II SA/Lu 806/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 lutego 2011 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa po rozpatrzeniu odwołania J. B. reprezentowanego przez [...] M. S. na decyzję Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...]. znak: [...] w sprawie zwrotu należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 3.765,88 zł wraz z ustawowymi odsetkami utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazało, że decyzją, wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie , orzeczono o zwrocie przez J. B. należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 3.765,88 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Od powyższej decyzji odwołał się [...]. M. S. działający w imieniu J. B . Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucił: 1) decyzja nie określa osoby na rzecz której wypłacone zostały świadczenia z funduszu alimentacyjnego, nie zawiera podstaw określenia wysokości kwoty wypłaconej na rzecz osób uprawnionych ani okoliczności uzasadniających wypłatę środków z funduszu alimentacyjnego wraz ze wskazaniem dowodów, o których mowa wart. 15 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, 2) brak umorzenia postępowania egzekucyjnego z majątku dłużnika alimentacyjnego oraz brak stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, co skutkuje brakiem podstaw do wypłaty na rzecz uprawnionych świadczeń alimentacyjnych, 3) brak zapewnienia skarżącemu pełnego udziału w postępowaniu na etapie poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, co stanowi przesłankę wznowienia postępowania, 4) brak doręczenia skarżącemu decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego pomimo tego, że decyzje takie mają bezpośredni wpływ na obowiązki skarżącego. Skarżący podniósł również, że dłużnik alimentacyjny - nie mając wiedzy co do wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego - nie ma możliwości wykazania swego stanowiska w sprawie, w tym udowodnienia wpłat świadczeń alimentacyjnych na rzecz uprawnionych. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, iż sprawy dotyczące świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w tym postępowanie wobec dłużników alimentacyjnych, regulują przypisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r. Nr 1, poz. 7, z późn. zm.). Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 1a tej ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, które są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. W myśl ust. 2 tegoż przepisu organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeni owego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z przedstawionych akt sprawy wynika, iż prawomocnym wyrokiem z dnia 14 maja 1999r. Sygn. akt I C 156/99 Sąd Okręgowy zobowiązał J. B. do ponoszenia kosztów utrzymania dzieci A. P. i S. K. B. w kwocie po 200 zł miesięcznie. Jak wynika natomiast z zaświadczeń Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym egzekucja świadczeń alimentacyjnych od J. B. jest bezskuteczna. Na dzień 6 października 2009 r. dłużnik zalegał z płatnością świadczeń alimentacyjnych na łączną kwotę 28.769,53 zł, bez kosztów postępowania egzekucyjnego. Zatem, w myśl art. 3 ust. 1 cyt. wyżej ustawy, w przypadku bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona może złożyć do organu właściwego wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego, w tym o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W niniejszej sprawie M. B., wobec bezskuteczności egzekucji w stosunku do dłużnika J. B., podjęła takie działania i otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości przysądzonej wyrokiem sądu. Jej działania znajdują odzwierciedlenie w przepisach prawnych, tak samo jak działania organu I instancji. Przed każdym wydaniem decyzji o przyznaniu świadczenia alimentacyjnego z budżetu państwa organ posiadał aktualne zaświadczenie od Komornika Sądowego o bezskuteczności egzekucji alimentów zasądzonych od J. B. na rzecz dzieci. Jeżeli nawet dłużnik dokonywał jakichś wpłat na poczet alimentów, co niezmiennie podnosi, wpłaty te w żaden sposób nie pokrywały zaległości, jakie powstały od 2005r. Decyzja o zwrocie należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego rzeczywiście nie zawiera oznaczenia osób na rzecz których zostały wypłacone te świadczenia, ale odwołujący powinien wiedzieć, że ma zasądzone alimenty na dzieci i że wciąż toczy się przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. Winien też wiedzieć, że nałożonego na niego tego obowiązku nie realizuje w całości lub w części. Podstawą określenia wysokości wypłaconej kwoty jest - cyt. w uzasadnieniu skarżonej decyzji - art. 27 ust. 1 i 1 a ustawy tj. miesięczna kwota zasądzonych alimentów za dany okres świadczeniowy z uwzględnieniem ewentualnych wpłat przez dłużnika alimentacyjnego. Jeżeli zaś chodzi o okoliczności uzasadniające wypłatę tych świadczeń, to zostały one wskazane wyżej - wyrok alimentacyjny, bezskuteczność egzekucji i wniosek wierzyciela alimentacyjnego. Z powołanych przepisów prawnych nie oznacza, że podstawą przyznania świadczeń na rzecz osoby uprawnionej jest uprzednie prawomocne umorzenie postępowania egzekucyjnego. Przepisy te mówią o bezskuteczności egzekucji tj. m.in. egzekucji, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajnego wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej i nie ma zastosowania w trybie odwoławczym. Poza tym, wbrew twierdzeniu strony, miała ona zapewniona czynny udział w postępowaniu. Jak wynika z akt sprawy, zawiadomieniem z dnia 12 lutego 2009r. J. B. został poinformowany o wysokości kwot zobowiązań dłużnika alimentacyjnego, zaś zawiadomieniem z dnia 11 października 2009r. o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu należności. Poinformowano wtedy, że strona ma prawo składania wyjaśnień oraz przedkładania dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy. J. B. nie jest stroną postępowania w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz jego dzieci, stąd też decyzje o przyznaniu takich świadczeń nie musiały być jemu doręczane. Miał on prawo uczestniczyć w postępowaniu w sprawie zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego. Reasumując, decyzja o zwrocie należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 3.765,88 zł wraz z ustawowymi odsetkami nie została podjęta z naruszeniem prawa, a postępowanie poprzedzające wydanie tej decyzji nie narusza zasad postępowania administracyjnego. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego pełnomocnik strony- J. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z wstrzymaniem jej wykonania oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucił: -naruszenie art. 10 kpa w związku z art. 25 ustawy o pomocy uprawnionym do alimentów poprzez uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, - naruszenie art. 11 i 107 kpa w związku z 25 ustawy o pomocy uprawnionym do alimentów poprzez nieprawidłowe uzasadnienie prawne decyzji Kolegium poprzez poprzestanie na powołaniu przepisu prawa materialnego i przepisów o postępowaniu bez odniesienia się do stanu faktycznego oraz pominiecie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia w przedmiocie całości zarzutów podnoszonych przez skarżącego, - naruszenie art. 28 kpa w związku z 25 ustawy o pomocy uprawnionym do alimentów poprzez przyjęcie, że skarżący nie ma interesu prawnego i faktycznego w rozstrzygnięciu o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, - naruszenie art. 147 w związku z art. 61 § 2 kpa poprzez brak podjęcia z urzędu czynności zmierzających do wznowienia postępowań prowadzonych w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu skargi szczegółowo skonkretyzował powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2020 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym. Sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie. Przedmiotem kontroli sądowej jest nałożony na skarżącego obowiązek zwrotu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na rzecz dzieci J. B.: A. i S . Podstawę orzekania przez organy stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2009 Nr 1, poz. 7 ze zm.). Poza sporem jest, że prawomocnym wyrokiem z dnia 14 maja 1999 r. Sądu Okręgowego w Zamościu zasadzone zosaly na rzecz A. P. i S. K. B. alimenty kwocie po 200 zł miesięcznie. Jak wynika natomiast z zaświadczeń Komornika Sądowego przy Sądzie rejonowym (ostatnie 6.10.2009r.) egzekucja świadczeń alimentacyjnych była bezskuteczna. Na tej podstawie Prezydent Miasta przyznał decyzjami świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz dzieci S. i A. w kwocie po 200 zł za okres od 10 stycznia 2008 r. do 30 września 2010 r. Podkreślić należy, że decyzja ta ma walor decyzji ostatecznej i zgodnie z art. 16 § 1 kpa uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności lub wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Skoro więc powyższa decyzja ostateczna nie została wyeliminowana z obrotu prawnego w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego lub prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, to wiąże zarówno organy administracji jak i sąd. Zgodnie z dyspozycją zawartą w przepisie art. 27 ust. 2 ustawy organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego decyzję administracyjną, w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego, którym w sprawie niniejszej jest skarżący K. G. należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną świadczeń. Dłużnik alimentacyjny natomiast zobowiązany jest do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami (art. 27 ust. 1 ustawy). Z przywołanej regulacji prawnej wynika zatem, iż ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego powstaje, gdy po pierwsze wydana została decyzja przyznająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego, a następnie zakończył się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub przedmiotowa decyzja została uchylona. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że obydwie wskazane przesłanki zostały spełnione. W świetle powyższego organ nie miał podstaw faktycznych ale przede wszystkim podstaw prawnych aby orzec w odmienny sposób lub zupełnie odstąpić od orzekania w tym zakresie. Również sama treść omawianego przepisu wskazuje, iż organom administracji orzekającym na podstawie art. 27 powołanej ustawy nie została postawiona żadna dowolność lub uznaniowość. Przepis ten bowiem wprost określa, iż organ obowiązany jest rozstrzygnąć w sposób wyraźnie wskazany w przepisie. W konsekwencji organ w prowadzonym postępowaniu jest jedynie upoważniony ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. W zaskarżonej decyzji oraz w decyzji ją poprzedzającej, organy obu instancji uczyniły zadość tak określonym przez omawiane przepisy obowiązkom. Reasumując w tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym organ administracji wobec zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 27 powołanej wyżej ustawy uprawniony i zobowiązany był do rozstrzygnięcia jak w zaskarżonej decyzji. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.