ustaliło, że wnioskodawca pozostaje w nieformalnej separacji z żoną S. M.. Małżonkowie prowadzą obecnie odrębne gospodarstwa domowe, a ich sprawa rozwodowa jest w toku. W ramach toczącego się postępowania o rozwód nie zapadły prawomocne postanowienia dotyczące sprawowania opieki nad dziećmi oraz określenia miejsca ich zamieszkania. W tych okolicznościach, zdaniem Kolegium, prawo do świadczeń rodzinnych powinno być oceniane według kryterium określonego w art. 27 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i przysługiwać temu z rodziców, który faktycznie opiekuje się dzieckiem. Organ drugiej instancji podkreślił przy tym, że z akt sprawy wynika, iż wniosek K. M. o przyznanie zasiłku rodzinnego na dzieci J. M. i L. M. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na J. M., jak i wniosek S. M. w tym samym przedmiocie, wpłynęły do organu pierwszej instancji w tym samym dniu, tj. [...] lipca 2018 r., przy czym organ ten nie ewidencjonował w tym okresie świadczeniowym godzin wpływu wniosków. Po ponownej analizie stanu faktycznego i prawnego sprawy Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone wcześniej w decyzji z dnia [...] maja 2019 r., że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego odwołujący oraz jego żona sprawują opiekę nad dziećmi w porównywalnych okresach i oboje, choć w różnym stopniu, zależnie od możliwości zabezpieczają na bieżąco potrzeby dzieci. Organ podkreślił, że fakt sprawowania opieki nad dziećmi "po połowie" potwierdzają sami skonfliktowani rodzice. W ocenie organu odwoławczego nie sposób natomiast przyjąć, że o sposobie sprawowania opieki mogłoby rozstrzygać postanowienie Sądu Okręgowego w Z. z dnia [...] grudnia 2017r. sygn. akt I C [...] w przedmiocie udzielenia S. M. zabezpieczenia tytułem roszczeń alimentacyjnych w postępowaniu o separację. Takiego waloru, zdaniem organu, nie posiada jednak także okoliczność uchylenia ww. postanowienia oraz wydania przez Sąd Okręgowy w Z. – w oparciu o opinię OZSS w Z. – nieprawomocnego wyroku z dnia [...] listopada 2018 r. sygn. akt. I C [...], orzekającego o rozwiązaniu małżeństwa K. M. i S. M. oraz o powierzeniu K. M. wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnimi córkami, natomiast ograniczającego władzę rodzicielską ich matce. Kwestia sprawowania opieki nad dziećmi zostanie bowiem ostatecznie uregulowana dopiero z chwilą wydania prawomocnego wyroku w tym przedmiocie. W tych okolicznościach pozbawienie K. M. prawa do świadczeń rodzinnych w oparciu o przesłankę sprawowania opieki nad dziećmi przez ich matkę, w sytuacji, gdy także on sprawuje opiekę nad dziećmi w porównywalnym zakresie i wymiarze jak S. M., nie jest – zdaniem Kolegium – uzasadnione. Niemniej jednak Kolegium zauważyło, że decyzją Kierownika Działu Świadczeń MOPR w Z. z dnia [...] października 2018 r. sporne świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku na okres od [...] listopada 2018 r. do [...] października 2019 r., przyznano S. M.. W ocenie Kolegium, okoliczność przyznania świadczeń rodzinnych jednemu z rodziców wyklucza możliwość przyznania ich drugiemu z rodziców, chyba, że zaistniałyby okoliczności umożliwiające zmianę decyzji przyznającej świadczenie lub wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Kolegium nie dostrzegło jednak podstaw do wzruszenia w trybie nadzwyczajnym ww. decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2018 r. Jednocześnie S. M. nie wyraziła zgody na zmianę tej decyzji, a w przeprowadzonym przez organ pierwszej instancji postępowaniu małżonkowie nie zawarli porozumienia pozwalającego na wdrożenie procedury skutkującej przyznaniem każdemu z nich świadczenia na jedno wskazane dziecko. W ocenie organu odwoławczego skoro wiec sporne świadczenia zostały już przyznane matce, to nie mogą zostać przyznane ojcu dzieci, albowiem dwie różne osoby jednocześnie nie mogą otrzymywać świadczenia na to samo dziecko. Wskazując na powyższe argumenty Kolegium uznało za prawidłową decyzję odmawiającą przyznania wnioskodawcy żądanych świadczeń rodzinnych. K. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. skargę na opisaną wyżej decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się jej zmiany poprzez przyznanie mu żądanych świadczeń. Rozstrzygnięciu temu skarżący zarzucił (cyt.) "błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść orzeczenia poprzez pominięcie dat złożenia wniosków o przyznanie świadczenia jak również przyjęcia za zgodne z prawdą oświadczenia S. M. z sierpnia 2018 r." W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że przedmiotowe świadczenia rodzinne na dzieci J. M. i L. M. zostały przyznane ich matce S. M. na podstawie jej oświadczenia, które pozostaje w sprzeczności ze stanem faktycznym, co potwierdzają inne oświadczenia matki dzieci (m.in. złożone podczas badania w OZSS Z.") oraz treść uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Z. z dnia [...] listopada 2018 r. sygn. akt I C [...]. W ocenie skarżącego organ - przyznając świadczenia matce dzieci - pominął również daty wpływu wniosków włożonych przez obojga rodziców. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja odpowiada bowiem prawu. Przedmiotem żądania skarżącego w niniejszej sprawie było ustalenie prawa do zasiłków rodzinnych na dzieci J. M. i L. M. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę J. M., na okres zasiłkowy [...]. Zasady i tryb przyznawania ww. świadczeń regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej jako "u.ś.r."). Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 u.ś.r. zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie uczącej się. Do zasiłku rodzinnego przysługują określone dodatki, w tym dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (art. 8 pkt 6 u.ś.r.). W myśl art. 14 ust. 1 u.ś.r., dodatek z tego tytułu przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na częściowe pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem w szkole nowego roku szkolnego. Kwestię zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych reguluje art. 27 u.ś.r. stanowiąc, że w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów faktycznych dziecka lub opiekunów prawnych dziecka do świadczeń rodzinnych świadczenia te wypłaca się temu z rodziców, opiekunów faktycznych dziecka lub opiekunów prawnych dziecka, który pierwszy złożył wniosek (ust. 1). Jeżeli zaś dziecko nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców, świadczenia rodzinne wypłaca się temu z rodziców, pod którego opieką dziecko się znajduje (ust. 2). W okolicznościach niniejszej sprawy istota zawisłego przed Sądem sporu sprowadza się do ustalenia, któremu z rodziców J. M. i L. M. przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych na te dzieci w okresie świadczeniowym [...]. Jak bowiem wynika z akt sprawy, z wnioskiem o przyznanie tożsamych świadczeń rodzinnych na ten okres zwrócili się zarówno skarżący K. M. – jako ojciec dzieci, jak i jego żona S. M. – jako ich matka. W świetle niekwestionowanych ustaleń organów administracji skarżący nie prowadzi obecnie gospodarstwa domowego wspólnie z żoną S. M.. Małżonkowie pozostają bowiem w nieformalnej separacji, oczekując na prawomocne zakończenie postepowania w sprawie o ich rozwód. W postępowaniu tym nie zapadło jeszcze (przynajmniej do czasu wydania zaskarżonej decyzji) żadne prawomocne orzeczenie regulujące kwestię władzy rodzicielskiej skarżącego i jego żony oraz opieki nad ich małoletnimi córkami (waloru prawomocności dotychczas bowiem nie uzyskał załączony do akt administracyjnych wyrok Sądu Okręgowego w Z. z dnia [...] listopada 2018 r. sygn. akt I C [...]). Nie jest jednak kwestionowane przez strony, że pomimo prowadzenia oddzielnych gospodarstw domowych pieczę nad J. M. i L. M. dotychczas sprawuje zarówno skarżący, jak i jego żona, w zakresie porównywalnym na tyle, że nie jest możliwe przypisanie roli opiekuna jedynie jednemu z rodziców (jak określił to sam skarżący w toku postępowania – "po połowie"). Stanowisko organu pierwszej instancji przypisujące większą rolę w tym zakresie S. M. – jak słusznie ocenił to organ odwoławczy - miało charakter dowolny. Fakt wspólnego zaangażowania rodziców w opiekę nad dziećmi znajduje bowiem potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności w treści włączonej do akt sprawy opinii Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów Sądu Okręgowego w Z. z dnia [...] lipca 2018 r. znak: [...], [...] W konsekwencji organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że nie jest możliwe rozstrzygnięcie sporu wynikającego ze zbiegu uprawnień skarżącego i jego żony do świadczeń rodzinnych na ich wspólne dzieci w oparciu o kryterium fatycznego sprawowania opieki nad dziećmi, określonego w art. 27 ust. 2 u.ś.r., albowiem zarówno skarżący jak i jego żona kryterium to spełnili, partycypując dotychczas tak w opiece nad dziećmi, jak i w kosztach ich utrzymania. Nie sposób natomiast uznać, że ten stan rzeczy uległ zmianie wraz z wydaniem wspomnianego wyżej wyroku rozwodowego, który odmiennie kształtuje kwestię opieki nad J. M. i L. M. (powierzając wykonywanie władzy rodzicielskiej skarżącemu, natomiast ograniczając władzę rodzicielską S. M.), albowiem – jak już wskazano powyżej – orzeczenie to dotychczas nie uzyskało waloru prawomocności. W okolicznościach niniejszej sprawy – wbrew twierdzeniu skarżącego – nie sposób jednak także przypisać jednemu z rodziców pierwszeństwa w złożeniu wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych. Z akt sprawy wynika bowiem, że zarówno wniosek K. M., jak i wniosek S. M., wpłynął do Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie (drogą elektroniczną) w dniu [...] lipca 2018 r., przy czym oba te wnioski zostały w tym dniu wniesione skutecznie, tj. jako wolne od braków formalnych. Jak wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, organ pomocy społecznej nie ewidencjonował w owym czasie godzin wpływu poszczególnych wniosków, wobec czego – uwzględniając znaczny upływ czasu od daty ich złożenia– uznać należy, że ustalenie kolejności wpływu przedmiotowych wniosków we wskazanym dniu nie jest obecnie już możliwe. W zaistniałej sytuacji, tj. wobec wspólnego sprawowania pieczy nad dziećmi przez skarżącego i jego żonę oraz równoczesnego złożenia przez nich wniosków o przyznanie świadczeń rodzinnych, a więc spełnienia przez nich oboje przesłanek warunkujących uprawnienie do przedmiotowych świadczeń, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie uznało, że przeszkodą w przyznaniu skarżącemu żądanych świadczeń rodzinnych na córki na okres świadczeniowy [...] jest okoliczność, iż świadczenia te zostały już przyznane na ten okres i wypłacone S. M., zaś decyzja w tym przedmiocie (tj. decyzja Kierownika Działu Świadczeń MOPR w Z. z dnia [...] października 2018 r.) jako ostateczna i prawomocna funkcjonuje w obrocie prawnym i przynajmniej obecnie nie zachodzą podstawy do wzruszenia jej w jednym z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Stanowisko organu znajduje oparcie w dyspozycji art. 27 ust. 1 i 2 u.ś.r., w świetle którego świadczenia rodzinne mogą być wypłacone tylko jednemu z rodziców (opiekunów faktycznych dziecka lub opiekunów prawnych dziecka), zaś w sytuacji ustalenia zbiegu uprawnień rodziców do świadczeń nie jest dopuszczalne przyznanie ich kilku podmiotom pozostającym w kolizji. Jednocześnie należy zauważyć, że w sytuacji, w której nie jest kwestionowane, że S. M. również sprawuje opiekę nad córkami, okoliczność pobrania przez nią spornych świadczeń pozostaje w zgodzie z ratio legis unormowań dotyczących zasiłku rodzinnego i dodatków (art. 4 i art. 8 u.ś.r.), jakim jest skierowanie tych świadczeń – jako należnych osobie małoletniej celem poprawy jej sytuacji bytowej – do rąk jednego z jej rzeczywistych opiekunów. Z powyższych względów uznać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odmawiające przyznania skarżącemu wnioskowanych świadczeń zasiłków rodzinnych, uznając je za prawidłowe pomimo poparcia go przez organ pierwszej instancji błędnym uzasadnieniem. Zaskarżona decyzja została przy tym wydana z zachowaniem zasad postępowania określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zaś jej uzasadnienie spełnia warunki określone w art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy skargę należało oddalić, o czym orzeczono na postawie art. 151 p.p.s.a.