II SA/Lu 813/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) Protokolant Referent Elwira Szymaniuk-Szkodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 31 października 2022 r., znak: SKO.41/2470/OS/2022 w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego w sprawie II SA/Lu 869/22 oddala skargę. Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2023 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 869/22, tutejszy Sąd oddalił skargę Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lubinie z dnia 31 października 2022 r. znak: SKO.41/2470/OS/2022 w przedmiocie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, że zasady przyznawania i ustalania wysokości zasiłku okresowego uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 901; dalej: u.p.s.). Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego – w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeśli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Kryterium to na dzień orzekania przez organy wynosiło 776 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.). Udzielając pomocy w postaci zasiłku okresowego, należy mieć na uwadze art. 7 i 8 u.p.s. Z art. 8 ust. 1 u.p.s. wynika, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2–15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Tym samym przyznanie zasiłku okresowego wymaga nie tylko spełnienia kryterium dochodowego, lecz także wystąpienia okoliczności, która uzasadni pomoc. Sąd podkreślił, że skarżący przekroczył powyższe kryterium dochodowe, bowiem jego dochód wynosi 1377,96 zł miesięcznie (stan na luty 2022 r.). Rozważania dotyczące okoliczności przyznania zasiłku okresowego na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. są zatem bezcelowe. W takiej sytuacji pozostaje rozważenie, czy zachodzą podstawy do przyznania skarżącemu świadczenia unormowanego w art. 41 u.p.s., przyznawanego w wyjątkowych przypadkach i na szczególnych zasadach. Biorąc pod uwagę całokształt sprawy, Sąd stwierdził, że w przypadku skarżącego nie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek, tj. taka sytuacja, czy zdarzenie nadzwyczajne, które byłoby nietypowe i niemożliwe do przewidzenia przez stronę, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że żadne takie nadzwyczajne zdarzenie nie wystąpiło, a zatem wydane w sprawie rozstrzygnięcie nie ma cech dowolności. W uzasadnieniu wskazano, że zdarzenie, o którym mowa, musiałoby swoimi konsekwencjami wywołać sytuację wyraźnie odbiegającą od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. W zakończeniu Sąd wyjaśnił, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego, ani też nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W dniu 3 lipca 2023 r. ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego wniósł opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku. Od dnia 10 sierpnia 2023 r. wyrok jest prawomocny. W dniu 30 sierpnia 2023 r. do tut. Sądu wpłynęła skarga Z. W. (dalej jako skarżący) o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2023 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 869/22. W skardze jako podstawę wznowienia wskazano: - brak pomocy prawnej adwokata, który spowodował nienależyte reprezentowanie mocodawcy, nie biorąc udziału w sprawie. WSA nie zgłosił do ORA w Lublinie; - przerabianie dowodów w postaci notatek służbowych z 14.02.2022 r. oraz z 15.02.2022 r. Skarżący wyjaśnił, że dopiero w dniu 12 czerwca 2023 r. poznał całą treść tych notatek, a nie wie, kto u niego w tych dniach był i w jakim celu. Do skargi Z. W. dołączył kopie notatek z dnia 14 i 15 lutego 2022 r. W piśmie z dnia 13 września 2023 r. skarżący wypowiedział pełnomocnictwo adw. M. P., podkreślając, że rezygnuje z pomocy prawnej w/w adwokata w toku o wznowienie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego jest niezasadna. Jako jedną z podstaw wznowienia skarżący wskazał na przesłankę określoną w art. 273 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą można zadąć wznowienia, gdy orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym. Skarżący wskazał na przerabiane notatek służbowych z 14.02.2022 r. oraz z 15.02.2022 r. Według skarżącego przerobione notatki zostały mu doręczone po wizycie osoby z OPS – całą prawdę o nich odkrył dopiero w dniu 12 czerwca 2023 r. Powołana przez skarżącego okoliczność nie uzasadnia uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2023 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 869/22. W kontekście wskazanej przez skarżącego podstawy wznowienia postepowania sądowoadministracyjnego istotne jest, że sąd administracyjny zasadniczo opiera swoje orzeczenie na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ administracji publicznej. Art. 106 § 3 p.p.s.a. przewiduje wyjątek od tej zasady, dopuszczając przeprowadzenie przez sąd administracyjny dowodu uzupełniającego z dokumentu. Oznacza to, że dokument jest jedynym środkiem dowodowym, który może być przeprowadzony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W konsekwencji powyższego podrobienie lub przerobienie dokumentu może stanowić przyczynę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego tylko wówczas, gdy prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego zostało oparte na sfałszowanym dokumencie, z którego dowód przeprowadzono w postępowaniu sądowym. Podrobienie lub przerobienie dokumentu stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego jedynie wówczas, gdy dowód z powyższego dokumentu został przeprowadzony w trybie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem, który wydał prawomocne orzeczenie będące przedmiotem skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, a nie w postępowaniu przed organem administracji publicznej (wyrok NSA z 28 marca 2007 r., I OSK 16/07; postanowienie NSA z 17 lipca 2012 r., II GSK 995/12; postanowienie WSA w Szczecinie z 8 marca 2010 r., II SA/Sz 125/10; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 552; H. Knysiak-Sudyka [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, 2016, art. 273, LEX/el. 2016). W postępowaniu w sprawie zakończonej wyrokiem z 4 kwietnia 2023 r., II SA/Lu 869/22 Sąd nie przeprowadził dowodu z dokumentów. Zatem wprawdzie strona wnosząca skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z 2 kwietnia 2023 r., II SA/Lu 869/22 wskazała na jedną z podstaw wznowienia, wynikającą z treści art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co czyni skargę dopuszczalną, jednak w okolicznościach sprawy nie wystąpiła podstawa do uwzględnienia tej skargi, ponieważ prawomocny wyrok Sądu nie został oparty na dokumencie przerobionym lub podrobionym. Sąd nie przeprowadził w sprawie uzupełniającego dowodu z dokumentów, w tym z notatek z 14.02.2022 r. oraz z 15.02.2022 r., których przerobienie zarzucił skarżący. Subiektywne przekonanie strony o przerobieniu dokumentu nie stanowi podstawy wznowieniowej, o której mowa w art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jedynie informacyjnie należy podnieść, że skarżący, powołując się na przerobienie kopii notatek służbowych z 14.02.2022 r. oraz z 15.02.2022 r. i fałsz w tych notatkach, w istocie zarzuca tzw. fałsz intelektualny dokumentu, który jest czymś innym niż przerobienie albo podrobienie dokumentu w rozumieniu art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Podrobienie dokumentu polega na sporządzeniu dokumentu przy zachowaniu pozorów, jak gdyby dokument i zawarte w nim oświadczenie pochodziło od innej osoby niż ta, w której imieniu został sporządzony. Natomiast przerobienie dokumentu polega na nadaniu mu innej niż pierwotna treści, tj. wpisaniu w jej miejsce innej treści lub poprawieniu istniejącej (postanowienie SN z 6 czerwca 1997 r., III CKN 85/97, OSNC 1997/11, poz. 182). Z kolei fałsz intelektualny polega na poświadczeniu nieprawdy przez osobę, która dokument wystawiła we własnym imieniu i z własnym podpisem. Fałsz intelektualny nie polega na podrobieniu czy przerobieniu dokumentu i z tej przyczyny nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania wskazanej w art. 273 § 1 pkt 1 (por. postanowienie NSA z 20 maja 2014 r., I FSK 1010/13). Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącego, obie kwestionowane notatki zostały opatrzone imieniem i nazwiskiem osoby, która je sporządziła i zostały przez tę osobę podpisane. Dlatego można z nich ustalić kto i w związku z jakimi zdarzeniami sporządził te notatki. Jako podstawę wznowienia postępowania skarżący wskazał również brak należytego reprezentowania go w postępowaniu sądowym (brak pomocy prawnej adwokata) w sprawie II SA/Lu 869/22. Skarżący podkreślił, że pełnomocnik nie brał udziału w sprawie, a Sąd nie poinformował o tym Okręgowej Rady Adwokackiej. Jest to podstawa wznowieniowa wymieniona w art. 271 pkt 1 p.p.s.a. W tym postępowaniu skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata M. P., ustanowionego w ramach prawa pomocy. Z treści skargi wynika, że skarżący upatruje podstawy wznowienia postępowania związanej z brakiem należytej reprezentacji w sposobie działania pełnomocnika ustanowionego dla niego z urzędu. Tymczasem w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że ewentualne niewłaściwe wykonywanie obowiązków przez pełnomocnika, nawet prowadzące do negatywnych dla strony konsekwencji, nie mieści się w zakresie przesłanki braku należytej reprezentacji, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Ten pogląd Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela (por. postanowienie NSA z 11 lutego 2005 r., OSK 1160/04; postanowienie NSA z 15 lutego 2012 r., I GSK 155/12; wyrok WSA w Lublinie z 22 lipca 2020 r. II SA/Lu 14/20). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że prezentowany przez skarżącego punkt widzenia może nawiązywać do potocznego rozumienia "nienależytej reprezentacji", jednak w języku prawnym ugruntowane jest stanowisko, że chodzi o przypadki braku lub wadliwego umocowania osoby, która miała być pełnomocnikiem, nie zaś o brak skutecznego działania w procesie prawidłowo ustanowionego pełnomocnika. W niniejszej sprawie bezsporne natomiast pozostaje, że adwokata M. P. został prawidłowo ustanowiony pełnomocnikiem skarżącego (prawomocne postanowienie referendarza sądowego tut. Sądu z 3 stycznia 2023 r., II SPP/Lu 194/22; pismo ORA z 3 lutego 2023 r. – k. 14 akt sądowych sprawy II SA/Lu 869/23). Fakt wyznaczenia pełnomocnika w osobie adwokata M. P., w ramach prawa pomocy jest równoznaczny z udzieleniem mu pełnomocnictwa (art. 244 § 2 p.p.s.a.). Skarżący został przez ORA poinformowany pismem z 3 lutego 2023 r. o wyznaczeniu wskazanego powyżej adwokata na pełnomocnika w sprawie o sygn. II SA/Lu 869/22. Powyższe oznacza, że skarżący posiadał wiedzę o osobie wyznaczonej do jego reprezentowania, a tym samym miał możliwość podjęcia działań w celu ewentualnego zgłoszenia zastrzeżeń co do sposobu działania ustanowionego dla niego pełnomocnika. Korzystający z prawa pomocy może bowiem wystąpić do okręgowej izby radców prawnych z uzasadnioną prośbą o wyznaczenie innego pełnomocnika w sprawie, jednak taka decyzja rady jest autonomiczna i sąd nie ma jakichkolwiek uprawnień do podejmowania działań w tym zakresie (zob. postanowienie NSA z 12 maja 2009 r., II OZ 409/09). Podsumowując, zastrzeżenia mocodawcy do sposobu wypełniania obowiązków przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie mogą być przedmiotem oceny sądu administracyjnego. Relacje te podlegają przede wszystkim aktom określającym zasady deontologii zawodów prawniczych (kodeksy etyki), a niewłaściwe wypełnianie obowiązków przez pełnomocnika może stać się przyczyną wystąpienia mocodawcy do właściwych organów samorządu zawodowego (w tym przypadku - Okręgowej Rady Adwokackiej w Lublinie). Skarżący podkreślił również, że nie mógł złożyć skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku. Należy jednak zauważyć, że wyznaczony w sprawie pełnomocnik sporządził opinię o brak podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Lublinie z dnia 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 869/22 w przedmiocie zasiłku okresowego. Sporządzenie tego rodzaju pisma nie może być uznane jako przejaw nienależytego reprezentowania lub pozbawienia możności działania, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Z powyższych względów skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2023 r., II SA/Lu 869/22 podlega oddaleniu w oparciu o art. 282 § 2 p.p.s.a. W sprawie nie wystąpiły bowiem ustawowe podstawy do wznowienia postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji.