II SA/Lu 83/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek - Zalewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. sprawy ze skargi Spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany decyzji ustalającej udziały we wspólnocie gruntowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty z dnia [...] nr [...] II. uchyla postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Spółki kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 2 stycznia 2014 r. Zarząd Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej w B. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w B. z wnioskiem o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów poprzez zmianę w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej w pozycji 116 poprzez wpisanie następców prawnych po J. K. i dokonanie prawidłowego podziału udziałów w związku z podziałem gospodarstwa rolnego ujawnionego w pozycji 116. Do pisma wnioskodawca dołączył dokumenty wymienione w załączniku. Wnioskiem z dnia 20 stycznia 2014 r. Starosta B. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o wyłączenie go od załatwienia przedmiotowej sprawy ze względu na to, że jednym z udziałowców jest Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę B. . Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 26 § 2 k.p.a., Kolegium wyznaczyło do załatwienia sprawy Starostę J. . Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Starosta [...], działając na podstawie art. 155 k.p.a., orzekł o odmowie zmiany ostatecznej decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] stycznia 1970 r., nr [...] w sprawie ustalenia udziałów we wspólnocie gruntowej miasta B., polegającej na zmianie dotychczasowych danych w pozycji 116 wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej na nowe dane określone we wniosku w wyniku podziału udziału we wspólnocie gruntowej ujawnionego w pozycji 116 związanego z podziałem gospodarstwa rolnego na części. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28 poz. 169 ze zm.), dalsze zmiany podmiotowe i przedmiotowe odbywają się na podstawie zgłoszenia przez zarząd Spółki. W odwołaniu od powyższej decyzji Zarząd Spółki podniósł, że przedmiotem jego wniosku nie była zmiana decyzji administracyjnej w trybie art. 155 k.p.a., tylko wniosek o dokonanie zmian objętych dyspozycją art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o uchyleniu w całości decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] oraz orzekło o umorzeniu postępowania pierwszej instancji w całości. Zdaniem Kolegium, wprowadzenie zmian w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej poprzez wpisanie następców prawnych po J. K. i dokonanie prawidłowego podziału udziałów w związku z podziałem gospodarstwa rolnego ujawnionego w pozycji 116 nie następuje przez zmianę decyzji pierwotnej w sprawie ustalenia udziałów we wspólnocie gruntowej miasta B. w trybie art. 155 k.p.a., tylko poprzez wprowadzenie stosowanych zmian w prowadzonej przez starostę ewidencji gruntów i budynków. Z uwagi na to, że dla miasta B. ewidencja gruntów i budynków prowadzona jest przez Starostę Powiatowego w B., to ten organ, nie zaś Starosta [...] w J. L., jest właściwy do wprowadzenia wnioskowanych zmian. Skargę na powyższą decyzję wniosła Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej w B., zarzucając: 1) naruszenie art. 26 § 2 w związku z art. 24 §1 i 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo wydania postanowienia o wyłączeniu Starosty [...]; 2) naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i wskazanie jako podstawy prawnej wydania decyzji, w sytuacji, gdy takie orzeczenie nie jest objęte dyspozycją tego przepisu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi, organ ten stwierdził, że w podstawie prawnej decyzji z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] omyłkowo wskazało art. 138 § 2 k.p.a., który nie odpowiada ani rozstrzygnięciu decyzji, ani też jej uzasadnieniu, jednak postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. sprostowało tę oczywistą omyłkę w trybie art. 113 § 1 k.p.a. i wskazało prawidłową podstawę prawną decyzji, a mianowicie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium podniosło, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka wystąpiła z wnioskiem o dokonanie zmiany w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, a zatem zgłosiła zmianę danych zawartych w ewidencji gruntów, o których mowa w art. 18 ust. 2 zdanie 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. W tym stanie rzeczy wszczęte przez Starostę J. w trybie art. 155 k.p.a. postępowanie administracyjne należało umorzyć w całości jako bezprzedmiotowe po uprzednim uchyleniu decyzji wydanej na podstawie wspomnianego art. 155 k.p.a. Wniosek Spółki Dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej w B. z dnia 2 stycznia 2014 r. dotyczył bowiem wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków na podstawie art. 18 ust. 2 zdanie 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, a nie zmiany ostatecznej decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] stycznia 1970 r. w sprawie ustalenia udziałów we wspólnocie gruntowej miasta B. w trybie art. 155 k.p.a. Kolegium podkreśliło, że wprawdzie postanowieniem z dnia 7 lutego 2014 r. wyznaczyło Starostę J. do załatwienia sprawy, jednak w sytuacji, kiedy Kolegium decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. uchyliło w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2015 r. i umorzyło postępowanie pierwszej instancji, to oczywistym jest, że wydane przez Kolegium postanowienie z dnia [...] lutego 2014 r. nie wiąże już organu, jakim jest Starosta [...]. Organem właściwym do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków jest Starosta B., zaś organem uprawnionym do jego wyłączenia i wyznaczenia innego organu jest Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja, a także decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja wydana w przedmiocie wniosku o zmianę w ewidencji gruntów poprzez zmianę w wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej polegającą na wpisaniu następców prawnych po J. K. i dokonaniu prawidłowego podziału udziałów w związku z podziałem gospodarstwa rolnego wymienionego w pozycji 116. Podstawę prawną takiej zmiany stanowi art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, zgodnie z którym w ewidencji gruntów powinny być ujawnione informacje wynikające z decyzji wydanych na podstawie art. 8 ustawy (obszar wspólnoty gruntowej, wykaz uprawnionych do korzystania ze wspólnoty) oraz dane związane z utworzeniem spółki i powołaniem jej władz. Pierwotne ujawnienie tych danych w ewidencji gruntów winno nastąpić z urzędu, natomiast wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i wykazie osób uprawnionych, jak również zmiana statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki. Art. 18 ust. 2 zd. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych ma charakter przepisu szczególnego w stosunku do przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 520) w zakresie zmiany danych dotyczących wspólnoty gruntowej wcześniej wpisanej do ewidencji gruntów. Przepis ten nie wymaga uprzedniego wydania odrębnej decyzji przez starostę w zakresie danych objętych tym przepisem. Organ administracyjny bada tylko prawidłowość i kompletność załączonych do wniosku dokumentów i w razie ustalenia ich prawidłowości dokonuje określonych zmian w ewidencji gruntów. Natomiast odmowa dokonania zmian w ewidencji wymaga wydania decyzji administracyjnej, od której ewentualne odwołanie przysługuje do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Z wniosku skarżącej Spółki z dnia 2 stycznia 2014 r. jednoznacznie wynika, że przedmiotem żądania jest dokonanie zmiany w ewidencji gruntów w zakresie udziałów we wspólnocie gruntowej miasta B. na podstawie wyżej powołanej normy art. 18 ust. 2 ustawy, nie zaś zmiana ostatecznej decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] stycznia 1970 r. w sprawie ustalenia udziałów we wspólnocie gruntowej miasta B. w trybie art. 155 k.p.a. Decyzja organu pierwszej instancji została zatem wydana z istotnym naruszeniem zarówno art. 18 ust. 2 ustawy poprzez jego niezastosowanie, jak i z istotnym naruszeniem art. 155 k.p.a. poprzez jego zastosowanie. Kolegium zasadnie zatem uchyliło tę decyzję, jednak umarzając jednocześnie postępowanie przed organem pierwszej instancji jako organem niewłaściwym, samo dopuściło się istotnego naruszenia prawa uzasadniającego wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] Kolegium wyznaczyło do załatwienia niniejszej sprawy Starostę J., uznając, że Starosta B. podlega wyłączeniu od rozpoznania niniejszej sprawy stosownie do treści art. 26 § 2 k.p.a. Postanowienie to, jako prawomocne, funkcjonuje w obrocie prawnym. Nie ma zatem żadnych uzasadnionych podstaw stanowisko Kolegium, wedle którego w sytuacji, kiedy zaskarżoną decyzją uchyliło w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2015 r., to wydane przez Kolegium postanowienie z dnia [...] lutego 2014 r. nie wiąże już organu, jakim jest Starosta [...], a organem właściwym do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków jest Starosta B.. Należy podkreślić, że wbrew stanowisku Kolegium, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji w trybie odwoławczym w żadnym wypadku nie powoduje automatycznego wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia o wyłączeniu jednego organu i wyznaczeniu w jego miejsce innego do rozpoznania sprawy. Właściwym do rozpoznania sprawy jest zatem w dalszym ciągu Starosta [...], wyznaczony powołanym wyżej prawomocnym postanowieniem. Umorzenie postępowania w sprawie przez Kolegium stanowi wobec powyższego istotne naruszenie dyspozycji art. 26 § 2 k.p.a., uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji. Z kolei wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji obliguje do uchylenia postanowienia o jej sprostowaniu z dnia [...] stycznia 2016 r. Mając na uwadze powyższe, sąd uchylił wskazane wyżej rozstrzygnięcia organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.). Rozstrzygniecie w przedmiocie kosztów zostało wydane na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie, Starosta [...] jako organ pierwszej instancji rozstrzygnie w przedmiocie wniosku skarżącej Spółki na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.