II SA/Lu 815/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz ( sprawozdawca), Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent – stażysta Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając jako organ drugiej instancji, po rozpatrzeniu odwołania D.G., decyzją z dnia [...] października 2004 r. utrzymało w mocy pierwszoinstancyjną decyzję, wydaną przez Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej Ośrodka Pomocy Społeczne a na mocy upoważnienia Burmistrza, z dnia [...] sierpnia 2004 r. o odmowie przyznania D.G. pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego w miesiącu sierpniu 2004 r, na mocy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił ocenę prawną, iż na gruncie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej odmowa jest zasadna, gdy zważyć treść jej art. 39 ust. 1 i 2, przesądzającą charakter uznaniowy świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, dyktowanego z jednej strony potrzebami zainteresowanego w niezbędnym zakresie dla bytu, w szczególności związanymi z pokryciem kosztów leczenia, nabycia żywności, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, realizacji drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a z drugiej obligującą do analizy sytuacji materialnej, życiowej zainteresowanego w aspekcie zakresu bardziej zasadnych potrzeb innych zainteresowanych w skali mieszkańców całej gminy, w ramach istotnie ograniczonych środków finansowych dla ich pokrycia pozostających w dyspozycji gminy, przy przyjęciu zobiektywizowanej skali wartościowania , jako rozstrzygającej, według tożsamych kryteriów, gdy D.G. dotychczas korzystał i korzysta już z innych świadczeń z pomocy społecznej. Aktualnie nie wykazał, by istotnie stan zdrowia uniemożliwiał mu podjęcie zatrudnienia na każdych oferowanych warunkach, także poniżej wywodzonych kwalifikacji. Nadto posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 1,16 ha przeliczeniowego. W zaistniałej sytuacji życiowej odmowa ze strony zainteresowanego podjęcia oferowanego przez Powiatowy Urząd Pracy zatrudnienia, gdy jako przeszkodę wskazuje zły stan zdrowia, konieczność podwyższania kwalifikacji w ramach kursu organizowanego dla handlowców czy prowadzenie negocjacji z innym pracodawcą dla podjęcia korzystniejszego zatrudnienia, jest niezasadna w zaistniałych okolicznościach, w istocie realizuje hipotezę art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, przywołanej wyżej, skoro ubiegając się o zasiłek celowy wskazuje w uzasadnieniu na brak środków na żywność, leczenie czy opłaty eksploatacyjne, jak za energię elektryczną, a które mogłyby podlegać pokryciu w tym podstawowym zakresie właśnie z dochodów z oferowanego zatrudnienia. Na powyższe rozstrzygnięcie administracyjne skargę złożył D.G., wnosząc o uchylenie obu decyzji powziętych w toku instancji. W uzasadnieniu wskazywał na brak dobrej woli i szacunku ze strony właściwych organów administracji dla jego trudnych warunków życiowych, a w konsekwencji też sytuacji materialnej, które nadto nie wykazują należytej aktywności dla zrealizowania zgłaszanych żądań w ramach ustawowego obowiązku udzielania potrzebującym pomocy społecznej w oczekiwanym przezeń zakresie, jego zdaniem niezbędnym. Przypisywał priorytetowe znaczenie niekwestiowanemu wymogowi podnoszenia kwalifikacji, wobec trudnej sytuacji na rynku pracy w regionie, dużej konkurencji wśród kandydatów do zatrudnienia i rosnących wymagań ze strony potencjalnych pracodawców. Stawiany wymóg podejmowania zajęć dorywczych oceniał jako legalizowanie pracy w warunkach naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując ocenę prawną wraz z leżącą u jej podstaw argumentacją, wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kognicji sądowoadministracyjnej została poddana kontrola działalności organów administracji publicznej w aspekcie legalności, gdy badana decyzja objęta skargą ten rozstrzygający wymóg realizuje. Jurydycznie prawidłowo rozstrzygający organ administracji publicznej w zaskarżonej decyzji wyraża stanowisko o uznaniowym charakterze świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, stanowionego mocą art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zatem dla przesądzenia prawnej racji żądania zainteresowanego jego uzyskaniem organ rozstrzygający ma obowiązek rozważenia z jednej strony sytuacji rodzinnej i materialnej zainteresowanego w aspekcie realnych zdolności do ich samodzielnego zaspokojenia z pominięciem środków publicznych, z drugiej zaś rozmiar potrzeb dla udzielenia pomocy społecznej w postaci omawianej kategorii świadczenia osobom w trudniejszym jeszcze położeniu, pozbawionym przymiotu samodzielności, także finansowej z przyczyn wykraczających poza zakres standardów najwyższej staranności, a w granicach skromnych środków finansowych pozostających w dyspozycji organu celem realizacji zadań w tej materii, opartej na uznaniu administracyjnym. W kontrolowanym postępowaniu organ sytuację skarżącego z całą wnikliwością zbadał w zakresie wszystkich istotnych okoliczności, w sposób wyczerpujący, a zatem realizując wymogi statuowane art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., gdy na samym zainteresowanym dodatkowo spoczywał ustawowy oblig współdziałania z organem dla należytego wykazania wywodzonych przezeń twierdzeń, stanowiony w art. 4 ustawy o pomocy społecznej, przywoływanej wyżej, któremu skarżący nie uczynił zadość w kontekście akcentowanego przezeń złego stanu zdrowia w stopniu istotnie uniemożliwiającym podjęcie proponowanego zatrudnienia. W dalszej kolejności prawidłowo też organ rozstrzygający z przeprowadzonej analizy zgromadzonego materiału wyprowadził konkluzję, iż aktualna sytuacja skarżącego nie wymaga przyznania pomocy społecznej w postaci żądanego zasiłku celowego o uznaniowym charakterze, skoro jego wiek, stan zdrowia, w aspekcie zdolności podjęcia oferowanego przez właściwy organ zatrudnienia dla uzyskiwania dochodów celem zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, pozwalają skarżącemu na samodzielne zapewnienie ich realizacji, a w konsekwencji nie podlega jurydycznej ocenie, w ramach uznania administracyjnego, jako wymagająca udzielania pomocy w postaci zasiłku celowego z pierwszeństwem przed innymi zainteresowanymi, gdy przyjąć za rozstrzygające kryterium zobiektywizowany miernik najwyższej w danych warunkach staranności dla pozyskania ekonomicznej samodzielności w niezbędnym, a koniecznym zakresie. Natomiast stanowisko skarżącego, w sposób pozbawiony jurydycznej racji, bazuje na oczekiwaniu uzyskania zatrudnienia satysfakcjonującego materialnie i ambicjonalnie, gdy te elementy kryteriów realizowania aktywności zawodowej, ze wszech miar pożądane, mogą podlegać ocenie, jako rozstrzygające przy wyczerpaniu uprzednio możliwości zatrudnienia poniżej wskazanych oczekiwań, a pozwalającego na materialne zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, dając możność dalszego poszukiwania odpowiedniej do wymagań i wykształcenia pracy. W pełni podlega też podzieleniu jurydyczne stanowisko organu, leżące u podstaw zaskarżonej decyzji, kwalifikujące odmowę podjęcia oferowanej pracy, jako realizującą hipotezę art. 11 ust. 2 omawianej ustawy o pomocy społecznej, bowiem niezasadną. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego w toku procedowania w administracji, stanowczo brak podstaw, by odmowa podjęcia proponowanego zatrudnienia znajdowała obiektywnie zasadną rację, czy to w stanie zdrowia skarżącego, czy to wobec jego udziału w zajęciach w ramach kursu dla podwyższenia zawodowych kwalifikacji. Nie kwestionując zasadności podnoszenia kwalifikacji dla pozyskania satysfakcjonującego zatrudnienia, na skarżącym ,ubiegającym się o finansową pomoc z publicznych środków, spoczywa bezwzględny oblig wyczerpania ze swej strony wszelkich dostępnych form dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych w ramach obowiązującego porządku prawnego, któremu wyraz dał ustawodawca, wprowadzając właśnie rygor stanowiony przepisem art. 11 ust. 2 przytaczanej już wyżej ustawy o pomocy społecznej, przewidujący nawet odmowę przyznania pomocy społecznej przy zrealizowaniu jego hipotezy, co prawidłowo przesądził w sposób pozytywny organ rozstrzygający, zważywszy obiektywnie niezasadną odmowę podjęcia oferowanego zatrudnienia, choćby jednorazowo oraz brak woli ze strony skarżącego należytego współdziałania z organem dla prawidłowego zrealizowania celów pomocy społecznej. Z tych względów wobec jurydycznej niezasadności skargi, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.