II SA/Lu 840/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów I. oddala skargę; II. przyznaje [...] W. Z. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze . po rozpatrzeniu odwołania M. P. utrzymało w mocy decyzję Starosty .z dnia ... zatwierdzającą projekt scalenia gruntów wsi J. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie scaleniowe zostało przeprowadzone prawidłowo - z zachowaniem wymaganej w ustawie z dnia 26 marca 1982r. o scalaniu i wymianie gruntów procedury: Wniosek o przeprowadzenie scalenia złożyli mieszkańcy wsi, w tym skarżący w kwietniu 2006r. Starosta .wszczął postępowanie postanowieniem z dnia ...2006., które zostało odczytane na zebraniu uczestników scalenia w dniu ... 2006r. i które następnie było wywieszone na tablicach ogłoszeń wsi J., Urzędzie Gminy O. i w Starostwie Powiatowym . przez okres 14 dni. W dniu 28 grudnia 2006r. uczestnicy scalenia dokonali wyboru rady uczestników scalenia gruntów wsi J., a w dniu 25 listopada 2009r. rada ta podjęła uchwałę w sprawie ustalenia zasad szacunku gruntów wsi J.. Na zebraniu w dniu 29 stycznia 2010r. uczestnicy scalenia zostali zaznajomieni z wynikami szacunku porównawczego, a w dniu 17 lutego 2010r. podjęto uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na dokonany szacunek gruntów wsi J.. W dniach od 12 do 25 maja 2010r. nastąpiło indywidualne zaznajomienie uczestników scalenia z porównawczą wartością szacunkową ich gruntów oraz zebranie życzeń co do przyszłej lokalizacji gruntów. W dniach od 27 do 29 października 2010r. uczestnicy scalenia zaznajomieni zostali z projektem warunków objęcia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku scalenia i szczegółami projektu scalenia oraz poinformowani o tym, że w terminie 14 dni od dnia okazania projektu mogą zgłaszać pisemne zastrzeżenia do projektu scalenia i warunków objęcia w posiadanie nowo wydzielonych gruntów. Zastrzeżenia do okazanego projektu wnieśli J. G. oraz M. P. - organ uwzględniając zastrzeżenia J. G. wprowadził zmianę do projektu scalenia, wyznaczył ją na gruncie i w dniu 20 czerwca 2011r. okazał ponownie projekt uczestnikom, których naniesiona zmiana dotyczyła. Organ nie uwzględnił natomiast zastrzeżeń M. P., który domagał się przebiegu granicy w linii prostej między jego działkami nr ... a działkami sąsiednimi nr ...będącymi własnością H. i J. A., wskazując, że ustalona granica przebiegałaby przez budynki gospodarcze zlokalizowane na działkach nr .... Wobec braku nowych zastrzeżeń po okazaniu w dniu 20 czerwca 2011r. naniesionych zmian - Starosta .decyzją z dnia ... 2011r. zatwierdził projekt scalenia – decyzja została odczytana na zebraniu uczestników wsi J. w dniu 28 lipca 2011r. oraz wywieszona na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy O., we wsi J. i w Starostwie Powiatowym w dniach od 28 lipca do 11 sierpnia 2011r. Za wniesione do scalenia grunty o pow. 13,8265 ha i wartości 603,18 jednostek szacunkowych M. P. otrzymał należny ekwiwalent 608, 27 jednostek szacunkowych, co stanowi 13,8077 ha, a więc o wartości szacunkowej wyższej niż posiadały działki dotychczasowe, nieprzekraczającej przy tym różnicy 3% (wartość wniesionych gruntów 603,18 jednostek szacunkowych, należny ekwiwalent 608, 27 jednostek szacunkowych). Różnica między wartością ogólną gruntów poddanych scaleniu a wartością gruntów wydzielonych w wyniku scalenia wynosi +5,09 jednostki szacunkowej, co stanowi + 0,84 %, zaś dopuszczalna różnica określona przepisami instrukcji wynosi 3 %, co stanowi 18 jednostek szacunkowych. Za działki oznaczone nr ... o łącznej pow. 3,74 ha i wartości 162, 61 jednostek szacunkowych i nr ... o łącznej pow. 2, 4 ha i wartości 74,74 jednostek szacunkowych przed scaleniem wydzielono M. P. działki nr ... o łącznej pow. 3,6156 ha i wartości 157,45 jednostek szacunkowych oraz działkę nr ... o pow. 2,3925 ha i wartości 74,51 jednostek szacunkowych (po uwzględnieniu potrąceń na drogi – 1,0286039 % wartości ogólnej). M. P. otrzymał więc jako ekwiwalent działki. W odwołaniu M. P. kwestionował ustaloną w wyniku scalenia granicę jego nieruchomości z nieruchomością sąsiednią i podnosił, że nie został zawiadomiony o zmianie projektu scalenia i że nie okazano mu tych zmian na gruncie. Odnosząc się do tych zarzutów organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji wyjaśniając ponadto, że o naniesionej zmianie zostali powiadomieni wyłącznie uczestnicy scalenia, których zmiana dotyczyła. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, uzupełnioną następnie pismem procesowym, wniósł M. P. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił, że ze względu na ustalony zaskarżoną decyzją przebieg granicy pomiędzy działkami nr ... skarżący nie ma dostępu do swoich budynków gospodarczych, nie może więc wykonać ich naprawy, a wyznaczona granica częściowo przebiega przez te budynki. Podniósł, że granica powinna przebiegać w linii prostej, a nie po skosie, co – jego zdaniem – jest możliwe po przesunięciu przez sąsiada J. A. drewnianego spichlerza. Zarzucił, że po scaleniu szerokość jego działki się zmniejszyła, zaś szerokość działki sąsiada się zwiększyła; wskazał, że w wyniku scalenia powierzchnia działek skarżącego zmniejszyła się z 14,76 ha (powierzchnia uwzględniona w nakazie płatniczym) do 13,8265 ha (decyzja SKO). Podniósł również, że wprawdzie otrzymał w zamian za scalenie inne grunty, ale nie wie gdzie one są położone. Zarzucił, że pomiar działek został dokonany pobieżnie, dlatego wnosił o przeprowadzenie dowodu z opinii innego geodety, jednak organ wniosku nie uwzględnił. Podniósł także, iż postępowanie toczyło się bez jego zgody wymaganej na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów o objęcie scaleniem gruntów zabudowanych, a także podnosił, że nie okazano mu naniesionych na gruncie zmian w związku z uwzględnieniem zastrzeżeń J. G. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 póz. 1269 z póź.zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów. Tryb i zasady scalania gruntów zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 26 marca 1982r. o scalaniu i wymianie gruntów (t.j. Dz.U. z 2003r., Nr 178, poz. 1749 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W świetle art. 1 ustawy - celem scalenia gruntów jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 września 1998 r., sygn. akt II SA 941/98, (LEX nr 41780) Scalenie gruntów ma charakter zbiorowego zabiegu urządzeniowo-rolnego (gospodarczego). Cechują je rozwiązania mające charakter techniczny przy uwzględnieniu przepisów ustawy. Należy podkreślić, że cechą charakterystyczną postępowania scaleniowego jest to, że organy administracyjne opracowujące projekt scalenia korzystają ze swobody w jego ukształtowaniu i wyborze najlepszego - ich zdaniem - rozwiązania w danych warunkach, tak by w miarę możliwości uwzględnić interesy i życzenia wszystkich uczestników scalenia. Zwykle w toku postępowania scaleniowego rodzą się liczne konflikty pomiędzy uczestnikami oczekującymi wyłącznie na poprawę ich warunków gospodarowania. Kontrola sądu w takich sprawach polega więc wyłącznie na dokonaniu oceny czy wydane rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa i czy zostało wydane w wyniku zebrania i oceny niezbędnego materiału dowodowego. Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organ przeprowadził postępowanie scaleniowe gruntów wsi Jeleń z zachowaniem przewidzianej w ustawie o scalaniu i wymianie gruntów procedury, co znajduje potwierdzenie w zgromadzonej szczegółowej dokumentacji, a jednocześnie nie można organowi zarzucić przekroczenia granic przysługującego mu uznania w zakresie wyboru rozwiązań technicznych zapewniających realizację celów scalenia. W szczególności nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi, iż wobec braku zgody skarżącego na objęcie scaleniem jego zabudowanej działki, scalenie w tym zakresie było niedopuszczalne w świetle art. 2 ust. 3 ustawy. Przepis ten bowiem stanowi, że grunty zabudowane mogą być scalane tylko na wniosek właściciela i pod warunkiem rozbiórki lub przeniesienia przez niego zabudowań w oznaczonym terminie, albo wyrażenia zgody na dokonanie rozliczenia wartości zabudowań w gotówce bądź w innej formie. Zgoda powinna być wyrażona w sposób wyraźny, nie budzący wątpliwości, że właściciel nieruchomości zabudowanej wyraża wolę objęcia scaleniem również jego zabudowanych nieruchomości. W ocenie Sądu, zasadnie organ uznał, że skarżący M. P. wyraził w sposób oczywisty wolę objęcia scaleniem jego zabudowanej działki nr ..., wchodzącej obecnie w skład działki nr ... Skarżący wskazał bowiem wprost we wniosku o scalenie złożonym w kwietniu 2006r. także tę działkę, następnie brał czynny udział w całym postępowaniu (co wynika z obszernej dokumentacji m.in. własnoręcznego wpisania w karcie uczestnika życzeń co do projektu scalenia działek budowlanych z dnia 17 maja 2010r.) i na żadnym etapie nie cofnął swojego wniosku o objęcie jej scaleniem - skarżący domagał się przy tym konsekwentnie zmiany w tym postępowaniu granic pomiędzy działką nr ... (utworzoną m.in. z działek nr ...) a działką sąsiednią nr ... należącą do H. A. i J. A., co również wprost wyraził podpisując się na karcie uczestnika w dniu 28 października 2010r., co świadczy w sposób oczywisty o tym, że wyrażał zgodę na objęcie tych działek scaleniem – podnoszony dopiero w skardze do Sądu zarzut braku takiej zgody jest więc całkowicie niezrozumiały. Odnosząc się do zarzutu nieuzasadnionego oddalenia przez organ żądania skarżącego ustalenia innego przebiegu granic pomiędzy przedmiotowymi działkami stwierdzić należy, że nie jest on uzasadniony. Należy wyjaśnić, że organ prowadzący postępowanie scaleniowe nie ma obowiązku przeprowadzania rozgraniczenia nieruchomości, jak bowiem wskazano – cel postępowania scaleniowego wyznacza art. 1 ustawy przyjmując za podstawowe kryterium "korzystniejsze warunki gospodarowania w rolnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw", podczas gdy rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Celem scalenia nie jest natomiast ingerencja w spory dotyczące stosunków własnościowych, w tym zakresie przysługują stronom odrębne środki prawne. Zgłoszone przez skarżącego w toku postępowania scaleniowego żądanie ustalenia "granicy działki nr ...w linii prostej" podlegało więc uznaniu organu administracyjnego w zakresie ukształtowania tych działek i ich granic zgodnie z dyrektywami art. 1 ustawy i – w ocenie Sądu – granic tego uznania organ prowadzący postępowanie scaleniowe nie przekroczył. Jak bowiem wynika z mapy /k. 95 akt admin./ – granica tych działek – wbrew zarzutom skargi - nie przebiega przez istniejące na nich budynki, ale styka się z nimi w dwóch miejscach – granica nie narusza więc istniejącej zabudowy. Wydzielenie nowych działek nr ... z uwzględnieniem żądania skarżącego, a więc poprzez ustalenie granic tych działek w linii prostej spowodowałoby natomiast przecięcie budynku gospodarczego znajdującego się na działce sąsiedniej nr ... Z akt sprawy nie wynika też, by takie ukształtowanie działki nr ... nastąpiło z rażącym pokrzywdzeniem skarżącego. Wprawdzie za wniesione łącznie do scalenia grunty o pow. 13,8265 ha otrzymał on grunty o mniejszej pow. tj. 13,8077 ha, ale o wyższej wartości szacunkowej (liczba jednostek szacunkowych wzrosła z 603,18 na 608, 27), nieprzekraczającej przy tym różnicy 3% (różnica między wartością ogólną gruntów poddanych scaleniu a wartością gruntów wydzielonych w wyniku scalenia wynosi +5,09 jednostki szacunkowej, co stanowi + 0,84 %), co było dopuszczalne na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem uczestnicy scalenia otrzymują grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane, przy czym za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3%. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut, że skarżącemu nie okazano zmiany projektu scalenia dokonanej w związku z uwzględnieniem zastrzeżeń J. G. Prawidłowo bowiem organ uznał, że zainteresowanymi były w tej sytuacji tylko osoby, których zmiana dotyczyła, a nie wszyscy uczestnicy - skoro więc wprowadzona zmiana nie dotyczyła działek skarżącego, to organ nie miał obowiązku informować go o niej. Niezawiadomienie skarżącego o dokonanej zmianie projektu scalenia nie stanowiło więc naruszenia prawa, powodującego wadliwość zaskarżonej decyzji. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu biegłego geodety "celem wytyczenia wskazania możliwości przeprowadzenia granicy pomiędzy działkami nr ... z sąsiadem A. J." należy stwierdzić, że nie może on być uwzględniony. W świetle bowiem wskazanego na wstępie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i nie prowadzi samodzielnie postępowania dowodowego; jedynie wyjątkowo sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Wniosek skarżącego o powołanie biegłego geodety przez Sąd nie mógł być więc uwzględniony. W ocenie Sądu, również organy administracyjne nie miały uzasadnionych podstaw do zmiany wyznaczonego w sprawie geodety, skoro zgodnie z art. 30 ustawy - wprowadzenie uczestników scalenia w posiadanie wydzielonych gruntów następuje na zebraniu uczestników, zwołanym przez starostę. Za datę objęcia w posiadanie przez uczestników scalenia nowo wydzielonych gruntów uważa się termin zebrania (...), co - jak wynika z akt sprawy, miało miejsce w dniu 6 lipca 2011r. /k.192 akt amin./ - dlatego nieuwzględnienie wniosku skarżącego nie stanowi naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Z powyższych względów Sąd stwierdzając, że organy administracji nie dopuściły się naruszenia prawa, skargę należało oddalić na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)