II SA/Lu 817/24

WyrokWSA w Lublinie2024-12-19

Skład orzekający: Jacek Czaja, Maciej Gapski, Grzegorz Grymuza

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem jest prawidłowa, jeśli organ wydał wcześniej decyzję o pozwoleniu na użytkowanie obiektu, mimo że sąd administracyjny nakazał wcześniej organowi rozważenie nałożenia obowiązków naprawczych?
Ratio decidendi
Decyzja o umorzeniu postępowania naprawczego jest nieprawidłowa, jeśli organ administracyjny, mimo wiążącej oceny prawnej sądu administracyjnego nakazującej rozważenie nałożenia obowiązków w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, umarza postępowanie opierając się wyłącznie na wydanej wcześniej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie nie może stanowić wyłącznej podstawy do umorzenia postępowania naprawczego, jeśli nie poprzedzały go wykonane obowiązki naprawcze, a sąd administracyjny nakazał ich rozważenie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła budynku biurowo-magazynowego, w którym stwierdzono niezgodność wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego z zatwierdzonym projektem budowlanym (ocieplenie styropianem zamiast wełną mineralną). Po uchyleniu przez WSA decyzji o umorzeniu postępowania naprawczego, organy ponownie umorzyły postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu. Skarżący zarzucił naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie bezprzedmiotowości postępowania.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Asesor sądowy Maciej Gapski Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 2 września 2024 r., znak: ZOA-VI.7721.19.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Biłgoraju z dnia 8 lipca 2024 r., znak: PINB.7355.12.3.2023; II. zasądza od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie na rzecz skarżącego J. W. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 2 września 2024 r., znak: ZOA-VI.7721.19.2023, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie (dalej także jako: LWINB), po rozpoznaniu odwołania J. W. (dalej także jako: skarżący), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Biłgoraju (dalej także jako: PINB) z dnia 8 lipca 2024 r., znak: PINB.7355.12.3.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu, na skutek pisma [...] z 3 marca 2023 r. (data wpływu), który wniósł o sprawdzenie zgodności usytuowania budynku biurowo-magazynowego na działce sąsiedniej nr ewid. [...], w stosunku do granicy z jego działką, a także sprawdzenia prawidłowości wykonania ściany przeciwpożarowej, która miała być ocieplona wełną mineralną, a jest ocieplona styropianem. Wskazał także na wątpliwości w zakresie wysokości budynku. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 26 maja 2023 r. pracownicy organu pierwszej instancji ustalili, że na działce nr ewid. [...] położonej w W. R. realizowany jest budynek biurowo-magazynowy o wymiarach 25,34 m x 11,04 m o konstrukcji murowanej, dwukondygnacyjny, z dachem dwuspadowym o konstrukcji drewnianej, krytym blachą. Budowa obiektu realizowana jest na podstawie decyzji Starosty Biłgorajskiego z dnia 25 listopada 2021 r., znak: AB.6740.469.2021. Elewację zewnętrzną budynku wykonano z dociepleniem styropianem o grubości 15-20 cm. PINB ustalił, że zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym ściana budynku od strony granicy z działką nr ewid. [...] (ściana wschodnia) powinna spełniać warunki ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Z protokołu oględzin wynika zaś, że ściana ta został ocieplona styropianem – materiałem palnym, a zatem nie spełnia warunków ściany oddzielenia przeciwpożarowego. W dniu oględzin roboty budowlane nie były prowadzone, prace wykończeniowe zostały zakończone. PINB stwierdził, że obiekt nie spełnia wymagań § 235 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.; dalej jako: rozporządzenie w sprawie warunków technicznych). W związku z powyższym na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2024 r., poz. 725; dalej jako: p.b.) zobowiązał D. Ś. (dalej także jako: inwestor) do wykonania na własny koszt i przedłożenia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Biłgoraju, w terminie do dnia 30 października 2023 r., oceny technicznej przedmiotowego budynku biurowo-magazynowego wraz z zakresem (wykazem) robót budowlanych jakie należy wykonać, aby doprowadzić obiekt do stanu zgodnego z prawem, sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. W dniu 13 września 2023 r. inwestor przedłożył ekspertyzę techniczną w zakresie zabezpieczenia przeciwpożarowego przedmiotowego budynku biurowo-magazynowego sporządzoną przez dra inż. S. P. rzeczoznawcę budowlanego oraz przez mgra inż. K. J. — rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Do ekspertyzy dołączono projekt techniczny przebudowy budynku biurowo-magazynowego w branży elektrycznej opracowany przez mgra inż. M. M.. Do ekspertyzy dołączono również postanowienie Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 7 września 2023 r. – zgodę na spełnienie wymagań dla budynku biurowo-magazynowego w sposób inny niż określono w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych. LWINB decyzją z dnia 27 listopada 2023 r., znak: ZOA-VI.7721.19.2023, utrzymał w mocy decyzję PINB z 4 października 2023 r., znak: PINB.7355.12.3.2023, którą organ pierwszej instancji umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie budowy budynku biurowo-magazynowego, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...], położonej w miejscowości W. R., jako bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu skargi J. W., uchylił powyższą decyzję LWINB z 27 listopada 2023 r. i poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji – wyrok z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 44/24. Z uzasadnienia powyższego orzeczenia wynika, że realizując aktualnie zakończoną budowę, inwestor odstąpił od ustaleń projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty Biłgorajskiego z 25 listopada 2021 r. o pozwoleniu na budowę. Zgodnie z tym projektem sporna ściana od strony granicy z działką nr ewid.[...] (ściana wschodnia) powinna spełniać warunki ściany oddzielenia przeciwpożarowego. W trakcie oględzin potwierdzono, że ściana ta ma ocieplenie zewnętrzne wykonane ze styropianu, a więc z materiału palnego, co nie spełnia warunków ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Organy trafnie oceniły, że docieplenie omawianego obiektu styropianem nie stanowiło istotnego odstępstwa w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 36a p.b. Sąd zaaprobował stanowisko PINB, zgodnie z którym obiekt nie spełnia wymagań rozporządzenia w zakresie parametrów technicznych ściany oddzielenia przeciwpożarowego oraz w zakresie stwierdzenia, że inwestor może doprowadzić wykonany obiekt budowlany do stanu zgodnego z prawem, poprzez "usunięcie obecnego ocieplenia ze styropianu i zastąpienie go wełną mineralną lub też innym materiałem niepalnym albo w inny sposób uzgodniony z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, że tak ustalony stan faktyczny nie uzasadniał stanowiska organów obu instancji o zaistnieniu przesłanki bezprzedmiotowości wszczętego z urzędu postępowania naprawczego prowadzonego w trybie art. 51 p.b. W tej sytuacji obowiązkiem organów nadzoru budowlanego było orzec – na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 p.b. – o nałożeniu na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanego budynku stanu zgodnego z prawem. Sąd stanął na stanowisku, że skoro inwestor przedłożył opisane dokumenty, to obowiązkiem PINB było wydać decyzję – opartą o art. art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 p.b. – o nałożeniu na inwestora obowiązku wykonania, w zakreślonym terminie, określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanego budynku do stanu zgodnego z prawem. Obowiązkiem tego organu było więc rozważyć zasadność nakazania inwestorowi – w tym trybie – czynności lub robót budowlanych, w szczególności usunięcia istniejącego ocieplenia ze styropianu i zastąpienia go wełną mineralną lub też innym materiałem niepalnym albo wykonania obowiązków wynikających z przedłożonej przez inwestora ekspertyzy technicznej. W decyzji tej należało inwestorowi zakreślić termin wykonania nałożonych obowiązków, informując go jednocześnie o treści art. 51 ust. 3 p.b. Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, ponadto wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organy, stosownie do art. 153 p.p.s.a., uwzględnią ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę PINB decyzją z 8 lipca 2024 r. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie budowy budynku biurowo-magazynowego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...], położonej w miejscowości W. R.. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że "zgodnie ze sporządzoną ekspertyzą techniczną w zakresie zabezpieczenia przeciwpożarowego budynku, sporządzoną przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych wraz z projektem oświetlenia awaryjnego, inwestor wykonał wymagane instalacje. Zostało to potwierdzone podczas obowiązkowej kontroli przeprowadzonej 20 lutego 2024 r. Obiekt został dopuszczony do użytkowania na podstawie decyzji PINB z 21 lutego 2024 r." LWINB, uzasadniając zaskarżoną decyzję, wskazał, że 13 lutego 2024 r. do PINB wpłynął wniosek D. Ś. o udzielenie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku biurowo-magazynowego. Podczas obowiązkowej kontroli przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji w dniu 20 lutego 2024 r. potwierdzono zgodność realizacji obiektu z projektem zagospodarowania działki, zgodność obiektu z projektem architektoniczno-budowlanym w zakresie parametrów technicznych obiektu, wykonania widocznych elementów nośnych, wykonania urządzeń budowlanych, wykonania urządzeń budowlanych, w tym urządzeń służących ochronie środowiska, wykonania instalacji zapewniających użytkowanie budynku zgodnie z przeznaczeniem, zapewnienia oraz warunków niezbędnych do korzystania z obiektu przez osoby niepełnosprawne. Decyzją z dnia 21 lutego 2024 r., znak: PINB.5121.4.2024, PINB udzielił D. Ś. pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku biurowo-magazynowego. Jak podkreślono, decyzja została wydana przed wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie II SA/Lu 44/24. LWINB stanął na stanowisku, że stan zgodności z prawem spornego budynku z decyzją Starosty Biłgorajskiego z dnia 25 listopada 2021 r. został potwierdzony w decyzji PINB z dnia 21 lutego 2024 r., udzielającej pozwolenia na jego użytkowanie. Wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie zostało poprzedzone obowiązkową kontrolą, która odbyła się w dniu 21 lutego 2024 r. Zdaniem organu uzyskanie przez inwestora ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego uniemożliwia prowadzenie wobec tego obiektu postępowania w trybie przepisów rozdziału 5 p.b. Dopóki w obrocie prawnym istnieje decyzja PINB z dnia 21 lutego 2024 r., udzielająca pozwolenia na użytkowanie spornego budynku biurowo-magazynowego, to kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe, wobec czego musi skutkować umorzeniem postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 k.p.a. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, organ odwoławczy wskazał, że bezprzedmiotowe byłoby prowadzenie postępowania w celu nakazania inwestorowi doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem w sytuacji, gdy stan ten został zatwierdzony w decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Organ drugiej instancji wskazał, że zmieniające się okoliczności sprawy powodują nieaktualność w części lub w całości oceny sprawy dokonanej na podstawie art. 153 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie stan prawny uległ istotniej zmianie, gdyż przed wydaniem wyroku z dnia 20 marca 2024 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 44/24, inwestor uzyskał decyzję o pozwoleniu na użytkowanie z dnia 21 lutego 2024 r. J. W. wniósł skargę od powyższej decyzji LWINB, podnosząc zarzut rażącej obrazy art. 105 § 1 k.p.a., polegającej na błędnym uznaniu, że należało ponownie umorzyć postępowanie w niniejszej sprawie, jako bezprzedmiotowe z uwagi na dopuszczenie budynku do użytkowania. W związku z powyższym wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazał ponadto, że PINB wydał decyzję w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie zanim zakończyło się postępowanie sądowe. W odpowiedzi na skargę LWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za zasadną, gdyż decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest okoliczność, że zaskarżona decyzja została wydana na skutek ponownego rozpoznania sprawy. Wcześniejsza decyzja organu podlegała ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (wyrok z 20 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 44/24), który uchylił decyzje obu instancji i sformułował jasną ocenę prawną oraz niebudzące wątpliwości wytyczne co do dalszego postępowania. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie co do zasady nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Orzeczenie sądu wywiera skutek nie tylko w postępowaniu administracyjnym, lecz także ewentualnie wywołanym w jego następstwie postępowaniem przed sądami (obu instancji). Wyrokiem z 20 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 44/24, uchylił zaskarżoną decyzję LWINB z 27 listopada 2023 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego i poprzedzającą ją decyzję PINB w Biłgoraju z 4 października 2023 r. Sąd wskazał wówczas, że organy prawidłowo oceniły, że docieplenie omawianego obiektu styropianem nie stanowiło istotnego odstępstwa w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 36a p.b. PINB prawidłowo ocenił, że obiekt nie spełnia wymagań rozporządzenia w zakresie parametrów technicznych ściany oddzielenia przeciwpożarowego oraz stwierdził, że inwestor może doprowadzić wykonany obiekt budowlany do stanu zgodnego z prawem, poprzez "usunięcie obecnego ocieplenia ze styropianu i zastąpienie go wełną mineralną lub też innym materiałem niepalnym albo w inny sposób uzgodniony z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych". Tak ustalony stan faktyczny, jak wskazał sąd, nie prowadził do bezprzedmiotowości postępowania. W sprawie tej wprost przesądzono, że obowiązkiem organów nadzoru budowlanego było orzec – na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 p.b. – o nałożeniu na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanego budynku stanu zgodnego z prawem. Organ powinien więc rozważyć zasadność nakazania inwestorowi – w tym trybie – czynności lub robót budowlanych, w szczególności usunięcia istniejącego ocieplenia ze styropianu i zastąpienia go wełną mineralną lub też innym materiałem niepalnym albo wykonania obowiązków wynikających z przedłożonej przez inwestora ekspertyzy technicznej. Oznacza to, że sąd nakazał w ramach wytycznych, aby organy rozważyły, w jaki sposób dojdzie do doprowadzenia wykonanego budynku do stanu zgodnego z prawem. Należało zatem zweryfikować czy nakazanie wykonania obowiązków określonych w ekspertyzie doprowadzi do stanu zgodnego z prawem, czy też konieczne będzie usunięcie istniejącego ocieplenia ze styropianu i zastąpienia go wełną mineralną lub innym materiałem niepalnym. Z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a. determinujące znaczenie ma fakt, że wyrok nie został zakwestionowany i jest prawomocny, a zatem w niniejszym postępowaniu niedopuszczalne byłoby zajęcie stanowiska sprzecznego z wcześniej wyrażonym poglądem. Sąd w niniejszym postępowaniu na mocy powołanego powyżej przepisu jest zobowiązany do konsekwentnego reagowania w przypadku stwierdzenia, że organy administracji publicznej nie zastosowały się do wskazań wyrażonych we wcześniejszej sprawie w zakresie dalszego postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Niewątpliwie bowiem organy nie nałożyły na inwestora żadnego obowiązku, lecz ponownie umorzyły postępowanie. Sąd zna – i co do zasady podziela – dominujący w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu skutkuje brakiem możliwości prowadzenia postępowania naprawczego. Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego tworzy swoiste domniemanie zgodności z prawem wzniesionego obiektu. Dopiero po ewentualnym wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na użytkowanie możliwe jest prowadzenie postępowania naprawczego (por. przykładowo wyrok NSA z 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1647/23). Specyfika niniejszej sprawy sprowadza się jednak do tego, że prawomocnym wyrokiem sądu potwierdzono, że obiekt nie spełnia wymagań rozporządzenia w zakresie parametrów technicznych ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Sąd wskazał, że wada postępowania administracyjnego polegała na odstąpieniu od nałożenia obowiązków w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 p.b. w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. W związku z tak sformułowanymi wytycznymi dla organów, należało przyjąć, że zgodność z prawem wniesionego obiektu została skutecznie zakwestionowana. Wyrok Sądu niewątpliwie nie może zostać podważony decyzją organu administracyjnego, nawet dotyczącej pozwolenia na użytkowanie. Warto podkreślić, że decyzję o pozwoleniu na użytkowanie wydaje ten sam organ, który jest uprawniony do prowadzenia postępowania naprawczego. W stanie faktycznym niniejszej sprawy dostrzeżone przez sąd uchybienia organu popełnione w postępowaniu naprawczym mogły przełożyć się na wadliwe wydanie decyzji w przedmiocie użytkowania budynku. W konsekwencji powyższych rozważań należało stwierdzić, że w tej konkretnej sprawie decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego nie może stanowić wyłącznej podstawy do umorzenia postępowania naprawczego. Kolejno należy wskazać, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy i sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Istotne dla sprawy przepisy prawa nie uległy zmianie. Wbrew odmiennym wywodom organu zauważyć należy także, że po wydaniu wyroku w sprawie II SA/Lu 44/24, nie zmienił się także stan faktyczny sprawy. W chwili wydania wyroku przez sąd administracyjny w sprawie II SA/Lu 44/24 decyzja o pozwoleniu na użytkowanie z 21 lutego 2024 r. już istniała i znajdowała się w obrocie prawnym. Wydanie tej decyzji nie zmieniło więc stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 44/24 albowiem decyzja została wydana wcześniej niż wyrok. Już z tego względu decyzja ta nie może świadczyć o zmianie stanu faktycznego i prawnego sprawy, wyłączającej stosowanie art. 153 p.p.s.a., skoro istniała w chwili wydania wyroku. Ocena prawna traci moc wiążącą w przypadku zmiany prawa, ale także zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów oraz dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia, zawierającego ocenę prawną. Decyzja w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie stanowi w istocie ocenę faktów i dowodów sformułowaną w formie aktu. Nie tworzy nowego stanu faktycznego, ani nowego stanu prawnego. W toku postępowania organy nie wykazały, aby rzeczywiście doszło do takiej zmiany stanu faktycznego, która uzasadniałaby umorzenie postępowania np. wobec doprowadzenia przez inwestora obiektu do stanu zgodnego z prawem, bez konieczności wydania decyzji w postępowaniu naprawczym. Okoliczność ta nie została stwierdzona w postepowaniu administracyjnym, w szczególności nie wynika z protokołu kontroli z 20 lutego 2024 r. Jak wskazano na wstępie art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Zarówno inwestor składając wniosek o wydanie pozwolenia na użytkowanie, jak i organy administracji publicznej rozpoznając to podanie, miały świadomość, że toczy się postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące umorzenia postępowania naprawczego, a mimo to okoliczność ta została pominięta. W orzecznictwie trafnie wskazuje się, że dopiero po wykonaniu obowiązków nałożonych w postępowaniu naprawczym otwiera się droga do uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Wydanie decyzji w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie przed prawomocnym zakończeniem tego postępowania nie było prawidłowe i nastąpiło na wyłączne ryzyko inwestora. Nie mogło bowiem doprowadzić do bezprzedmiotowości sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Odmienna wykładnia przepisów prowadziłaby do niedopuszczalnego wniosku, że kontrola sądowa decyzji dotyczącej postępowania naprawczego będzie zawsze bezskuteczna, jeżeli organ uprzednio wyda pozwolenie na użytkowanie obiektu. Nieakceptowane w demokratycznym państwie prawa jest doprowadzenie do stanu, w którym kontrola sądowa decyzji ma charakter wyłącznie iluzoryczny. Należy także podkreślić, że wyłącznie w postępowaniu naprawczym skarżący może uzyskać ochronę prawną, gdyż nie przysługuje mu przymiot strony w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na użytkowanie budynku. Należy raz jeszcze podkreślić, że organy nie ustaliły, aby nastąpiła taka zmiana stanu faktycznego, która uzasadniałaby odstąpienie od wytycznych wskazanych w wyroku sądu, a jedynie oparły się na treści decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu, wydanej przed wydaniem wyroku w sprawie dotyczącej postępowania naprawczego. Nie wystąpiły zatem podstawy do odstąpienia od oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu. Mając na uwadze powyższe rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, organy przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły art. 153 p.p.s.a. Obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę będzie rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wyżej oceny prawnej, czyli z uwzględnieniem tego, że organ jest związany oceną prawną i wytycznymi wskazanymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 20 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 44/24, które zostały powyżej przytoczone. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło