II SA/Lu 813/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: odmówić J. S. przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze strona zwróciła się jednocześnie z wnioskiem o ustanowienie adwokata. Strona wezwana do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie złożyła wypełniony urzędowy formularz wniosku domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata. Do wniosku strona załączyła następujące dokumenty: zawiadomienie komornika sądowego o wszczęciu egzekucji z dnia [...], postanowienie komornika sądowego z dnia [...] o przyznaniu wierzycielowi kosztów zastępstwa adwokackiego, wezwanie komornika sądowego z dnia [...] do dokonywania potrąceń z renty lub emerytury, monit [...] z dnia [...] oraz monit z [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona podniosła, że ma trudną sytuację materialną, utrzymuje się z renty socjalnej, która nie wystarcza na zakup leków, natomiast żona nie uzyskała prawa do renty z powodu braku wymaganych lat pracy. W dalszej części wniosku o prawo pomocy złożonego na urzędowym formularzu strona podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i niepełnoletnią córką żony. Wykazała, że wraz z rodziną zajmuje mieszkanie komunalne oraz że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Jako jedyne źródło utrzymania rodziny strona wskazała swoje świadczenie – rentę socjalną w wysokości [...] zł. W dodatkowych informacjach o stanie majątkowym strona podniosła, że renta jest zajęta przez komornika. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: W myśl art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie strona wykazała, że ani ona, ani osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnego majątku, natomiast jak wynika z akt administracyjnych (zaświadczenie Urzędu Gminy w [...] z dnia [...]) żona strony jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha fiz. ([...] ha przel). Wyjaśnienia wymagała zatem kwestia wysokości dochodów osiąganych z gospodarstwa rolnego, jak również czy żona strony w związku z posiadaniem w/w gruntów uzyskała dochód tytułem płatności bezpośrednich przyznawanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Ponadto z akt sprawy administracyjnej (kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...]) wynika, że żona strony od dnia [...] jest zatrudniona na czas określony, zatem należało wyjaśnić czy kontynuuje zatrudnienie i jakie wynagrodzenie uzyskuje. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona nie ujawniła również rodzaju i wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie i na leczenie. Z kolei załączone do urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumenty o posiadanym zadłużeniu w bankach i zajęciu komorniczym precyzowały wysokość zadłużenia strony, natomiast nie wynikało z nich w jaki sposób strona dokonuje (czy też dokonała) spłaty zadłużeń w bankach oraz jakie są kwoty potrącane przez ZUS na podstawie zajęcia komorniczego z renty strony. W związku z powyższym, pismem z dnia 15 grudnia 2008r. wezwano stronę do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania. Z potwierdzenia odbioru wynika, iż wezwanie powyższe zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 19 grudnia 2008r., co strona potwierdziła własnoręcznym podpisem. Pomimo doręczenia wezwania, strona nie nadesłała żądanych w wezwaniu z dnia 15 grudnia 2008r. dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń (notatka urzędowa Kierownika Wydziału II z dnia 8 stycznia 2009r.). W tym miejscu podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 ustawy p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej szeroko pojętej sytuacji materialnej i rodzinnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. Stwierdzić należy, że strona nie wykonując wezwania z dnia 15 grudnia 2008r. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń uniemożliwiła wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących jej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, sytuacji majątkowej i finansowej (w szczególności dotyczących wysokości dochodów osiąganych z gospodarstwa rolnego, dopłat przyznawanych przez ARiMR, okoliczności dotyczących kontynuowania pracy przez żonę, jak również rodzaju i wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie i leczenie oraz obciążeń finansowych związanych ze spłatą zadłużeń), a w z związku z tym ustalenie, jakie są jej realne możliwości finansowe. Tym samym strona skarżąca nie wykazała, że zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy określone art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brak jest zatem podstaw do uznania, że strona znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 należało orzec jak w sentencji.