II SA/Lu 803/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Asesor WSA - Wiesława Achrymowicz ( spr.), Asesor WSA - Bogusław Wiśniewski, Protokolant asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2005r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] Nr [...] II. przyznaje ustanowionemu z urzędu [...] J. K. wynagrodzenie za zastępstwo procesowe w kwocie 255 ( dwieście pięćdziesiąt pięć ) złotych, płatne z funduszy Skarbu Państwa ( kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie ); III. nakazuje ściągnąć od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarbu Państwa ( kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie ) kwotę 255 ( dwieście pięćdziesiąt pięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając jako organ drugiej instancji w wyniku rozpatrzenia odwołania A.J., decyzją z dnia [...] września 2004 r. utrzymało w mocy pierwszoinstancyną decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] sierpnia 2004 r., powziętą z upoważnienia Prezydenta Miasta, w przedmiocie odmowy przyznania A.J. wnioskowanego zasiłku okresowego w miesiącu sierpniu 2004 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił obligatoryjny charakter rozważanego świadczenia z pomocy społecznej i wskazał na uregulowania art. 38 ust. 1 pkt 2, art. 38 ust. 2 w związku z art. 147 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a dalej art. 3 ust. 2 i następne oraz art. 8 ust. 3 ostatnio przywołanej ustawy, a w ich świetle wywiódł stanowisko, iż jakkolwiek rodzina nie uzyskuje na każdego jej członka dochodu przekraczającego ustawowe kryterium, to jednak rodzina w istocie uzyskała świadczenie w postaci właśnie zasiłku okresowego, przyznanego na tożsamy miesiąc, mocą decyzji właściwego organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2004 r., adresowanej do męża odwołującej się, która w wyniku kontroli instancyjnej została uchylona decyzją właściwego Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2004 r., przy czym jednakowoż omawiane świadczenie zostało przez rodzinę zrealizowane, co rozstrzygające. W tym samym okresie czasu bowiem rodzina nie może zasadnie domagać się dwóch tożsamych świadczeń, zarówno w aspekcie przedmiotowym, jak też czasowym. W ustaleniach faktycznych organ odwoławczy odniósł się do rodziny siedmioosobowej, przyjmując pominięcie jednego z dzieci za pozostające bez rozstrzygającego znaczenia z racji niezrealizowania kryterium dochodowego. Akcentował trudności w ustaleniu rzeczywistej sytuacji materialnej rodziny przy nie wyczerpujących informacjach ze strony samych zainteresowanych, w szczególności gdy chodzi o dodatkowy dochód z tytułu sprzedaży owoców czy sytuację jednego ze wspólnie zamieszkujących dzieci, w osobie A.J.. Odmówił też jurydycznej racji twierdzeniu, by spłata zadłużeń w opłatach czynszowych i eksploatacyjnych za mieszkanie miała uzasadniać przyznanie żądanej kategorii świadczenia z pomocy społecznej, w szczególności wobec zaciągnięcia na ten cel pożyczki , co wymagało uprzedniego wykazania zdolności kredytowej. Na powyższe rozstrzygnięcie administracyjne skargę złożył A.J., mąż A. J.i, wnosząc o uchylenie obu decyzji powziętych w toku instancji. Zarzucał skierowanie ich każdorazowo do niewłaściwego adresata, gdy to on składał wniosek do organu administracji pierwszej instancji, jak też pominięcie w ustaleniach i rozważaniach sytuacji rodziny syna G., wspólnie z rodzicami i pozostałym rodzeństwem zamieszkującego, prowadzącego gospodarstwo domowe, niezasadne żądanie wykazania dochodu ze sprzedaży owoców, już uprzednio poddanego ocenie, pozbawione racji pominięcie okoliczności zaciągnięcia znacznych zobowiązań kredytowych na poczet pokrycia zaległych opłat czynszowych i eksploatacyjnych za mieszkanie, istotnie obciążających budżet rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, odmawiając argumentom skargi rozstrzygającego znaczenia, skoro skarżący był obecny przy sporządzaniu aktualizacji wywiadu środowiskowego, gdy także przy pominięciu jednego z członków rodziny kryterium dochodowe nie zostało przekroczone, a kwestionowany dochód ze sprzedaży owoców nie podlegał uwzględnieniu. W konkluzji podtrzymało stanowisko wraz z jego faktyczną i prawną argumentacją, zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zwracało uwagę, iż chodzi o świadczenie w istocie już zrealizowane z uwagi na wcześniej podejmowane rozstrzygnięcia administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kognicji sądowoadministracyjnej została poddana kontrola działalności organów administracji publicznej w aspekcie legalności, gdy w sprawie niniejszej badane decyzje, powzięte w toku instancji, a objęte skargą, tego rozstrzygającego wymogu nie realizują. Na gruncie obowiązującej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przy wspólnym prowadzeniu gospodarstwa domowego, pomoc społeczna w postaci pieniężnej świadczona jest na rzecz odpowiednio osoby w rodzinie lub rodziny, zgodnie z jej art. 8 ust. 1. W tym kontekście, materialnoprawnie winna podlegać rozważeniu i ocenie sytuacja całej rodziny, przy uwzględnieniu wszystkich jej członków pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym i to w sposób wyczerpujący określającej zdolność do samodzielnego zaspokojenia podstawowego, a koniecznego utrzymania, z wszechstronną analizą każdego aspektu tego kryterium dla przyznania pomocy społecznej, a co winno znaleźć wyraz w treści wywiadu środowiskowego. Powyższemu wymogowi organy rozstrzygające w toku instancji nie uczyniły zadość, naruszając tym samym dyspozycję art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., przy przekroczeniu granic swobodnej oceny materiału dowodowego. Dodatkowo, gdy rozważać okoliczność pobrania zasiłku okresowego przez rodzinę za tożsamy okres czasu w oparciu o decyzję, w dalszym toku procedowania wyeliminowaną z obrotu prawnego, co miało miejsce już przy podejmowaniu niniejszym zaskarżonej decyzji, wywodzenie w zaistniałej sytuacji formalnoprawnej przeszkody dla rozważania kolejnego wniosku o przyznanie zasiłku okresowego, nie znajduje jurydycznej racji, zwłaszcza przy pominięciu przez organ porównawczego badania przedmiotowego zakresu okoliczności faktycznych w kontekście zaspokojenia zgłaszanych potrzeb zainteresowanego, jego rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym, a przywoływanych przez wnioskodawcę tytułem uzasadnienia przy każdorazowym żądaniu przyznania omawianej kategorii świadczenia z pomocy społecznej na pokrywający się przedział czasowy, co stanowi jedno z kryteriów dla przesądzenia tożsamości przedmiotu administracyjnego postępowania, do której w swej argumentacji nawiązuje organ rozstrzygający, czyniąc to przedwcześnie, bo bez przedstawienia jurydycznej argumentacji. Stwierdzone wadliwości procedowania realizują hipotezę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W dalszej kolejności, skoro rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania wnioskowanej kategorii pomocy społecznej stanowi wypadkową oceny sytuacji życiowej każdego z członków badanej rodziny, pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, to proceduralnym następstwem obowiązującej w randze ustawy materialnoprawnej regulacji jest przymiot interesu prawnego po stronie każdego z jej członków w rozumieniu art. 28 k.p.a. Stąd wymóg zapewnienia czynnego udziału każdemu z członków badanej rodziny, w kontekście kwalifikacji do objęcia żądaną pomocą społeczną, na prawach strony, któremu uchybiły organy administracji przy procedowaniu w toku instancji w odniesieniu do już pełnoletnich jej członków, w tym również wnioskodawcy. W tym miejscu podkreślić należy, iż decyzja organu pierwszej instancji wprost odwoływała się do daty wniosku złożonego wyłącznie przez A.J., a pominiętego przy określeniu adresata administracyjnego rozstrzygnięcia. Powyższe naruszenie norm procedowania w administracji stanowi z kolei o realizacji hipotezy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów, w oparciu o powołane w toku rozważań unormowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przy zastosowaniu jej art. 135, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji, gdy obowiązek zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego ze strony organu na rzecz skarżącego znajduje jurydyczną podstawę w dyspozycji art. 200 w związku z art. 250 ostatnio przywołanej ustawy.