II SA/Lu 825/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Protokolant Stażysta Magdalena Kuca, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lutego 2009 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w której stroną jest T. D. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Z uzasadnienia decyzji wynika, że T. D. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich. Decyzją z dnia 8 sierpnia 2002 r. Kierownik Urzędu odmówił wnioskodawcy przyznania uprawnień kombatanckich. Strona wniosła o uchylenie decyzji w trybie art. 154 kpa. Kierownik Urzędu decyzją z dnia 5 września 2008 r. odmówił uchylenia decyzji własnej, a po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy tę decyzję. Organ orzekający przytoczył treść art. 16 kpa wyrażający zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Dokonał także analizy art. 154 § 1 kpa, uznając, iż w niniejszej sprawie bezsporny jest fakt, że decyzja o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich jest decyzją ostateczną i nie tworzy prawa. Zatem najistotniejszego znaczenia nabiera kwestia odnosząca się do istnienia lub nieistnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony, które miałyby uzasadniać i przekonywać o konieczności zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej. W tym zakresie, organ administracji związany jest brzmieniem art. 6 i 7 kpa, które łącznie ustanawiają zasadę praworządności. Nakazuje ona, by organy administracji publicznej prowadząc postępowanie działały na podstawie przepisów prawa oraz by – stojąc na straży praworządności – podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z uwagi na powyższe przepisy, w tym głównie na koniunkcję pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem obywateli nie sposób jest zasadnie oczekiwać, żeby organ administracji publicznej związany przepisami powszechnie obowiązującego prawa mógł je naruszać, bagatelizować i omijać tylko i wyłącznie po to, by uczynić zadość przekonaniu zainteresowanego, że jego interes jako strony postępowania jest słuszny i w konfrontacji z nim, obowiązujący porządek prawny musi ustąpić. Tego rodzaju stanowisko zasadzające się na czysto subiektywnych kategoriach nie jest ani trafne, ani też słuszne i z całą pewnością nie koresponduje nie dość, że z obowiązującym stanem prawnym, ale również z interesem społecznym. Ubocznie Kierownik Urzędu podkreśla, że strona we wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej powołuje się również na art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach, który stanowi, iż przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia. Stosownie do art. 8 ust. 2 pkt 2 lit. b/ cytowanej ustawy powyższe okoliczności potwierdza w drodze decyzji administracyjnej Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu. Wobec braku takiego potwierdzenia, Kierownik Urzędu nie mógł przyznać uprawnień kombatanckich z tytułu eksterminacji lub wynarodowienia, gdyż stanowiłoby to naruszenie przepisów ustawy o kombatantach. Ponadto Kierownik Urzędu podkreślił, że dostrzega tragiczne losy rodziny strony w czasie II wojny światowej. Zaistniałych zdarzeń nie kwestionuje i w całości daje im wiarę. Jednakże doznane przez stronę cierpienia nie zostały uznane przez ustawodawcę jako okoliczność mogąca skutkować przyznaniem uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach. W skardze na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych skarżący T. D. wnosi o uchylenie tej decyzji oraz decyzji z dnia [...] Zaskarżonym decyzjom zarzuca błędną ocenę stanu faktycznego dotyczącego doznanych przez niego represji w czasie wojny, kiedy to jako dziecko został całkowitym sierotą po zamordowaniu przez Niemców jego rodziców, a następnie zabrany przez Niemców i wywieziony do miejsca odosobnienia w K. Ponadto zarzuca błędną interpretację sformułowania "słuszny interes strony" i nieuznanie jego interesu za słuszny, podczas gdy jako dziecko poddany został represji, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt c/ ustawy o kombatantach. W uzasadnieniu skargi, skarżący opisuje swoje przeżycia związane z zamordowaniem jego rodziców przez Niemców i podnosi, iż w jego ocenie taka sytuacja nie różni się od odebrania dziecka rodzicom, a nawet jego sytuacja była bardziej stresująca. Twierdzi, że "tylko dzięki temu, iż Niemcy z K. uciekali w wielkim popłochu, aby ratować swoje życie, nie został przez nich zabrany, bo cały czas był przygotowywany do tego, aby zostać Niemcem". Wnioskuje, że skoro Kierownik Urzędu nie mógł zastosować art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach, to nic nie stoi na przeszkodzie w zastosowaniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c/ tej ustawy. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. W sprawie niniejszej bezsporna jest okoliczność, że decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] odmawiająca T. D. przyznania uprawnień kombatanckich jest decyzją ostateczną. Wnioskiem z dnia 12 czerwca 2008 r. skarżący zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów o zmianę wyżej opisanej decyzji w trybie art. 154 § 1 kpa poprzez przyznanie mu uprawnień kombatanckich. Stosownie do treści art. 154 § 1 kpa – decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zatem, zadaniem organu administracji, było zbadanie czy zachodzą w sprawie niniejszej przesłanki wymienione w tym przepisie. Skoro bezsporny jest fakt, iż decyzja, której zmiany domaga się skarżący, jest ostateczna należało ustalić czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Zarówno we wniosku z dnia 12 czerwca 2008 r., jak i w skardze do Sądu skarżący opisuje swoje przeżycia związane z utratą rodziców zastrzelonych przez Niemców. Ponadto uznaje decyzje organów administracji za krzywdzące. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, który skład orzekający w tej sprawie w całości podziela, że samo subiektywne poczucie krzywdy żywione przez skarżącego oraz rozczarowanie i żal wobec stanowiska organu administracji nie może być traktowane jako słuszny interes strony w świetle art. 154 § 1 kpa, a tym samym nie stanowi przesłanki wzruszenia decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2006 r.., sygn. akt V SA/Wa 309/06). Nie można też uznać za słuszny interes strony w świetle art. 154 kpa jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Skarżący nie wskazał przy tym na żadne inne okoliczności faktyczne i prawne, które stanowiłyby podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji w myśl słusznego interesu strony w trybie wyżej cytowanego przepisu. W ocenie Sądu, brak jest podstaw do twierdzenia, że za uchyleniem decyzji ostatecznej z dnia [...] przemawia interes społeczny. Sąd podziela stanowisko organu, że interes społeczny w rozumieniu art. 154 kpa nie może sprowadzać się do naruszenia przepisów prawa, skoro warunkiem dopuszczalności wzruszenia decyzji w tym trybie jest stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zobowiązany jest do działania na podstawie obowiązujących przepisów prawa i w przypadku stwierdzenia braku podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich, zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie ich przyznania. Stojąc na ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisku, że tryb postępowania przewidziany w art. 154 kpa służy organom administracji do umorzenia takich decyzji ostatecznych, które organy te uważają za niecelowe bądź sprzeczne z zakreśloną linią postępowania w sprawach danego rodzaju, stwierdzić należy, że Kierownik Urzędu zasadnie uznał, że jego decyzja z [...] nie jest dotknięta wskazanymi wadami. Jako celowa i wydana na podstawie obowiązujących przepisów ustawy o kombatantach decyzja ta nie stoi w sprzeczności z praktyką postępowania w sprawach o przyznanie uprawnień kombatanckich. Oceny tej nie podważa subiektywne poczucie krzywdy skarżącego, które jakkolwiek zrozumiałe z punktu widzenia trudnych i całą pewnością bolesnych doświadczeń z okresu okupacji hitlerowskiej, nie ma jednak wpływu na trafność przedmiotowego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła okoliczności umożliwiających wzruszenie decyzji ostatecznej ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony. Wydając zaskarżoną decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działał na podstawie przepisów prawa, a podjęte rozstrzygnięcie na podstawie art. 154 kpa nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, a więc nie stanowi naruszenia prawa. Organ orzekający dodatkowo podniósł, także, że kwestie związane z orzekaniem na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach należą do kompetencji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu W aktach sprawy znajduje się decyzja wydana w trybie wyżej wymienionego przepisu odmawiająca potwierdzenia, iż skarżący został odebrany rodzicom w celu przymusowego wynarodowienia (k. 98 akt administracyjnych). A zatem zarzut skarżącego zawarty w skardze, dotyczący nierozważenia przez Kierownika Urzędu możliwości zastosowania tego przepisu należy także uznać za bezzasadny. Dlatego też mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) oddalił skargę jako bezzasadną.