II SA/Lu 806/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi G. C., K. S. i L. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]na rzecz G. C., K. S. i L. P. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta C. nakazał G. C., L. P. i K. S. współwłaścicielkom działki nr [...] położonej przy ulicy [...] w C. rozbiórkę jej ogrodzenia od strony drogi publicznej działki nr [...], wybudowanego niezgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu organ podał, że wspomniane ogrodzenie o wysokości 150cm z siatki stalowej na słupkach z rur stalowych zabetonowanych w ziemi rozgranicza obie działki. Według oświadczenia współwłaścicielek działki [...] zostało wykonane w latach 60-tych XX wieku w okresie budynku mieszkalnego przez poprzednich właścicieli E. i J. W.. Mimo wezwania obecne właścicielki nie przedstawiły jednak zgłoszenia, ani pozwolenia na budowę ogrodzenia, dowodząc, że pozwolenie na budowę budynku mieli ich rodzice. Zgodnie z mapą sporządzoną przez geodetę ogrodzenie zostało wykonane na działce nr [...] będącej własnością Miasta C., w pasie drogowym na długości około 123m i w odległości od 1,34m do 2,34m od granicy własnej działki. Organ zaznaczył, że budowa stałych ogrodzeń od strony dróg , ulic i placów publicznych oraz innych miejsc publicznych wymagało w okresie budowy pozwolenia na budowę, którego inwestorzy nie uzyskali. Stosownie do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta C. uchwalonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w C. z dnia 16 lutego 2004r. przedmiotowa działka przylega do terenu komunikacji nowoprojektowanej ulicy D-20, a skoro ogrodzenie znajduje się na terenie drogi, jest sprzeczne z planem. Organ stwierdził, że wobec budowy ogrodzenia przed dniem 1 stycznia 1995r. zastosowanie ma przepis art. 103 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, według którego w przypadku wybudowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę stosuje się przepisy dotychczasowe tj ustawę z dnia 7 października 1974r. Prawo budowlane ( dz. U Nr [...], poz. 229 ze zmianami ). Art. 37 ust.1 tej ustawy stanowi, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę lub jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę. Powyższe stanowisko podzielił Inspektor Nadzoru Budowlanego, który decyzją z dnia [...]. rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymał w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. C., L. P. i K. S. stwierdziły, że nie ustalono w sposób jednoznaczny odstępstwa od wydanego pozwolenia na budowę, bowiem nie dotarto do ówczesnych akt sprawy, a ponadto nie wykazano, czy w ogóle na budowę ogrodzenia w tamtym czasie wymagane było pozwolenie na budowę. Nie mają obowiązku przechowywania akt przez 50 lat, także Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie posiada, ani nie okazał akt, które powinny znajdować się w archiwach urzędu. Nie wiadomo zatem, czy w sprawie przyjęto prawidłowy tok postępowania. Samo ogrodzenie nie narusza natomiast stanu posiadania. Skarżące wskazywały na brak ustalenia szerokości pasa drogowego, który obowiązywał w czasie budowy oraz na wielokrotne aktualizowanie pomiarów działek i ustalanie granic. Dowodziły, że istniejąca droga D 20 jest droga gruntową, której przebieg był kilkakrotnie zmieniany poprzez zaorywanie pól przez właścicieli niejednej działki. Ponadto jej przebieg nie jest ściśle " pomiarowo ustawowy obecnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego". Nie wskazano ustaleń poprzedniego planu. Skarżące przekonywały, że sprawę rozpoznawano wyłącznie na podstawie szczątkowych niepełnych materiałów bez dokonania pomiarów geodezyjnych w terenie. Odpowiadając na skargę L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Słusznie oczywiście uważają organy rozpatrujące sprawę, że w sytuacji budowy obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę przed dniem 1 stycznia 1995r. winny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm. ). Wprost stanowi o tym art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U z 2010 r. Nr [...], poz. 1623 ze zm.), według którego przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli ustawy Prawo budowlane z 1974r. bez względu na datę realizacji inwestycji. W świetle tego przepisu niezbędne jest zatem wykazanie nie tylko zakończenia budowy przed 1 stycznia 1995r., ale również, że była prowadzona bez pozwolenia na budowę. W rozpoznawanej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przyjął, że strony takim pozwoleniem nie dysponują, skoro mimo wezwania nie zostało złożone. Powyższe stanowisko poparł również organ odwoławczy, bezkrytycznie uznając za poprawne zastosowanie art. 37 ust.1 prawa budowlanego z 1974r., stosownie do którego obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Skarżące już podczas oględzin w dniu 13 maja 2015r. stwierdziły jednak, że nieruchomość wraz z zabudowaniami nabyły w spadku po rodzicach, natomiast ogrodzenie mogło zostać wykonane razem z budową budynku mieszkalnego, na który rodzice posiadali pozwolenie na budowę. Swoją wersję konsekwentnie podtrzymywały także w dalszym toku postępowania. Dla wyjaśnienia tej okoliczności organy nie mogły zatem poprzestać jedynie na wezwaniu do złożenia pozwolenia. wywodząc przecież tak daleko idące skutki dla skarżących. Powinny natomiast zwrócić się do odpowiednich organów w tym do archiwum państwowego o udzielenie informacji dotyczącej przechowywanego pozwolenia na budowę udzielonego E. i J. W., będącymi według oświadczenia stron inwestorami. Zaniechanie tej czynności przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zobowiązywało z kolei do uzupełnienia materiału dowodowego organ odwoławczy w trybie art. 136 kpa. Uwaga ta jest tym bardziej istotna, jeśli zaznaczyć, że czym innym jest postępowanie legalizacyjne prowadzone w oparciu o przepisy ustawy z 1974r., inną zaś kwestią ocena legalności zrealizowanego obiektu budowlanego, która powinna opierać się o przepisy obowiązujące w dacie jego budowy. Stosownie do art. 36 ust.1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961r. Prawo budowlane ( Dz. U Nr [...], poz. 46 ) przed przystąpieniem do wykonywania obiektu budowlanego, niezbędne było uzyskanie pozwolenia na budowę. Z kolei pod pojęciem obiektu budowlanego ustawa rozumiała także urządzenia budowlane związane z budynkami ( art.1 ust.4 pkt.1 ) do których zaliczano ogrodzenia ( art. 1 ust. 4 pkt 4 ). Natomiast według § 4 pkt 13 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego ( Dz. U Nr [...], poz. 197 ) zgłoszenia ani pozwolenia na budowę nie wymagała jedynie budowa na terenach znajdujących się poza granicami administracyjnymi miast i osiedli, stałych i tymczasowych ogrodzeń o wysokości nie przekraczającej 2m i nie położonych od strony ulicy, a także rozbiórka wszelkich ogrodzeń. Złożona przez skarżące 18 maja 2015r. mapa sytuacyjna działki z 20 sierpnia 1962r., jednoznacznie wskazuje, że nie jest na niej uwidocznione ogrodzenie od strony ulicy [...], mimo naniesienia projektowanego domu murowanego, projektowanej komórki oraz istniejącej studni. Tym bardziej organ powinien dążyć do możliwie pełnego wyjaśnienia kwestii istnienia pozwolenia na budowę ogrodzenia. Jest jasne, że jego uzyskanie wykluczy możliwość prowadzenia postępowania w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z 1974r., pozwoli natomiast na rozstrzygnięcie sprawy stosownie do art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Również strony muszą być przekonane, że ich punkt widzenia został rozważony, a podjęta przez organ decyzja ma pełne poparcie w zebranym materiale dowodowym. Z tych względu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zmianami ) należało uchylić zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 wspomnianej ustawy.