II SA/Lu 803/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 lutego 2011r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r., Nr [...]; 2. przyznaje [...] Sz. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania K. C. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...], nakazującej rozbiórkę samowolnie zrealizowanej części budynku gospodarczego o wymiarach samowolnie zrealizowanej części budynku gospodarczego wymiarach zewnętrznych 3,15 m x 5,70 m, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w K. – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, nałożył na K. C. obowiązek przedłożenia w terminie do 30 czerwca 2010 r. określonych dokumentów. Wobec nie wykonania w zakreślonym terminie nałożonego obowiązku, organ pierwszej instancji w oparciu o art. 48 ust. 1 i ust. 4 wskazanej ustawy nakazał rozbiórkę nadbudowanych powyżej 1,80 m ścian, konstrukcji dachowej oraz pokrycia dachowego budynku, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...], przy granicy z działką nr ewid. [...] w K . Zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie. Twierdzenie K. C., że nie nadbudował budynku oraz nie zmienił wysokości i szerokości budynku, a jedynie wymienił rozwalające się cegły na jedną warstwę suporeksu i pokrył blachą dach w miejscu zdewastowanego eternitu, pozostają w sprzeczności z dokonanymi przez organ ustaleniami. Przeprowadzone w dniu 30 lipca 2009 r. oględziny wykazały, że K. C. w 2007 r. samowolnie nadbudował budynek gospodarczy o wymiarach 3,15 m x 5,70 m, poprzez zwiększenie wysokości zewnętrznych ścian podłużnych. Ponadto inwestor wymienił konstrukcję dachu oraz pokrycie, zamurował otwór drzwiowy oraz okienny i wykonał od strony podwórka dodatkowe okna. Obecnie w budynku tym znajduje się kuchnia i łazienka. W dniu 14 sierpnia 2010 r. K. C. złożył oświadczenie, że budynek został podwyższony o 25 cm, ponieważ zerwał warstwę cegieł i nadbudował ściany na półtora pustaka. Również zarzut odwołującego się, że nie jest właścicielem budynku nie zasługuje na uwzględnienie w sytuacji, gdy bezspornie był on inwestorem przedmiotowych robót budowlanych, albowiem w świetle art. 52 prawa budowlanego, obowiązek nakazany decyzją, o której mowa w art. 48, może być nałożony na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Ustęp 2 tego przepisu stanowi, iż jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1 jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzenny, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bądź ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach budowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia w oznaczonym terminie określonych w przepisie dokumentów (art. 48 ust. 3). Koniecznym warunkiem legalizacji samowoli budowlanej jest także wniesienie opłaty legalizacyjnej (art. 49 ust. 2). Konsekwencją prawną tego, że odwołujący się inwestor nie wykonał w oznaczonym terminie obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia 8 września 2009 r., było nakazanie na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy Prawo budowlane, rozbiórki samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł K. C. nie precyzując jej żądania, a prosząc o "rozpatrzenie sprawy i ewentualnie wskazanie realnych rozwiązań trudnej sytuacji". W uzasadnieniu skargi podniósł, że jest osobą niewidomą, a jego konkubina jest również osobą niepełnosprawną. Trzyosobowa rodzina (w tym nieletni syn) utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń socjalnych i nie jest w stanie ponieść kosztów związanych ani z legalizacją, ani też rozbiórka budynku, a wartość tego budynku jest niewątpliwie niższa od tych kosztów. Skarżący zakwestionował, iż dokonał rozbudowy budynku twierdząc, że jedynie wymienił rozsypujące się cegły i zdewastowane pokrycie dachu, nie zmieniając wymiarów budynku, Wyjaśnił, że nie był świadomy, iż wykonane prace wymagają pozwolenia właściwego organu, a ponadto i tak nie mógłby się o nie ubiegać, gdyż budynek nie stanowił jego własności i nie zna kręgu spadkobierców swojej babci, zaś przeprowadzenie postępowania spadkowego przekracza jego możliwości. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Oznacza to, że Sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym orzeczeniem organu administracji z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego i może uwzględnić skargę z powodu innych naruszeń prawa niż w niej wskazane. Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, lecz z przyczyn innych niż podniesione w skardze. Bezspornym jest w rozpatrywanej sprawi, że skarżący K. C. był inwestorem robót budowlanych wykonywanych w 2007 r., w budynku gospodarczym położonym na działce nr ewid. [...] w K . Roboty te zostały wykonane samowolnie, to jest bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę bądź dokonania uprzednio zgłoszenia o zamiarze ich realizacji. Wskazany w zaskarżonej decyzji przepis art. 52 ustawy z dnia 7 lipca1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) wyraźnie określa, że obowiązek wykonania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, nakazany na podstawie art. 48, art. 49b, art. 50 oraz art. 51 obciąża inwestora lub właściciela albo zarządcę obiektu budowlanego. Organy obu instancji orzekające w sprawie nie uchybiły zatem temu przepisowi nakazując rozbiórkę części obiektu skarżącemu – inwestorowi, który nie wykonał obowiązku nałożonego postanowieniem wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane. W prowadzonym postępowaniu administracyjnym nie został jednak należycie ustalony krąg osób, którym przysługiwał przymiot strony postępowania. Przepis art. 28 k.p.a. stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Status strony postępowania administracyjnego nie wynika z uznania jakiegokolwiek podmiotu za stronę, ale z przepisów prawa. Wszczynając postępowanie administracyjne (z urzędu lub na wniosek) organ administracji ma obowiązek zapewnienia udziału w tym postępowaniu podmiotom mającym interes prawny. Uchybienie takiemu obowiązkowi stanowi naruszenie art. 28 k.p.a. oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu określonej w art.10 k.p.a. i stanowi ustawową przesłankę wznowienia postępowania wskazaną w art.145 § 1 pkt. 4 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie pozostaje poza sporem, że skarżący nie jest właścicielem obiekty budowlanego, w którym wykonywał roboty budowlane ani działki gruntu, na której obiekt ten jest położony. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że właścicielką tej zabudowy nieruchomości była jego babka, ale kręgu spadkobierców nie ustalono. Organ administracji wydając decyzję o rozbiórce budynku bądź jego części ma obowiązek przeprowadzić postępowanie administracyjne z udziałem spadkobierców nieruchomości. Bez znaczenia jest przy tym, że w ewidencji gruntów nie figurują aktualni właściciele nieruchomości, a także okoliczność, czy zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe, albowiem zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego spadkobierca nabywa spadek z mocy prawa z chwilą otwarcia spadku, to jest z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 i art. 925 k.c.). Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji zobowiązany będzie ustalić, czyją własnością (współwłasnością) jest działka nr ewid. [...] w K. i zabudowa na niej istniejąca oraz przeprowadzić postępowanie z zapewnieniem możliwości brania w nim czynnego udziału jej właścicielowi (współwłaścicielom). Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez tę decyzję w mocy decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 tejże ustawy oraz § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 litera "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1349 ze zm.).