II SA/Lu 845/06
WyrokWSA w Lublinie2006-12-12
Skład orzekający: Krystyna Sidor, Joanna Cylc-Malec, Grażyna Pawlos-Janusz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości wywłaszczonej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, które nastąpiło przed datą wydania decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, wyłącza możliwość żądania zwrotu tej nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że umorzenie postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości było niezasadne. Wbrew stanowisku organów administracyjnych, przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyłączający możliwość zwrotu nieruchomości, jeśli przed dniem wejścia w życie tej ustawy została ona sprzedana lub ustanowiono na niej użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, nie ma zastosowania, gdy prawo użytkowania wieczystego wygasło i nie istnieje w dacie wydawania decyzji w przedmiocie zwrotu. W takiej sytuacji należy zbadać przesłanki uzasadniające zwrot nieruchomości.Stan faktyczny
Skarżąca H. K. domagała się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Organy administracyjne umorzyły postępowanie, uznając, że zastosowanie znajduje art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ nieruchomość była w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni, co było ujawnione w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy. Skarżąca podniosła, że prawo użytkowania wieczystego wygasło, a nieruchomość wróciła do zasobu Gminy, co powinno umożliwić zwrot.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i poprzedzającą ją decyzję Starosty oraz zasądził od Wojewody na rzecz H. K. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...]. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody na rzecz H. K. kwotę 200 (dwieście )złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...]., Nr [...] wydaną na podstawie art. 138§1pkt. 1 kpa Wojewoda po rozpoznaniu odwołania H. K. oraz G.. K. utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] Nr [...] umarzającą postępowanie dotyczące zwrotu wywłaszczonej części nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...]ha położonej w L. przy ul. P.
Organ odwoławczy ustalił, że aktem notarialnym z dnia [...]., Rep. A Nr [...] H. K. sprzedała Skarbowi Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (t.j. Dz.U. z 1974r., Nr 10, poz.64) nieruchomość zabudowaną, położoną w L. przy ul. P. W., oznaczoną jako działka nr [...]. Nabycie nastąpiło pod budowę osiedla mieszkaniowego.
W wyniku aktualizacji ewidencji gruntów miasta L. z [...]r. działka nr [...] weszła w skład działki nr [...] o pow. ,[...]ha, która następnie została podzielona na działki nr [...], [...], [...], [...] i [...], a te z kolei zostały oddane w użytkowanie wieczyste Spółdzielni w L. aktami notarialnymi z dnia [...]. (Rep [...])
Decyzją z dnia [...]znak: [...] Starosta połączył działki nr [...] i [...], które weszły w skład nowej działki nr [...], która następnie decyzją Burmistrza Miasta z dnia [...] znak: [...] została podzielona na 9 działek o numerach od [...] do [...]
Obecnie skarżąca H. K. domaga się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...].
Organy administracyjne umarzając postępowanie w przedmiocie tego wniosku wyjaśniły, że w sprawie ma zastosowanie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który wyłącza możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy tj. przed dniem 1 stycznia 1998r. nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej użytkowanie na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Jak bowiem wynika z księgi wieczystej KW Nr [...] z dnia [...]. oraz z zawiadomienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...]., działka nr [...] w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. w dniu 1 stycznia 1998r. znajdowała się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni w L., a prawo to było ujawnione w księdze wieczystej od [...]. do [...].
Zdaniem organu odwoławczego nie ma znaczenia fakt, że aktem notarialnym z dnia [...]. działka nr [...] przeszła do zasobu gruntów Gminy Miasta L .
Skargę do sądu administracyjnego wniosła H. K., reprezentowana przez G. K. domagając się uchylenia decyzji Wojewody i zwrotu przedmiotowej nieruchomości.
Skarżąca podniosła, że spełnia warunki zwrotu określone w art. 136ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i nie zachodzą przesłanki wyłączające zwrot określone w art. 229 i 229a: nieruchomością dysponuje Gmina Miasto L., która nie jest osobą trzecią w rozumieniu cyt. art. 229, a w księdze wieczystej brak jest wpisu o użytkowaniu wieczystym ustanowionym na rzecz osoby trzeciej, np. Spółdzielni wpisu takiego nie było również w dacie składania wniosku zwrot nieruchomości tj. w dniu 28 listopada 2005r.
Zdaniem skarżącej nie ma również podstaw do odmowy zwrotu nieruchomości na mocy art. 229a, który uniemożliwia zwrot wówczas, gdy na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia, ponieważ na przedmiotowej nieruchomości znajduje się Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, który w chwili wydania decyzji o wywłaszczeniu nie stanowił podstawy wywłaszczenia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1§1i2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem.
Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów.
W sprawie nie było podstaw do umorzenia postępowania.
Przepis art. 105 kpa stanowi, że postępowanie administracyjne podlega umorzeniu, jeśli z jakichkolwiek przyczyn stanie się bezprzedmiotowe.
Rozpatrywana sprawa toczy się z wniosku H. K. o zwrot części wywłaszczonej w dniu [...]., Rep. [...] na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w L. przy ul. P. W., oznaczonej wówczas jako działka nr [...], a obecnie jako działka nr [...]
Zasady i tryb zwrotu nieruchomości wywłaszczonych reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2000r., Nr 46, poz.543 ze zm.), która w art. 136ust.3 przewiduje, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Wbrew stanowisku organów administracyjnych w sprawie niniejszej nie ma zastosowania przepis art. 229 ugn, który wyłącza roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Podkreślić należy, że stan, o którym mowa w cytowanym przepisie musi istnieć w dacie wydawania przez organy administracyjne decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W sytuacji, gdy w przeszłości na danej nieruchomości zostało ustanowione użytkowanie wieczyste i z jakichkolwiek powodów prawnych prawo to wygasło i nie istnieje w dacie powzięcia decyzji, nie wpływa tym samym na możliwość żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Uprawnienie do żądania zwrotu trwa wówczas nadal i może być w pełni realizowane.
Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa działka nr [...], stanowiąca część wywłaszczonej w 1977r. nieruchomości nr [...] była oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni , a prawo to było ujawnione w księdze wieczystej od dnia 9 maja 1985r. do dnia 20 listopada 2002r. Działka ta następnie ponownie stała się własnością Gminy L. i była nią również w dacie wydawania przez organ I instancji decyzji umarzającej postępowanie w niniejszej sprawie tj. w dniu 21 lipca 2006r.
W związku z powyższym niezasadne było umorzenie postępowania, lecz należało zbadać czy zachodzą przesłanki uzasadniające zwrot wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 136ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wydać decyzję w tym przedmiocie.
Z powyższych względów na mocy art. 145§1ust.1lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) uchylił decyzje organów administracyjnych, zaś kosztach orzekł na podstawie art. 200 cyt. ustawy
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło