II SA/Lu 84/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinny i dodatków do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...]. II SA/Lu 84/14 U Z A S A D N I E N I E Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania M. C. od decyzji Wójta Gminy M. z dnia 16 września 2013 r. odmawiającej prawu do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, decyzją z dnia 14 listopada 2013 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że M. C. w dniu 29 lipca 2013 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci K. N. i P. N.. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania jej wnioskowanych świadczeń powołując się na przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń rodzinnych. Organ ten ustalił, że na dochód rodziny M. C. złożył się dochód z gospodarstwa rolnego, którego właścicielem jest syn P. N. uzyskany w 2011 r. oraz dochód M. C. z tytułu zatrudnienia. Łączny dochód rodziny w 2011 r. wyniósł 22 059,08 zł, miesięczny dochód rodziny po doliczeniu dochodu uzyskanego w 2012 r. wyniósł 3 068,56 zł. W przeliczeniu na osobę w rodzinie dochód wyniósł 767,14 zł i przekroczył kwotę kryterium dochodowego (539 zł) o kwotę 228,14 zł. W odwołaniu od decyzji M. C. podała, że z pensji oraz niskich alimentów utrzymuje 3 synów. Nie zajmuje się gospodarstwem rolnym darowanym synowi przez ojca E. N. i nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów. Nie płaci za to gospodarstwo podatków i nie występuje o dopłaty do paliwa i produkcji rolnej. Organ wadliwie ocenia jej dochody i wymaga od niej wykazania, że utrzymuje ją ojciec dzieci – E. N. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosek odwołującej się o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku został rozpatrzony zgodnie z przepisami prawa, a przyznanie wnioskowanych świadczeń nie zależy od uznania organu tylko jest uwarunkowane kryterium dochodowym rodziny. Przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wyłącza możliwość przyznania zasiłku rodzinnego. Dochód rodziny M. C. obliczony został zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Dochodem rodziny, w rozumieniu ustawy jest suma dochodów członków rodziny, to jest przeciętnych miesięcznych dochodów członków rodziny osiągniętych w roku kalendarzowym, poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (art. 3 pkt 2 i 2a). Podstawą ustalenia kwoty dochodu rodziny w przypadku świadczeń przyznawanych na okres zasiłkowy, którego dotyczy wniosek tj. okres od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r. jest dochód członków rodziny uzyskany w 2011 r. Zgodnie z art. 5 ust. 8 i 9 ustawy dochód z gospodarstwa rolnego ustala się przyjmując z 1 ha przeliczeniowego dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa GUS na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. W roku 2011 dochód ten wyniósł 2 713 zł, a zatem dochód miesięczny 226,08 zł. Z akt sprawy wynika, że rodzina M. C. składa się z 4 osób tj. odwołującej się i jej trzech synów – T., K. i P. N. Na dochód rodziny składa się przeciętny miesięczny dochód o wysokości 1 838, 26 zł z gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,131 ha przeliczeniowego stanowiącego własność P. N. M. C. po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy została zatrudniona w "A" Sp. z o.o. w B. na czas określony od 3 lipca 2012 r. do 30 czerwca 2014 r. w wymiarze pełnego etatu. Zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy dochód rodziny został powiększony o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty (sierpień 2012 r.) tj. o 1 230,30 zł netto. Dochód rodziny wyniósł zatem 3 068,56 (1 838,26 + 1 230,30 zł), a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 767,14 zł. Dochód ten przekracza zatem kwotę kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń rodzinnych (539 zł), a kwota przekroczenia jest wyższa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego (77 zł). Podnoszona w odwołaniu okoliczność, że rodzina nie uzyskuje faktycznie dochodu z gospodarstwa rolnego, którego nie uprawia, nie opłaca podatku i nie korzysta z żadnych dopłat nie może stanowić podstawy do pominięcia dochodu z tego gospodarstwa przy obliczaniu dochodu rodziny w sytuacji, gdy syn odwołującej się jest formalnym właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 9,12 ha ( 8,131 ha przelicz.), które nie zostało oddane w dzierżawę na zasadach określonych w art. 5 ust. 8a ustawy. Skargę na decyzję Kolegium wniosła M. C., podnosząc, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca bo faktycznym dochodem jej i dzieci są tylko jej zarobki i alimenty w kwocie około 200 zł. Nie tylko nie uzyskuje ona dochodów z gospodarstwa rolnego ale nie ma żadnego wpływu na możliwość uprawiania ziemi ani jej wydzierżawienia, bo to E. N. – ojciec dziecka nadal nim dysponuje, a zaświadczenie urzędu gminy podaje fałszywe dane. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 150, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę w zakresie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), a zatem bierze pod uwagę i takie naruszenia prawa, które nie zostały skargą objęte. W ocenie sądu w rozpatrywanej sprawie nie zostały w postępowaniu administracyjnym należycie wyjaśnione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, a zatem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Odmawiając skarżącej przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dwóch synów K. N. i P. N. organy administracji obu instancji jako podstawę odmowy wskazały przekroczenie przez rodzinę skarżącej kryterium dochodowego o którym mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), uprawniającego do zasiłku rodzinnego. Organy ustaliły, że rodzina skarżącej składa się z czterech osób tj. skarżącej i trzech jej synów, a na dochód tej rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy składa się dochód z gospodarstwa rolnego stanowiącego własność syna P. N. w roku 2011 ( 1 838,26 zł) oraz wysokość wynagrodzenia za pracę skarżącej za pierwszy pełny miesiąc następujący po miesiącu uzyskania dochodu, liczony według zasad określonych w art. 5 ust. 4-4b oraz ust. 8 i 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł on 767,14 zł (1838,26 + 1 230,30 : 4) przekraczając znacznie kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego, określone w art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa poprzez zaliczenie do dochodu rodziny dochodu z gospodarstwa rolnego, którego właścicielem jest małoletni syn skarżącej P. N. Potencjalny dochód z tego gospodarstwa został wyliczony i doliczony do dochodu rodziny skarżącej zgodnie z art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej mógł jednak zostać wyliczony wadliwie z przyczyn innych niż podniesione w skardze. Przepis art. 3 powołanej ustawy stanowiącej tzw. słowniczek terminów na użytek tejże ustawy w pkt 16 definiuje pojęcie rodziny. Stanowi on, że rodzina oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia (...) W rozpatrywanej sprawie organy orzekające nie wyjaśniły w sposób nie budzący wątpliwości z ilu osób składa się rodzina skarżącej przyjmując, że w jej skład wchodzi jedynie skarżąca i jej trzej synowie. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 19 kwietnia 2004 r. E. N. w związku z uzyskaniem uprawnień do renty inwalidzkiej rolniczej przekazał własność swojego gospodarstwa rolnego niespełna pięcioletniemu synowi P. N. (akt notarialny rep: A Nr [...] r., k. 6 akt. adm.). Na działce siedliskowej wchodzącej w skład tego gospodarstwa nadal zamieszkuje nie tylko skarżąca z synami, ale także ojciec jej synów E. N. Tak więc nie zostało w sprawie należycie wyjaśnione czy E. N. wraz ze skarżącą nie wychowują wspólnie dzieci i czy nie stanowią rodziny w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ubocznie należy zauważyć, że zwrotne zawiadomienie o terminie rozprawy dla skarżącej M. C. pokwitował jako dorosły domownik E. N. opatrując je adnotacją "konkubent". Organy obu instancji nie przeprowadziły należycie postępowania dowodowego w celu ustalenia składu rodziny M. C. wnioskującej o przyznanie zasiłku rodzinnego, a przyjęły, że E. N. nie wchodzi w jej skład kierując się załączonym wyrokiem alimentacyjnym. Jak wynika z akt sprawy, Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z dnia 1 lipca 2013 r. wydanym w sprawie sygn. akt VIII R/69/13 zasądził od E. N. na rzecz dwóch małoletnich synów alimenty po 120 zł dla każdego, ale wyrok ten nie zawiera klauzuli prawomocności, a załączony został do wniosku jeszcze w lipcu 2013 r. Sam fakt zasądzenia alimentów nieprawomocnym wyrokiem nie mógł stanowić podstawy do przyjęcia, że skarżąca i E. N. nie wychowują wspólnie małoletnich synów. W sprawie nie zostało wyjaśnione czy i od kiedy E. N. miałby nie stanowić rodziny M. C., w rozumieniu przepisów ustawy, a w szczególności, czy miało to miejsce w okresie poprzedzającym okres zasiłkowy, z którego dochód organy przyjęły przy obliczaniu dochodu na osobę w rodzinie. Bez wyjaśnienia powyższych okoliczności ustalenie czy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kryterium ustawowe warunkujące przyznanie zasiłku rodzinnego jest w istocie niemożliwe. Mając powyższe na względzie Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w instancji.