II SA/Lu 829/17

WyrokWSA w Lublinie2017-11-23

Skład orzekający: Bogusław Wiśniewski, Jacek Czaja, Jerzy Drwal

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci usług opiekuńczych, mimo orzeczonego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, jest uzasadniona, jeśli wnioskodawca nie jest osobą samotną i posiada rodzinę, a także korzysta ze specjalistycznych usług opiekuńczych?
Ratio decidendi
Odmowa przyznania usług opiekuńczych osobie, która nie jest samotna i korzysta już ze specjalistycznych usług opiekuńczych, jest uzasadniona. Ustawa o pomocy społecznej różnicuje sytuację osób samotnych, którym usługi przysługują z mocy prawa, od osób pozostających w rodzinie, gdzie przyznanie świadczenia ma charakter uznaniowy. Organ ma obowiązek ocenić indywidualną sytuację wnioskodawcy, jego stan zdrowia i potrzeby, biorąc pod uwagę możliwości ośrodka pomocy społecznej oraz potrzeby innych osób.
Stan faktyczny
Skarżący Z. W. domagał się przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci usług opiekuńczych. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak konieczności udzielenia pomocy w tej formie, zwłaszcza że skarżący nie jest osobą samotną i korzysta już ze specjalistycznych usług opiekuńczych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący zarzucił organom przekroczenie uprawnień w ocenie jego stanu zdrowia i wadliwe przeprowadzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja,, Sędzia WSA Jerzy Drwal, Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych I. oddala skargę; II. przyznaje [...] M. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. We wniosku z dnia 21 kwietnia 2017r. Z. W. domagał się przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci usług opiekuńczych. Decyzją z dnia [..] Wójt Gminy N. odmówił przyznania świadczenia. Wyjaśnił, że pismem z dnia [..] zawiadomiono wnioskodawcę o terminie sporządzenia wywiadu środowiskowego, który miał mieć miejsce 15 maja 2017r. W tym dniu pracownicy socjalni Ośrodka Pomocy Społecznej, w asyście funkcjonariuszy Policji, usiłowali przeprowadzić wywiad, jednak według oświadczenia żony wnioskodawcy, T. W., był on wówczas nieobecny. Informacji udzieliła jego żona, która jednak odmówiła podpisania protokołu. Stwierdziła, że jego sytuacja nie uległa zmianie. Opierając się na jej wyjaśnieniach oraz informacjach udzielonych podczas poprzednich wywiadów organ ustalił, że wnioskodawca prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, z żoną pozostaje w separacji, w mieszkaniu zajmuje dwa pomieszczenia pokój i kuchnię, natomiast wspólnie z żoną użytkuje przedpokój i łazienkę. Korzysta z kuchni węglowej, mieszkanie jest wyposażone w podstawowy sprzęt, niesprawna jest lodówka oraz bojler. Według żony wnioskodawcy jest on zdolny do samodzielnej obsługi, sam się ubiera, wykonuje czynności higieniczne, robi zakupy, jeździ do lekarza, samodzielnie załatwia sprawy w urzędzie, również dotyczące jej, jeździ na rowerze. Wprawdzie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [..]., zgodnie z którym został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w związku z chorobą psychiczną, ze wskazaniem częściowej opieki osób drugich w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, jednak zdaniem organu, wyjaśnienia żony oraz obserwacja w środowisku potwierdzają jego sprawność fizyczną i zaradność życiową. Organ podał również, że wnioskodawca wnosząc o przyznanie usług opiekuńczych w wymiarze 8 godzin na dobę powołuje się na zaświadczenie lekarskie z [..]., w którym taki właśnie wymiar tego świadczenia wskazano jako uzasadniony. Wystawiający je lekarz wyjaśnił jednak, że podstawą takiej oceny były informacje podane przez samego wnioskodawcę i zawarte w posiadanej dokumentacji. Zdaniem organu zakres świadczenia nie uzasadnia opinia sądowo – psychiatryczna sporządzona [..]., o tym bowiem zawsze decyduje organ, udzielający świadczenia po ustaleniu okoliczności sprawy. W tym natomiast wypadku, właśnie z uwagi na na charakter schorzenia, decyzją z dnia [..] wnioskodawca otrzymał pomoc w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi na okres od dnia 9 lutego 2017r. do dnia 31 grudnia 2017r. w wymiarze 2 dni w tygodniu po 3 godziny dziennie z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych, które powinny zaspokoić jego potrzeby w tym zakresie. Organ wyjaśnił ponadto, że źródłem utrzymania strony jest emerytura w kwocie [..] zł brutto ([..]zł netto) z czego otrzymuje [..]zł, pozostała cześć jest bowiem zajęta przez komornika. Decyzją z dnia [..]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. rozstrzygnięcie Wójta utrzymało w mocy. Kolegium stwierdziło, że organ trafnie ocenił sytuację odwołującego i podjął w sprawie właściwą decyzję. Mając na uwadze sytuację zdrowotną wnioskodawcy i stały dochód, zdaniem organu nic nie wskazuje na konieczność udzielenia mu pomocy w postaci usług opiekuńczych. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wskazuje jedynie na konieczność częściowej opieki osób drugich w związku z chorobą psychiczną. Ustalenia organu I instancji wskazują, że wnioskodawca jest na tyle sprawny fizycznie, aby przyznanie mu dodatkowych usług opiekuńczych było niecelowe. Porusza się samodzielnie rowerem, sam prowadzi i załatwia sprawy swoje i żony. W ocenie Kolegium przyznanie usług opiekuńczych nie jest uzasadnione, tym bardziej, że stronie przyznano specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi, zaspokajającymi jego potrzeby. Kolegium zwróciło uwagę, że zakres udzielonych stronie specjalistycznych usług opiekuńczych obejmuje między innymi pomoc w formie asystowania w codziennych czynnościach życiowych takich jak samoobsługa, zwłaszcza przy wykonywaniu czynności gospodarczych i porządkowych w tym umiejętności utrzymania i prowadzenia domu. Kolegium podkreśliło, że wnioskodawca, mimo powiadomienia o terminie sporządzenia wywiadu środowiskowego, nie był obecny podczas jego przeprowadzania. Może to świadczyć o braku współpracy, co także skutkuje odmową przyznania pomocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. W. stwierdził, że decyzję są wydane na jego szkodę. Wskazał na drastyczne zmniejszenie wymiaru usług i zarzucił członkom Kolegium przekroczenie uprawnień w zakresie oceny jego stanu zdrowia, poprzez wpisywanie do decyzji stanów niezgodnych z rzeczywistymi, znanymi w urzędach, jasno określonymi w dokumentacji medycznej, w tym zaświadczeniu lekarskim z [..]. i składanych przez niego oświadczeniach. Jego zdaniem sprawa jest załatwiona na podstawie aktualizacji wywiadu z wpisami pseudolekarzy i pseudourzędników. Dane do protokołu aktualizacji wywiadu wpisywane są przez pracowników socjalnych w biurze. Wskazał na znieważanie i zastraszanie, wizyty Policji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. zważył, co następuje: Wbrew przekonaniu skarżącego nie sposób podzielić jego zapatrywania, według którego w każdych okolicznościach przyznanie usług opiekuńczych jest obligatoryjne. Przeciwko takiej tezie przemawia treść art. 50 ust. 1 i 2 ustawy z dnia o pomocy społecznej ( Dz. U z 2015r. poz. 163 ze zmianami ), który wyraźnie różnicuje sytuację osoby samotnej ( ust.1 ), której przy spełnieniu pozostałych przesłanek określonych w tym przepisie przysługują usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze i osoby pozostającej w rodzinie, której świadczenie może zostać przyznane ( ust.2 ). Zwrócił na to uwagę także Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, że przyznawanie pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych osobom posiadającym rodzinę pozostawiono uznaniu organu administracji, w odróżnieniu od przyznawania takiej pomocy osobom samotnym, którym pomoc taka przy spełnieniu zawartych w tym przepisie przesłanek przysługuje z mocy prawa ( wyrok z dnia 28 października 2011r. I OSK 932/11 opubl. w Legalis ). Jej istota sprowadza się do przyznania świadczenia w sytuacji, której można przypisać charakter nadzwyczajny, szczególnie uzasadniony. Przyznanie pomocy w sytuacji bardzo ograniczonych środków finansowych i dużej liczby wnioskodawców oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności, zaś ustalenie jej wymiaru wymaga uwzględnienia także uzasadnionych potrzeb innych osób ubiegających się o pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Dlatego w każdej sprawie organ pomocy społecznej rozważa sytuację życiową osoby ubiegającej o pomoc, jej stan zdrowia i na tej podstawie ustala zakres niezbędnych dla niej usług opiekuńczych, biorąc pod uwagę możliwości świadczenia tej pomocy przez ośrodek pomocy społecznej oraz potrzeby innych osób znajdujących się w sytuacji, o której mowa w tym przepisie. Jest oczywiste, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o nią, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanych i wnioskowanych przez te osoby rozmiarach. Skarżący zdaje się nie dostrzegać, że uprawnienia wynikające w przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, polegają zatem jedynie na uzupełnianiu środków, możliwości i uprawnień własnych osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Z pewnością skarżącego nie można zaliczyć do grona osób samotnych, za którą w świetle art. 6 pkt. 9 wspomnianej ustawy o pomocy społecznej uznaje się osobę samotnie gospodarującą, nie pozostającą w związku małżeńskim, ani nie posiadającą wstępnych, ani zstępnych. Skarżący pozostaje w związku małżeńskim i niczego w tym względzie nie zmienia fakt orzeczenia separacji z żoną, ani jego oddzielne zamieszkiwanie, w tym samym zresztą budynku. Z wywiadów środowiskowych sporządzonych także w innych sprawach wynika ponadto, że skarżący ma syna, z którym utrzymuje wprawdzie sporadyczne kontakty, ta jednak okoliczność również ma znaczenia dla statusu skarżącego. Słusznie w tej sytuacji organy zastosowały art. 50 ust.2 ustawy, zakładający uznaniowy charakter decyzji oparty na tej podstawie. Jednak przy takim stanowisku kontrola sądowa podejmowanych rozstrzygnięć koncentruje się nie na zasadności ich podejmowania, ale na prawidłowości przeprowadzonego postępowania oraz badaniu formalnym decyzji. Kontrola ta dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów kpa reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę. W tym zaś zakresie organom trudno zarzucić dowolność, a tym bardziej, jak uważa skarżący, kłamliwe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [..] Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z siedzibą w L. skarżący został zaliczony na stałe do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z przyczyną niepełnosprawności P, ze wskazaniem konieczności częściowej opieki osób drugich. Z ustaleń organu wynika, że skarżący, mimo wskazanych przez niego chorób, porusza się samodzielnie, samodzielnie robi zakupy, jest zdolny do samoobsługi, samodzielnie ustala wizyty lekarskie, samodzielnie jeździ do lekarzy, załatwia sprawy urzędowe swoje i żony. Nie można uznać zatem, że nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Wbrew stwierdzeniu skarżącego o przyznaniu świadczeń pomocy społecznej, w tym usług opiekuńczych decydują organy udzielające pomocy na podstawie przepisów ustawy i okoliczności sprawy, a nie lekarze w swoich zaświadczeniach. Z tego powodu dla przyznania omawianego świadczenia nie ma decydującego znaczenia opinia biegłego psychiatry z [..]. sporządzona na zlecenie Sądu Rejonowego L. W. w związku ze złożonym przez skarżącego pozwem przeciwko Gminie N. o zapłatę z tytułu świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych od 1 stycznia 2013r. w wymiarze mniejszym, niż świadczone do 31 grudnia 2012r. Jak już bowiem wskazano treść opinii ma znaczenie dla ustalenia stanu zdrowia i na tej podstawie określenia zakresu niezbędnych dla niej usług opiekuńczych, jednak do organu należy podjęcie decyzji w tej kwestii. Jako nieuzasadnione uznać należy oczekiwanie skarżącego, że przy niezmienionej sytuacji bytowej, co przecież konsekwentnie podkreśla, powinien otrzymać pomoc w takiej samej wysokości, jak poprzednio lub wyższej. Każdy wniosek o przyznanie prawa pomocy wszczyna nową sprawę, w której organ ma obowiązek na nowo ustalić stan faktyczny i rozpoznać kierując się zasadami wyznaczającymi granice uznania. Podobnie należy ocenić treść zaświadczenia lekarskiego z [..]., w którym wskazano, że skarżący wymaga opieki osób drugich na stałe w wymiarze 8 godzin na dobę. Jednak w piśmie z 29 czerwca 2015r. Poradni Lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej wyjaśniono, że wspomniane zaświadczenie lekarskie było wystawione na podstawie wywiadu od pacjenta, badania lekarskiego oraz posiadanych przez pacjenta dokumentacji, jednak bez informacji z wywiadu środowiskowego. Z pisma wynika ponadto, że w związku z zaistniałą dezinformacją, decyzję co do wymiaru, rodzaju i czasu usług dla pacjenta pozostawiono do decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej. Również Orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z siedzibą w L. z [..]. w pkt. 7 nie wskazuje, aby stan zdrowia skarżącego wymagał obligatoryjnych usług opiekuńczych. Stwierdza natomiast, że wymaga częściowej opieki osób drugich w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz wskazuje na korzystanie z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki, ale zgodnie z ustawą o pomocy społecznej ( pkt. 6 ). Organ trafnie zauważył, że z uwagi na zaburzenia psychiczne i upośledzenie umysłowe, które stały się podstawą orzeczenia stopnia niepełnosprawności, decyzją z [..] przyznano skarżącemu specjalistyczne usługi opiekuńcze, uznając, stosownie do art. 51 ust. 4 ustawy, że będą w największym stopniu odpowiadać jego potrzebom. Ich zakres określa § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych z dnia 22 września 2005r. ( Dz. U Nr 189, poz. 1598 ze zmianami ). Rozporządzenie wskazuje ponadto, kto może tego rodzaju usługi wykonywać stanowiąc w § 3 ust.1, że świadczone są przez osoby posiadające kwalifikacje do wykonywania zawodu: pracownika socjalnego, psychologa, pedagoga, logopedy, terapeuty zajęciowego, pielęgniarki, asystenta osoby niepełnosprawnej, opiekunki środowiskowej, specjalisty w zakresie rehabilitacji medycznej, fizjoterapeuty lub innego zawodu dającego wiedzę i umiejętności pozwalające świadczyć określone specjalistyczne usługi. Ponadto stosownie do ust. 2 osoby świadczące specjalistyczne usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi muszą posiadać co najmniej półroczny staż w jednej z następujących jednostek: szpitalu psychiatrycznym; jednostce organizacyjnej pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi; placówce terapii lub placówce oświatowej, do której uczęszczają dzieci z zaburzeniami rozwoju lub upośledzeniem umysłowym; ośrodku terapeutyczno-edukacyjno-wychowawczym; zakładzie rehabilitacji; innej jednostce niż wymienione w pkt 1-5, świadczącej specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi. W uzasadnionych przypadkach specjalistyczne usługi mogą być świadczone przez osoby, które zdobywają lub podnoszą wymagane kwalifikacje zawodowe określone w ust. 1, posiadają co najmniej roczny staż pracy w jednostkach, o których mowa w ust. 2, i mają zapewnioną możliwość konsultacji z osobami świadczącymi specjalistyczne usługi, posiadającymi wymagane kwalifikacje ( pkt.3 ). Jest oczywiste, że w przypadku schorzenia skarżącego organ uwzględniając ogólne zasady wywiedzione z art. 2 i 3 ustawy powinien rozważyć pomoc przede wszystkim właśnie w formie specjalistycznych usług opiekuńczych. Słusznie zatem podniesiono, że w tej sytuacji, wobec już przyznanych świadczeń tego rodzaju, nie było podstaw do przyznania dodatkowych świadczeń opiekuńczych. Jeśli organy uwzględniły wszystkie okoliczności sprawy, zarzut dowolności przy ocenie zebranych dowodów nie może być uznany za skuteczny. Tym bardziej, jeśli w sytuacji uznaniowości przy podejmowaniu decyzji nawet zaistnienie przesłanek przemawiających za przyznaniem tego rodzaju pomocy, nie obliguje organu do pozytywnego załatwienia sprawy dla strony. Niezasadny jest zarzut skarżącego dotyczący wadliwego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego [..]. Rzeczywiście z protokołu wywiadu wynika, że część wywiadu została uzupełniona [..]., nie miało to jednak żadnego znaczenia dla sprawy. Dotyczyła ona bowiem oceny sytuacji skarżącego, wniosków pracownika socjalnego oraz planu i działań na jego rzecz. Jej podstawą była zaś dokonana [..]. aktualizacja sytuacji rodzinnej, mieszkaniowej zawodowej i zdrowotnej skarżącego, gdzie sformułowano także oczekiwania i potrzeby, opierające się na wyjaśnieniach T. W. Ocena sytuacji skarżącego i ustalenie na tej podstawie planu pomocy mogła zatem zostać zamieszczona w protokole później. Podkreślić natomiast należy, że skarżący był zobowiązany do udziału w przeprowadzanej czynności, o której został prawidłowo powiadomiony. Zawiadomienie odebrała T. W. [..] jako dorosły domownik. Art. 4 ustawy z dnia o pomocy społecznej wprost nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że jedną z postaci odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozumieniu powołanego przepisu jest odmowa lub uniemożliwianie pracownikom socjalnym przeprowadzenia środowiskowego wywiadu rodzinnego w miejscu zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. Jasne jest bowiem, że w takim przypadku organ nie jest w stanie prawidłowo ustalić rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej wnioskodawcy, od której zależy przecież zarówno rozmiar, jak i forma udzielanej pomocy, o czym stanowi art. 3 ust.3 ustawy. Art. 106 ust. 4 ustawy wprost ustanawia wymóg jego przeprowadzenia przed wydaniem decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia. Rodzinny wywiad środowiskowy stanowi swoiste postępowanie dowodowe, prowadzone z udziałem strony, w którym osoba może zgłosić pracownikowi potrzeby i oczekiwania, natomiast organ podejmuje szereg czynności pozwalających na określenie rzeczywistych jej potrzeb i własnych możliwości. Ta obligatoryjna forma postępowania wyjaśniającego wymaga od strony szczególnej aktywności, bowiem z uwagi na charakter ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej, nie można jej zastąpić innymi środkami dowodowymi. Słuszne jest zatem wyrażane w orzecznictwie zapatrywanie stosownie do którego utrudnianie lub uniemożliwienie pracownikom socjalnym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w pełni uzasadniają odmowę przyznania świadczenia ( por. także wyroki NSA z dnia 19 kwietnia 2011r. I OSK 60/11, 15 kwietnia 2010r. I OSK 1753/09, 19 marca 2009r. I OSK 561/08, 30 listopada 2009r. I OSK 634/09, 23 września 2008r. I OSK 1765/07 wszystkie opubl. w CBOSA ). Znaczenie wywiadu w postępowaniu z zakresu pomocy społecznej potwierdza art. 107 ust. 4a ustawy jednoznacznie stanowiąc, że nie wyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Wprawdzie w rozpoznawanej sprawie organy nie powołały w podstawie prawnej na brak współdziałania ze skarżącym, jednak okoliczności wskazane w decyzji nie mogą pozostać obojętne dla oceny zasadności odmowy przyznania świadczenia. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest także przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego w asyście funkcjonariuszy Policji. W wyroku z 4 sierpnia 2016r. ( I OSK 95/15 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ) Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że nie stanowiło to obiektywnej przeszkody, uniemożliwiającej przeprowadzenia tej czynności, jak również nie była ona sprzeczna z przepisami prawa. Zdaniem sądu wprawdzie na pracownikach socjalnych organu pomocy społecznej ciąży obowiązek przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub dokonania jego aktualizacji, ale trzeba mieć także na uwadze, że żaden z przepisów ustawy o pomocy społecznej nie zakazuje asystowania funkcjonariuszom pracownikom socjalnym, którzy takiej czynności dokonują, zaś charakter zadań powierzonych funkcjonariuszom Policji może stanowić samodzielną podstawę wykonywania przez nich tego rodzaju czynności. Sąd zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 107 ust. 3a i 3b ustawy., dodanym na mocy art. 1 pkt 20 lit. a) ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz.U.2015 r. poz. 1310) - ustawodawca wprost usankcjonował możliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w asyście funkcjonariusza Policji, obligując organy tej formacji do obowiązkowego jej udzielenia. Należy zatem uznać, że do tego czasu uczestnictwo funkcjonariuszy Policji przy dokonywaniu tego rodzaju czynności miało charakter dobrowolny. Zważywszy zaś na określone w ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji zadania tej formacji, polegające m. in. na ochronie życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra, ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego, inicjowaniu i organizowaniu działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi oraz wykrywaniu przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców (art. 1), obecność funkcjonariuszy Policji przy dokonywaniu przez pracowników socjalnych czynności (przed znowelizowaniem ustawy o pomocy społecznej) była uzasadniona. Sam zaś fakt przypisania przez ustawodawcę pracownikom socjalnym statusu funkcjonariuszy publicznych nie wyłączał możliwości wystąpienia sytuacji, w której, podczas wykonywanych przez nich czynności, pomoc udzielona im przez funkcjonariuszy Policji mogła okazać się niezbędna. Skoro skarżący zarzucał pracownikom socjalnym fałszowanie sporządzanych przez nich wywiadów środowiskowych, obecność funkcjonariuszy Policji przy dokonywaniu powyższej czynności leżała więc także w jego interesie. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2017r. poz. 1369 ) skargę należało oddalić. O wynagrodzeniu adwokata ustanowionego w ramach pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 § 1 powołanej ustawy w związku z § 4 ust.1 i 3 oraz § 21 ust.1 pkt.1 lit.c ) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016r., poz. 1714). Kwota ta wynosi [..] złotych powiększona o 23 % podatek od towarów i usług.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło