II SA/Lu 845/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 września 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. oddala skargę; II. przyznaje [...] J. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Sygn. [...] U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. , orzekając na podstawie art. 134 w związku z art. 127 § 3 i art. 129 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 267 ze zm., dalej jako "k.p.a."), stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, której stroną jest E. G.. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podano, że E. G. w dniu 11 lipca 2014 r. (data stempla pocztowego) złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Tymczasem decyzja ta – jak wynika ze znajdującego się a aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru – została doręczona stronie w dniu 24 czerwca 2014 r. Przedmiotowy wniosek – jak stwierdził organ – został więc złożony z uchybieniem 14-dniowego terminu, przy czym strona nie wystąpiła jednocześnie z prośbą o jego przywrócenie. E. G. złożył do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w L. – za pośrednictwem Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. – skargę na powyższe postanowienie. W skardze tej nie zawarł żadnych merytorycznych zarzutów wobec zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zwrócił się natomiast z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prośbę tę uzasadnił tym, że z powodu choroby od miesiąca maja 2014 r. przebywał poza miejscem zamieszkania, zaś przesyłkę zawierającą decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r. odebrała osoba upoważniona. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo organ podkreślił, że skarżący w decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. został prawidłowo pouczony o terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W piśmie procesowym z dnia 28 września 2015 r. pełnomocnik skarżącego - adwokat J. P., ustanowiony w ramach prawa pomocy, poparł skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W ocenie pełnomocnika strony skarżącej w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności dotyczących doręczeń i ich skuteczności. W świetle bowiem art. 39 i art. 43 k.p.a. doręczenie zastępcze może mieć zastosowanie wyłącznie w razie nieobecności adresata oraz zastania dorosłego domownika, któremu można doręczyć pismo. Ponadto ów domownik musi podjąć się oddania pisma adresatowi, zaś potwierdzenie odbioru przesyłki powinno zawierać jego czytelny podpis i datę odbioru. Tymczasem z załączonego do akt niniejszej sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r. wynika, że została ona doręczona osobie posługującej się nazwiskiem "G.". Na potwierdzeniu tym nie wskazano jednak danych osobowych tej osoby (imienia), czy też stopnia pokrewieństwa z adresatem. Wobec tego – jak stwierdził pełnomocnik strony – "istnieje rzeczywisty problem z identyfikacją osoby, która odebrała przesyłkę" i "nie sposób zanegować, iż przesyłkę tę mogła odebrać całkowicie obca osoba i przekazać następnie jedynie w sobie odpowiednim terminie przesyłkę stronie skarżącej". W konsekwencji, zdaniem pełnomocnika, istnieją realne podstawy, by kwestionować skuteczność doręczenia przedmiotowej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 127 § 1 w zw. z art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie, które wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Stosownie zaś do treści art. 127 § 3 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, co oznacza m.in., że w przypadku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zastosowanie ma ten sam co w przypadku odwołań, 14-dniowy termin do jego złożenia. Wyjaśnić przy tym należy, że ministrami w rozumieniu k.p.a. są m.in. kierownicy centralnych urzędów administracji rządowej podlegli, podporządkowani lub nadzorowani przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra (art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a.). Pojęcie to obejmuje zatem Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. , który zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1206 ze zm.) jest centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach kombatantów oraz osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, podległym ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego. Przepis art. 134 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. przewiduje natomiast możliwość stwierdzenia przez organ, w drodze postanowienia o charakterze ostatecznym, uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowienie to ma charakter wyłącznie procesowy, co oznacza, że nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Przeciwnie, jest ono podejmowane właśnie w sytuacjach, gdy ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy – z powodu uchybienia ustawowego terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie – jest uniemożliwione. W ocenie Sądu analiza akt niniejszej sprawy potwierdza zasadność zastosowania przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powyższej regulacji i wydania na jej podstawie postanowienia stwierdzającego uchybienie przez E. G. terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] czerwca 2014 r., odmawiającą przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Uzasadniając powyższe stanowisko w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że wbrew argumentom przedstawionym przez pełnomocnika skarżącego w piśmie procesowym z dnia 28 września 2015 r., wątpliwości Sądu nie budzi skuteczność doręczenia skarżącemu w dniu 24 czerwca 2014 r. ww. decyzji. W aktach sprawy znajduje się bowiem zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej to rozstrzygnięcie i skierowanej do skarżącego, na którym to potwierdzeniu widnieje podpis składający się z nazwiska "G." oraz data "24.06.2014", wskazana jako data odbioru korespondencji, przy czym należy podkreślić, że data ta odpowiada dacie zwrotu potwierdzenia odbioru do organu, widniejącej na pieczęci placówki oddawczej, zaś jej prawidłowość pozostaje poza sporem. Pełnomocnik skarżącego kwestionuje natomiast, jakoby zamieszczony na przedmiotowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru podpis należał do jego mocodawcy E. G., jednocześnie stojąc na stanowisku, że identyfikacja osoby, która odebrała wówczas skierowaną do skarżącego korespondencję stanowi "rzeczywisty problem". W ocenie Sądu twierdzenie to nie zasługuje jednak na akceptację. Należy bowiem zauważyć, że figurujący na owym potwierdzeniu podpis odpowiada nazwisku adresata korespondencji i nie zamieszczono przy nim adnotacji wskazującej, jakoby był to podpis innej osoby niż adresat, a będącej dorosłym domownikiem, który zobowiązał się oddać przesyłkę adresatowi. To zaś pozwala przyjąć, że przedmiotową przesyłkę doręczono w dniu 24 czerwca 2014 r. adresatowi, tj. E. G. do rąk własnych i to jego podpis widnieje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W przekonaniu Sądu twierdzenie pełnomocnika skarżącego, jakoby przedmiotowy podpis mógł należeć do członka rodziny skarżącego, posługującego się tym samym nazwiskiem, a nie do samego skarżącego, nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione. Strona nie przedstawiła bowiem w tym zakresie żadnego dowodu, chociażby potwierdzającego jej rzekomą nieobecność w miejscu zamieszkania w dniu 24 czerwca 2014 r. Nadto należy zauważyć, że kształt spornego podpisu nie odbiega w widoczny sposób od kształtu innych podpisów skarżącego znajdujących się w aktach sprawy (w części obejmującej nazwisko skarżącego – np. k. 84 akt adm.), co dodatkowo prowadzi do wniosku, że brak jest podstaw by kwestionować jego autentyczność, bądź by przypisywać go innej osobie. Ubocznie zaś należy zauważyć, że nawet gdyby przyjąć, iż doręczenie E. G. decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. odbyło się w dniu 24 czerwca 2014 r. w trybie art. 43 k.p.a., a co za tym idzie, że podpis zamieszczony na zwrotnym potwierdzeniu odbioru należy do członka rodziny skarżącego, będącego dorosłym domownikiem, który podjął się oddania przesyłki adresatowi, to z powodu braku jedynie imienia tej osoby w jej podpisie na owym potwierdzeniu i tak nie sposób kwestionować skuteczności tego doręczenia. Ograniczenie czytelnego podpisu osoby odbierającej korespondencję jedynie do nazwiska nie świadczy bowiem o tym, że doręczyciel nie stwierdził tożsamości tej osoby zgodnie z wymogiem § 21 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz.U. z 2013 r. poz. 545). Z przytoczonych wyżej względów Sąd przychylił się do stanowiska Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, iż skuteczne doręczenie E. G. decyzji tego organu z dnia [...] czerwca 2014 r. miało miejsce w dniu 24 czerwca 2014 r. Oznacza to, że wynikający z dyspozycji art. 129 § 2 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. czternastodniowy termin do złożenia przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał w dniu 8 lipca 2014 r. Tymczasem okolicznością bezsporną pozostaje, że wniosek taki skarżący nadał na adres organu za pośrednictwem Poczty Polskiej dopiero w dniu 11 lipca 2014 r. (data stempla pocztowego – k. 75 akt adm.). Nie budzi więc wątpliwości, że wniosek ten został złożony z uchybieniem ustawowego terminu. Z jego treści w żaden sposób nie wynika natomiast, by skarżący zawarł w nim jednocześnie wniosek o przywrócenie owego terminu. Z tych względów Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podjął w niniejszej sprawie właściwe rozstrzygnięcie. W doktrynie i judykaturze utrwalony jest bowiem pogląd, że uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi przewidzianego w art. 134 k.p.a. (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz LEX, 4. wydanie, Warszawa 2011, str. 770-771 wraz z powołanym tam orzecznictwem). Odnosząc się do argumentów skargi wskazujących na brak winy E. G. w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wyjaśnić należy, że argumenty te pozostają bez znaczenia w ramach kontroli postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi, a mogłyby podlegać ocenie jedynie w ramach rozpoznania wniosku o jego przywrócenie. Właściwym do rozpoznania takiego wniosku jest jednak organ administracji, który wobec faktu, iż skarżący wniosek taki zawarł w skardze złożonej do Sądu za jego pośrednictwem, powinien wniosek ten załatwić odrębnym postanowieniem. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zawarte w pkt II sentencji, znajduje natomiast uzasadnienie w art. 250 powołanej wyżej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).