II SA/Lu 801/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Maciej Kierek (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Firmy "A" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]., znak: [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi oddala skargę. Decyzją z dnia [...], znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz.1085 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania [...] z siedzibą w K. utrzymało mocy decyzję Starosty Powiatowego z dnia [...], Nr [...]. Organ I instancji odrzucił zgłoszenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi na terenie nieruchomości położonej w A. na działce nr 625 obręb A., złożone przez [...]. W uzasadnieniu organ ten stwierdził, że Spółka pismem z dnia 30 czerwca 2004 r. zgłosiła zanieczyszczenie ziemi na przedmiotowej nieruchomości, dokonanej przez inny podmiot, a mianowicie [...], który prowadził na niej działalność od 1956 r. Organ podniósł, że ustawa z z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz.1085 ze zm.) w art. 12 wskazuje termin do dnia 30 czerwca 2004 r. na zgłoszenie wraz z dokumentacją zawierającą wyniki badań potwierdzających zanieczyszczenie ziemi lub gleby lub z dokumentacją potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących na to, że sprawcą zdarzeń był inny podmiot. Zdaniem organu I instancji powyższy ustawowy wymóg nie został spełniony, gdyż zgłoszenie wpłynęło po ustawowym terminie i było niekompletne. W odwołaniu spółka podniosła, że zgłoszenie zostało wniesione w terminie, gdyż nadano je w dniu 30 czerwca 2004 r., zaś niekompletność zgłoszenia nie powinna stanowić o jego odrzuceniu, gdyż art. 12 ust. 4 ustawy z 2001 r. dał starostom rok na podjęcie decyzji w sprawie przyjęcia lub odrzucenia zgłoszenia, co oznacza, iż założył możliwość uzupełnienia dokumentacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie wskazało na cyt. art. 12 ustawy z 2001 r., zgodnie z którym zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi wymaga załączenia wyników badań potwierdzających takie zanieczyszczenie w nieprzekraczalnym terminie do dnia 30 czerwca 2004 r. Z akt sprawy wynika, że próbki gleby zostały pobrane dopiero w dniu 3 sierpnia 2004 r., zaś "Sprawozdanie z wyników badań nr 130/2004" nosi datę 16 sierpnia 2004 r. Braku wyników nie można uzupełnić w czasie późniejszym niż określony ustawą, bowiem ustawowy termin prawa materialnego wcześniej wygasł. Zdaniem Kolegium dołączone do zgłoszenia badania powinny pochodzić sprzed 30 czerwca 2004r. , zaś wyniki badań pochodzące z daty późniejszej nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, że sprawcę zanieczyszczenia był inny podmiot niż wnoszący zgłoszenie. W takiej sytuacji zgłoszenie zanieczyszczenie może stanowić przypuszczenie, że zostało ono spowodowane przez aktualnego właściciela (wyjaśnienia Ministerstwa Środowiska z dnia 13 grudnia 2004 r., PEpn 0-78/2004/jk). Z uwagi na to, że brak jest w sprawie wyników badań potwierdzających, że gleba został zanieczyszczona przez inny podmiot, niż obecnie władający, należało wniosek odrzucić. Skargę do sądu administracyjnego wniósł [...], domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżący zarzucił, że organy wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 77 kpa nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego. Ponadto art. 12 ustawy z 2001 r. nie wskazuje sposobu wykonania badań potwierdzających zanieczyszczenie ani też nie określa rodzaju ich wyników. W zgłoszeniu z dnia 29 czerwca 2004 r. zawarto wynik naocznych oględzin zanieczyszczonego terenu, potwierdzających fakt zanieczyszczenia oraz opis okoliczności wskazujących, że sprawcą był poprzednik prawny dokonującej zgłoszenia Spółki i organ powinien był to uwzględnić. Cyt. przepis art. 12 ust. 1 ustawy z 2001 r. zawiera normę prawną o charakterze gwarancyjnym (służącą ochronie praw nabytych), a więc nie powinien być interpretowany restrykcyjnie. Nie wynika z niego, iż bez uprzedniego wykonania kosztownych badań laboratoryjnych zgłoszenie zanieczyszczenia jest bezskuteczne. W praktyce szacowania stanu nieruchomości w zakresie zanieczyszczeń produktami ropopochodnymi rutynowo opisuje się występowanie zanieczyszczeń wyłącznie na podstawie oględzin poprzez stwierdzenie występowania widocznych plam lub wycieków substancji ropopochodnych. Zdaniem skarżącej spółki wnioski z tego rodzaju czynności mogą być uznane w sektorze paliwowym za wyniki badań, o których mowa w cyt. art. 12. W praktyce krajowych i zagranicznych przeglądów stanu środowiska w branży paliwowej naoczne badania przyjmuje się jako tzw. wyniki badań fazy I audytów ekologicznych. W razie dalszych wątpliwości co do zakresu migracji zanieczyszczeń można, ale nie trzeba przeprowadzić badania laboratoryjne (faza II audytu), które są kosztowne i mogą ingerować w stan środowiska wodnego. Przykładem tego rodzaju praktyki jest jedno z pierwszych badań zanieczyszczenia środowiska substancjami ropopochodnymi w kraju, w wyniku którego Państwowy Instytut Geologiczny, Zakład Hydrogeologii i Geologii Inżynierskiej sporządził załączony do skargi raport "Ocena stanu zanieczyszczenia i zagrożenia wód podziemnych produktami naftowymi na obszarze Polski" , Warszawa, grudzień 1988 r. Na stronie 5 i 6 raportu przedstawiono opis procedur badawczych, w wyniku których ustalono zanieczyszczenie powierzchni ziemi, gruntu i wód podziemnych. Spośród gruntów uznanych za zanieczyszczenie w wyniku oględzin wyselekcjonowano pewną ilość terenów, na których pobrano próby do badań laboratoryjnych. Z opisu na s. 11 wynika, że metodą badań polegającą na wizji lokalnej ustalono też ilość zanieczyszczonych metrów kwadratowych gruntu i takie oszacowanie przyjęto za wynik procedur badawczych, co oznacza, że w sektorze paliwowym nie jest niezbędne przeprowadzenie badań laboratoryjnych dla ustalenia, że nieruchomość jest zanieczyszczona. W tej sytuacji, organ uznając, że przedstawione przez Spółkę informacje nie stanowią "wyników badań" w rozumieniu art. 12 ustawy z 2001 r., powinien był wezwać skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego. Skarżąca zakwestionowała ponadto stanowisko organu, iż w świetle powołanego art. 12 ustawy z 2001 r. przedstawione w zgłoszeniu wyniki badań powinny uwzględniać stopień zanieczyszczenia powierzchni ziemi na dzień przejęcia we władanie nieruchomości. Zdaniem skarżącej na etapie zgłoszenia wystarczające jest stwierdzenie dwóch okoliczności: zanieczyszczenia powierzchni oraz wywołanie tego zanieczyszczenia przez inny podmiot, natomiast okoliczność, iż zanieczyszczenie powstało przed dniem przejęcia nieruchomości może być wykazywana w dalszym toku postępowania. Z tych względów odrzucenie przez organ zgłoszenia bez przeprowadzenia postępowania dowodowego stanowi naruszenie przepisów postępowania. Ponadto zdaniem skarżącej organ odrzucając wniosek z przyczyn formalnych (brak stosownych dokumentów) powinien wcześniej wezwać Spółkę do uzupełnienia tych braków na podstawie art. 63 § 2 kpa. W ocenie skarżącej- wbrew stanowisku organu - nawet powierzchowne wyniki badań przedstawione w zgłoszeniu nie świadczą o niespełnieniu warunków ustawy, o których mowa w art. 12 ust. 1, gdyż przepis ten nie zalicza do tych warunków wstępnych wyników badań i ogólnego opisu okoliczności wskazujących, że sprawcą zanieczyszczenia ziemi był inny podmiot. W sytuacji występującej w sprawie organ miał obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe z urzędu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem. Rozpatrując przedmiotową skargę należy powiedzieć, że nie wszystkie jej argumenty są zasadne. Spór między stronami sprowadza się do interpretacji art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.). Cyt. przepis ustanowił wymogi, jakie powinno spełniać dokonane zgłoszenie, a tymi wymogami są m. in: 1) dokonanie przedmiotowych czynności w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; 2) dokonanie zgłoszenia właściwemu staroście i dołączenie do zgłoszenia wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby. Termin 30 czerwca 2004 r. należy uznać za termin prawa materialnego, a więc nieprzekraczalny. W tej sytuacji zasadny jest jedynie pierwszy zarzut skargi. Jeżeli strona skarżąca nadała pismo skierowane do Starosty za pośrednictwem poczty w dniu 30 czerwca 2004r. i jest to potwierdzone przez pocztę to należy uznać, że termin zgłoszenia Staroście został zachowany. Natomiast nie został spełniony podstawowy wymóg, a mianowicie dołączenie do zgłoszenia wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby w terminie prawa materialnego, tj. do dnia 30 czerwca 2004 r. Z materiałów sprawy wynika, że próbki gleby zostały pobrane w dniu 3 sierpnia 2004 r., a sprawozdanie z wyników badań nosi datę 16 sierpnia 2004 r. Wynika z tego, że badania i ich wyniki zostały dokonane po upływie terminu prawa materialnego, który jest nieprzekraczalny, a więc strona skarżąca nie spełnia wszystkich warunków art. 12 ust. 1 i 2 cyt. ustawy i w tej sytuacji Starosta był uprawniony do odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi decyzją wydaną na podstawie art. 12 ust. 1 i 4 cyt. ustawy. W tej sytuacji Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.).