II SA/Lu 809/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. K. i D. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wojewoda po rozpoznaniu odwołania Burmistrza Miasta uchylił decyzję Starosty z dnia [...] uchylającą za zgodą strony decyzję wydaną przez Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr 6508/10 o pow. 4790m2 położonej w Ł. Wywłaszczenie na rzecz Państwa nastąpiło na mocy decyzji Naczelnika Miasta z dnia [...] z przeznaczeniem pod budowę parku miejskiego. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu Rejonowego orzekł o zwrocie wskazanym w decyzji osobom wywłaszczonych nieruchomości m.in. J. K. i D. K. działki nr 6508/10, będącej obecnie własnością Miasta Ł., ustalając wysokość podlegającego zwrotowi odszkodowania na kwotę 43 429 600zł. Od tej decyzji odwołał się m.in. Burmistrz Ł., natomiast J. i D. K. ze względu na wysokie odszkodowanie, które mieliby zwrócić cofnęli wniosek o zwrot, dlatego decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w Ł. już na etapie postępowania międzyinstancyjnego umorzył postępowanie w sprawie zwrotu na ich rzecz wywłaszczonej nieruchomości. Ówczesny Wojewoda rozpoznając odwołanie Burmistrza utrzymał decyzję o zwrocie nieruchomości w mocy. W dniu 31 marca 2007r. J. i D. K. ponownie złożyli wniosek o zwrot przedmiotowej działki nr 6508/1 i "ustalenie wysokości kwoty do zwrotu na rzecz obecnego właściciela, odpowiadającej zwaloryzowanemu odszkodowaniu (71 850zł) wypłaconemu z tytułu wywłaszczenia", wskazując we wniosku na decyzję z dnia [...] Starosta, działając jako organ I instancji potraktował ten wniosek jako wniosek o uchylenie decyzji z dnia [...] o umorzeniu postępowania i orzekając w dniu [...] na podstawie art. 155 kpa uchylił ją. Odwołanie od tej decyzji wniósł Burmistrz Ł. podnosząc, że nie wyraził zgody na uchylenie decyzji o umorzeniu, a ponadto, że nie brał udziału w tym postępowaniu, w którym – jego zdaniem - przysługiwał mu status strony ze względu na to, że obecnie działka Nr 6508/10 jest własnością Miasta Ł., które on reprezentuje. Wojewoda zaskarżoną decyzją z dnia [...] uwzględnił odwołanie i uchylił decyzję Starosty, przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania. Wojewoda stwierdził, że Burmistrz powinien był brać udział w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 155 kpa, a w szczególności powinien wyrazić zgodę na uchylenie decyzji o umorzeniu. Skargę do sądu administracyjnego wnieśli J. i D. K. domagając się uchylenia decyzji Wojewody. Podnieśli, że skoro decyzja z dnia [...] orzekała o zwrocie działki wyłącznie na ich rzecz i tylko oni na jej podstawie nabyli prawa, to tylko oni powinni być uznani za strony postępowania i tylko ich zgoda powinna być wymagana w świetle art. 155 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Organ odwoławczy prawidłowo uznał, że decyzja Starosty z dnia [...] wydana została z naruszeniem art. 155 kpa. Przepis ten stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Do postępowania prowadzonego w trybie powołanego przepisu stosuje się ogólne reguły dotyczące postępowania administracyjnego. W szczególności w postępowaniu tym według ogólnych reguł należy oceniać przymiot strony, tj. zgodnie z art. 28 kpa. W świetle tego przepisu, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Rozpoznając niniejszą skargę stwierdzić należy, że przedmiotem formalnym postępowania administracyjnego była decyzja o umorzeniu, która dotyczyła decyzji o zwrocie nieruchomości, a więc decyzji bezpośrednio kształtującej prawa i obowiązki Miasta Ł., reprezentowanego przez Burmistrza. W sensie materialnym więc decyzja o umorzeniu dotyczyła zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, ponieważ decyzja ta rozstrzygała kwestię zwrotu. Z tego względu również decyzja uchylająca decyzję o umorzeniu (wydana w trybie art. 155 kpa) ma wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, bowiem odradza decyzję o zwrocie i reaktywuje tamto postępowanie. Skoro zatem decyzja w sprawie zwrotu wpływa w sposób oczywisty na sferę prawną Miasta Ł., to i decyzja umarzająca to postępowanie, a następnie decyzja uchylająca decyzję o umorzeniu wydaną w nadzwyczajnym trybie przewidzianym w art. 155 kpa dotyczy sfery prawnej Miasta, któremu z tego względu przysługuje przymiot strony. Z tego względu organ I instancji przed wydaniem decyzji w trybie art. 155 kpa powinien był zawiadomić Burmistrza Miasta Ł., reprezentującego Miasto i umożliwić mu wypowiedzenie się w sprawie. Podkreślić należy, że w postępowaniu toczącym się w trybie art. 155 kpa przed wydaniem decyzji uchylającej lub zmieniającej organ zobowiązany jest badać nie tylko zgodę stron na uchylenie wskazanej decyzji, ale również pozostałe okoliczności wymienione w tym przepisie, a więc czy uchyleniu (zmianie) nie sprzeciwiają się przepisy szczególne oraz czy za uchyleniem (zmianą) przemawia słuszny interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie to nie ogranicza się zatem wyłącznie do badania zgody stron, ale również wskazanych okoliczności, co do których strony mają prawo się wypowiedzieć. Organ powinien więc zapewnić wszystkim stronom udział w tym postępowaniu, bo tylko ich udział gwarantuje wszechstronne rozpoznanie sprawy i wydanie prawidłowego orzeczenia. Słusznie zatem organ odwoławczy uchylił decyzję Starosty przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania. Natomiast inną kwestią czy wniosek skarżących z dnia 31 marca 2007r. o uchylenie decyzji o umorzeniu powinien być wydany na podstawie art. 155 kpa czy też na podstawie art. 154 kpa, które różnią się tym, że przepis art. 155 kpa dotyczy decyzji ostatecznych, na podstawie których strona nabyła prawo (dlatego na zmianę bądź uchylenie wymagana jest zgoda stron), zaś art. 154 dotyczy decyzji ostatecznych, na mocy których żadna ze stron nie nabyła prawa. Wprawdzie, jak wyżej stwierdzono, decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości kończy to postępowanie, a więc jej reaktywowanie w trybie art. 154 lub 155 wpływa na sferę prawną - w szerokim rozumieniu - stron postępowania, to już budzi wątpliwości, czy na podstawie decyzji o umorzeniu takiego postępowania tj. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, któraś ze stron nabyła prawa lub obowiązki, a więc wpłynęła bezpośrednio na jej sferę prawną. Ocena ta jest konieczna dla zastosowania przez organ I instancji prawidłowego trybu postępowania (art. 155 czy art. 154 kpa) i w konsekwencji badania zgody stron na uchylenie decyzji o umorzeniu. Również z tego powodu prawidłowe jest zaskarżone rozstrzygnięcie Wojewody, przekazujące sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Z powyższych względów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a skarga, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw prawnych podlega oddaleniu na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270)