II SA/Lu 846/22

WyrokWSA w Lublinie2023-02-09

Skład orzekający: Jerzy Parchomiuk, Grzegorz Grymuza, Brygida Myszyńska-Guziur

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej emeryturę przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem, jeśli nie podjęła zatrudnienia lub z niego zrezygnowała wiele lat przed złożeniem wniosku o świadczenie, a powodem tej rezygnacji nie była konieczność sprawowania opieki?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli nie istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Sam fakt pobierania emerytury nie wyklucza prawa do świadczenia, ale wymaga oceny rzeczywistego zamiaru i możliwości wykonywania aktywności zawodowej w wieku emerytalnym. W sytuacji, gdy osoba od lat nie pracuje z przyczyn leżących po jej stronie, a nie z powodu konieczności opieki, świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad mężem legitymującym się znacznym stopniem niepełnosprawności. Wójt odmówił przyznania świadczenia, wskazując na fakt pobierania przez skarżącą emerytury oraz moment powstania niepełnosprawności męża. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając brak bezpośredniego związku przyczynowego między rezygnacją skarżącej z zatrudnienia a sprawowaniem opieki, a także wskazując na negatywną przesłankę w postaci prawa do emerytury. Skarżąca kwestionowała wykładnię przepisów przez organy, domagając się przyznania świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2023 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 22 września 2022 r., nr SKO.818/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. J. S. (dalej jako "strona", "skarżąca", "wnioskodawczyni"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 22 września 2022 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem złożonym w dniu 15 lutego 2022 r. skarżąca wystąpiła do Wójta Gminy Miączyn o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem - A. S., legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnoprawności [...] z dnia 6 czerwca 2017 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, od dnia 18 kwietnia 2017 r., ze wskazaniem, że niepełnosprawność istnieje od dnia 10 sierpnia 2009 r. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podał, że wnioskodawczyni stale opiekuje się mężem, w ten sposób, że codziennie rano budzi go, zaprowadza do toalety i pomaga w niej, przygotowuje ubrania i pomaga mu się ubrać, przygotowuje i podaje mężowi wszystkie posiłki i leki, mierzy ciśnienie, sprząta mieszkanie, pierze, prasuje, robi zakupy, realizuje recepty, załatwia sprawy urzędowe, układa męża do snu i czuwa nad nim podczas snu. Pełnomocnik wskazał, że wnioskodawczyni obecnie pobiera emeryturę, co jednak nie przesądza samo w sobie o istnieniu podstaw do odmowy przyznania świadczenia. W ocenie pełnomocnika wnioskodawczyni spełnia wszystkie przesłanki niezbędne do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nad niepełnosprawnym mężem. Decyzją z dnia 28 lutego 2022 r. Wójt Gminy Miączyn, odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia, ze względu na posiadanie ustalonego prawa do emerytury przez wnioskodawczynię oraz moment powstania niepełnosprawności A. S.. W wyniku rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia 22 września 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy przytoczył treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych mających zastosowanie w sprawie oraz zwrócił uwagę na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym stwierdzono, że przepis art. 17 ust.1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę na osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności - został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.). Kolegium podniosło, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się już pogląd, iż nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17ust. 1b, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji i w związku z tym wadliwie Wójt oparł decyzje odmowną na art. 17 ust.1b u.ś.r. Prawo do świadczenia przysługuje niezależnie od momentu, kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji o braku podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. W ocenie Kolegium brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad mężem. Wskazano, że skarżąca ma 67 lat i od kilku lat nie pozostaje w zatrudnieniu. W związku z nabyciem uprawnień emerytalnych, ma ustalone prawo do emerytury, tym samym ma zapewniony dochód. Rezygnacja z zatrudnienia (ustanie zatrudnienia) nie pozostawała w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, lecz związana była z nabyciem uprawnień emerytalnych przez zainteresowaną. Zatem, w ocenie Kolegium brak jest podstaw do przyjęcia, że to konieczność zapewnienia opieki nad mężem, jej zakres i wymiar spowodowały, że skarżąca nie podejmuje pracy. W świetle powyższych okoliczności organ odwoławczy stwierdził, że niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia od kilku lat, nie ma faktycznego, realnego związku ze sprawowaniem opieki nad mężem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu, od dnia 18 kwietnia 2017 roku, a zatem w okresie, w którym skarżąca nie pozostawała w zatrudnienia i nie musiała rezygnować z zatrudnienia, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Ponadto Kolegium podniosło, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. jedną z negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Znajdująca się w aktach sprawy decyzja ZUS [...] z dnia 01.03.2018 roku znak: [...] o waloryzacji emerytury przysługującej wnioskodawczyni potwierdza zaistnienie negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w postaci ustalonego i realizowanego wobec strony prawa do emerytury. Kolegium, podkreślając szczególną więź prawną istniejącą pomiędzy małżonkami wskazało, że zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli (art. 27 k.r.o.). Ponadto w myśl art. 23 k.r.o. obowiązani są oni do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Analiza tych przepisów wskazuje, że wśród obowiązków małżeńskich istnieje obowiązek wzajemnej alimentacji, który sprowadza się również do obowiązku opieki nad chorym czy niepełnosprawnym małżonkiem. W ocenie Kolegium także deklarowany przez wnioskodawczynię zakres opieki, to jest codzienne ranne budzenie męża, zaprowadzanie do toalety i pomaganie w niej, przygotowywanie ubrań i pomoc przy ubieraniu, przygotowywanie i podawanie wszystkich posiłków i leków, mierzenie ciśnienie, sprzątanie mieszkania, pranie, prasowanie, robienie zakupów, realizowanie recept, załatwianie spraw urzędowych, układanie męża do snu i czuwanie nad nim podczas snu nie daje wystarczających podstaw do uznania, że rezygnacja z zatrudniania pozostaje w bezpośrednim związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ odwoławczy stwierdził, że z deklarowanego zakresu opieki wynika, że strona nie wykonuje przy mężu czynności ściśle pielęgnacyjnych (warunkujących prawo do świadczenia pielęgnacyjnego) w zakresie uniemożliwiającym podjęcie przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia. Podkreślono, że mąż skarżącej nie jest osobą leżącą, niesamodzielną w czynnościach samoobsługowych, wymagającą szczególnej pielęgnacji i obsługi. Ustalony zakres czynności wykonywanych przez stronę na rzecz jej męża nie uniemożliwia podjęcia przez nią zatrudnienia. Zakres i rozmiar czynności świadczonych przez stronę na rzecz jej męża nosi cechy pomocy w codziennym funkcjonowaniu, a nie stałej lub długotrwałej opieki, która stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium wskazało, że opieka, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. związana musi być wyłącznie z osobą chorego, a nie polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego, czy załatwianiu spraw urzędowych" bowiem wskazane czynności nie wykluczają podjęcia zatrudnienia. W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji tj. art. 17 ust. 5 lit. a u.ś.r. poprzez uznanie, że fakt nabycia przez skarżącą prawa do emerytury jest negatywną przesłanką do przyznania świadczenia, podczas gdy organ dokonując wykładni prokonstytucyjnej ww. przepisu powinien przyznać skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu podniesiono m.in., że ustalony w niniejszej sprawie, w tym zakresie, stan faktyczny jest bezsporny, skarżąca nie kwestionuje ustaleń organu, natomiast istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do oceny dokonanej przez organy wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Organ II instancji poprzestając na literalnym brzmieniu tego przepisu (wykładnia językowa) przyjął, że skoro skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne w jakiejkolwiek wysokości. W świetle tego sporu wskazano, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się bardzo wyraźnie i konsekwentnie potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej wynikami wykładni celowościowej i funkcjonalnej. Podnosi się, że pomimo, iż proces wykładni zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie można się do nich ograniczać. Strona wskazała, że cel świadczenia pielęgnacyjnego to nie budzi wątpliwości, i że jest nim rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do całości świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sąd rozpoznał przedmiotową sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że skarga podlega oddaleniu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kwestie związane z przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej reguluje art. 17 u.ś.r. , który w ust. 1 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W pierwszej kolejności należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP – wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. W niniejszej sprawie za podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Kolegium uznało, po przeprowadzeniu stosowanego postępowania wyjaśniającego, brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad mężem przez skarżącą przyjmując, że nie każda rezygnacja czy niepodejmowanie zatrudnienia oznacza spełnienie przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto zwrócono uwagę na fakt pobierania przez skarżącą emerytury. Zdaniem Kolegium także ustalony i deklarowany przez skarżącą zakres opieki sprawowanej nad mężem nie uzasadnia rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania . W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko Kolegium, że w niniejszej sprawie brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z pracy zarobkowej, czy też jej niepodejmowaniem, a koniecznością podjęcia całodobowej opieki nad mężem – osobą z orzeczonym o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika, że mąż skarżącej leczy się na cukrzycę, nadciśnienie, stopę cukrzycową, retinopatię cukrzycową oraz stawy. Skarżąca sprawuje opiekę nad mężem: przygotowuje posiłki, sprząta, robi zakupy, umawia męża do lekarzy specjalistów, podaje leki. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego mając 67 lat. W momencie składania wniosku o to świadczenie skarżąca od kilku lat pobierała emeryturę. Podkreślić należy, że w aktach sprawy (k. 30 akt admin.) znajduje się orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 2 kwietnia 2012 r. zaliczające J. S. do lekkiego stopnia niepełnosprawności, ze stwierdzeniem naruszenia sprawności organizmu , istotnie obniżoną zdolność do wykonywania pracy. W związku z powyższym, zdaniem Sądu nie można uznać, aby pozostająca od kilku lat poza rynkiem pracy skarżąca, mająca obecnie 68 lat, nie podejmowała pracy zarobkowej dopiero od 2017 r. (data orzeczenia o stopniu niepełnosprawności męża skarżącej) tylko i wyłącznie z powodu konieczności opieki nad mężem. Zdaniem Sądu akta sprawy i zasady doświadczenia życiowego dowodzą, że skarżąca wiele lat temu trwale zrezygnowała z zatrudnienia z powodów leżących po jej stronie. W ocenie Sądu zachowanie skarżącej nie miało ścisłego związku z koniecznością sprawowania przez nią opieki nad mężem. Podkreślić należy, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18). Komentowane świadczenie, co należy podkreślić, nie jest jednak przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia, powodowanych koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę nie wykonuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza aby opiekun miał możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Zdaniem Sądu także ustalony przez organy i deklarowany przez skarżącą zakres opieki sprawowanej nad mężem nie uzasadnia rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania. Zauważyć należy, iż skarżąca nie wykonuje przy mężu czynności ściśle pielęgnacyjnych w zakresie uniemożliwiającym podjęcie przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia. Mąż skarżącej – co wynika z akt sprawy - nie jest osobą leżącą, niesamodzielną w czynnościach samoobsługowych, wymagającą szczególnej pielęgnacji i obsługi. Zakres i rozmiar czynności świadczonych przez skarżącą na rzecz jej męża stanowi pomoc w codziennym funkcjonowaniu i wykonywaniu zwykłych czynności życia codziennego nie związanych stricte z osobą niepełnosprawną, a nie stałą lub długotrwałą opieką, która stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje zapatrywanie, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku spokrewnionych osób, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia powodowanego koniecznością sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, przy czym powodem braku aktywności zawodowej musi być wyłącznie konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie zaś inne przyczyny. Należy więc w tym kontekście wskazać, że jakkolwiek sam fakt posiadania prawa do emerytury nie przekreśla - w przypadku zawieszenia wypłaty świadczenia otrzymywanego z organu emerytalno-rentowego - przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyroki NSA z dnia 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1971/21 oraz z dnia 26 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1954/21) – to jednak nie zwalnia to organów z dokonania w takim przypadku oceny rzeczywistego zamiaru i możliwości wykonywania aktywności zawodowej w wieku emerytalnym. W świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego trudno przyjąć, że około 68-letnia osoba, która nie pracuje od kilku lat i która nie wykazała, że podejmowała na przykład chociażby prace dorywcze, chciałaby aktualnie podjąć zatrudnienie, a jedynym powodem dla którego tego nie czyni, jest konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. W ocenie Sądu w okolicznościach przedmiotowej sprawy trudno przyjąć, że powodem niepodejmowania przez stronę skarżącą aktywności zawodowej jest wyłącznie konieczność sprawowania opieki nad mężem. Przeciwnie, doświadczenie życiowe wskazuje na to, że celem złożenia w okolicznościach niniejszej sprawy wniosku o świadczenie pielęgnacyjne jest chęć poprawy dochodowej strony (uzyskanie wyższego świadczenia – z decyzji ZUS z dnia 1 marca 2018 r. wynika, że w 2018 r. skarżąca uzyskiwała emeryturę w wysokości 1329,47 zł), nie zaś rezygnacja czy niepodejmowanie aktywności zawodowej, które powodowane jest koniecznością sprawowania przez skarżącą opieki nad mężem. Podkreślić należy, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania jest zrekompensowanie osobie uprawnionej - poprzez wypłatę określonej przepisami kwoty – utraty dochodu na skutek rezygnacji z aktywności zawodowej. Musi więc istnieć wyraźny i bezpośredni związek, tak czasowy, jak i co do motywów, między rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki nad wskazaną w ustawie osobą, co w niniejszej sprawie nie zachodzi. Podzielić należy zatem stanowisko organu odwoławczego, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Aby możliwe było przyznanie tego świadczenia musiałby zostać wykazany związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki a niepodjęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie strona skarżąca takiego związku nie wykazała a same tylko okoliczności sprawowania opieki oraz stan zdrowia niepełnosprawnego nie są przesłankami wystarczającymi dla przyznania przedmiotowego świadczenia. Wszystkie bowiem wyżej wymienione na wstępie przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. muszą być spełnione łącznie. Z powodu niespełnienia przez skarżącą przesłanki istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym małżonkiem a zaprzestaniem lub niepodjęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, niezasadnym było informowanie skarżącej o możliwości zawieszenia prawa do emerytury. Wobec tego Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo ocenił stan faktyczny niniejszej sprawy na kanwie przesłanki rezygnacji oraz niepodejmowania przez skarżącą pracy zarobkowej celem opieki nad mężem i właściwie stwierdziło brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy tymi okolicznościami. Jak wskazał NSA w wyroku z 24 kwietnia 2022 r., I OSK 1333/21, przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego, nakładają na organ obowiązek wydania decyzji o charakterze związanym – przyznanie świadczenia może nastąpić wyłącznie po spełnieniu przesłanek wynikających z przepisów prawa (art. 17 u.ś.r.). W ustalonym w sprawie stanie faktycznym nie ma bezpośredniego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaną przez nią opieką nad mężem. W konsekwencji nie została spełniona pozytywna przesłanka przyznania prawa doświadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 u.ś.r.). W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło