II SA/Lu 857/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup żywności I. oddala skargę; II. przyznaje [...] E. O. – M. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55, 20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia ...Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia ...przyznającą J. S. świadczenie pieniężne na zakup żywności w kwocie 50 zł w lipcu 2012r. ze środków pomocy społecznej w ramach ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie toczy się na wniosek J. S. z dnia 29 czerwca 2012r. o przyznanie takiego świadczenia w lipcu 2012r. W toku postępowania przeprowadzono z wnioskodawczynią wywiad środowiskowy w dniu 12 lipca 2012r., podczas którego stwierdzono, że spełnia ona przesłanki uzasadniające przyznanie jej takiego świadczenia - jest ona bowiem osobą niepełnosprawną i bezrobotną, a jej dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. J. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką H. P. o czym świadczy to, że mieszkają razem w jednopokojowym mieszkaniu stanowiącym własność matki, korzystając wspólnie ze wszystkich urządzeń i sprzętów gospodarstwa domowego i pomagając sobie wzajemnie (J. S. ubiegała się wcześniej o świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – H. P. jest bowiem osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności). Również J. S. posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i z tego powodu znajduje się pod stałą opieką lekarza neurologa, pulmonologa oraz lekarza rodzinnego. Wspólnego gospodarowania - zdaniem organu odwoławczego - nie wyklucza ani zawarcie w dniu 16 kwietnia 2012r. ugody sądowej, na mocy której H. P. zobowiązała się do płacenia na rzecz J. S. alimentów w wysokości 100 zł miesięcznie ani zawarcie umowy użyczenia przez H. P. córce wspólnie zajmowanego lokalu. Dochód dwuosobowej rodziny wnioskodawczyni w maju 2012r. wyniósł 1057, 97 zł i obejmował: emeryturę H. P. w kwocie 886, 92 zł (pomniejszoną o kwotę alimentów płaconych na rzecz córki w wysokości 100 zł), czyli 786, 92 zł oraz alimenty J. S. w kwocie 100 zł i przyznany jej decyzją z dnia 4 stycznia 2012r. na sześć miesięcy dodatek mieszkaniowy w kwocie 171, 05 zł. Dochód na osobę w rodzinie wyniósł więc 528, 99 zł, a więc nie przekroczył ustawowego kryterium dochodowego stanowiącego – zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej z dnia 7 lutego 2008r. - 175% kryterium dochodowego osoby w rodzinie określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, co stanowi przesłankę przyznania świadczenia na dożywianie. Uwzględniając wniosek i przyznając J. S. w miesiącu lipcu 2012r. świadczenie w kwocie 50 zł organy wskazały, że decyzją z dnia ...czerwca 2012r. przyznano jej pomoc w takiej samej wysokości w czerwcu, a kwota ta – zdaniem organów – była usprawiedliwiona, tym bardziej, że wnioskodawczyni otrzymała dotychczas znaczną (w porównaniu z innymi osobami) pomoc żywnościową tj. decyzją z dnia ...stycznia 2012r. – w kwocie 100 zł na okres styczeń - marzec 2012r. i decyzją z dnia ...kwietnia 2012r. kwotę 100 zł na okres kwiecień – maj 2012r. Poza tym, jak wskazał organ I instancji, wydatki rodziny stanowią: czynsz 160 zł, energia – 42,71 zł i leki 103,57 zł oraz żywność, a więc z pozostałej kwoty rodzina jest w stanie wygospodarować środki pieniężne na zakup żywności. Ponadto organ I instancji wskazał, że w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" za okres I – VI 2012r. wydatkował kwotę 67.927 zł, z czego 48.838 zł stanowiła wartość opłaconych gorących posiłków, zaś kwotę 19.089 zł stanowiły świadczenia pieniężne na zakup żywności, a koszt jednego świadczenia pieniężnego na zakup żywności wyniósł 93,12 zł (bez względu na ilość osób w rodzinie). Środki finansowe, jakimi dysponuje organ na realizację tego programu są ograniczone i w 2012r. wynoszą 106.000 zł, z czego 33.000 zł stanowią środki własne gminy, z których na dzień 30 czerwca 2012r. wydano kwotę 19.610 zł. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, uzupełnioną następnie pismami procesowymi (k.14 i 17), wniosła J. S. domagając się uchylenia decyzji Kolegium i przyznania jej wyższego świadczenia. Zarzuciła, że organy bezzasadnie uznały, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, bowiem w wielu poprzednich decyzjach organ dokonywał odmiennych ustaleń (m.in. w decyzji z dnia ....i w decyzji z dnia ..../następnie uchylonej/, przyznającej jej zasiłek stały, gdzie organ wskazywał, że prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz w decyzji z dnia ..., w której podnosił, że ze względu na niepełnosprawność wnioskodawczyni nie może opiekować się matką. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Podstawą jej wydania były przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), zwanej dalej ustawą. Celem tego programu jest m.in. wsparcie gmin w wypełnianiu zadań własnych w zakresie dożywiania dzieci oraz zapewnienia posiłku osobom jego pozbawionym, ze szczególnym uwzględnieniem osób z terenów objętych wysokim poziomem bezrobocia i ze środowisk wiejskich. Pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza co do zasady 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej, przy czym rada gminy może podjąć uchwałę o podwyższeniu kryterium dochodowego (art. 5 ust. 1 i 2). Do udzielenia pomocy w zakresie dożywiania mają odpowiednie zastosowanie – na podstawie art. 5 ust.1 i art. 7 ustawy - przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), w świetle których udzielając świadczeń organ kieruje się zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Rozmiar świadczenia powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz do możliwości finansowych organów odpowiedzialnych za udzielenie pomocy. Decyzja o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej oraz o ustaleniu jego wysokości ma charakter uznaniowy, co oznacza po pierwsze - że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie to otrzyma, po drugie – że otrzyma je w formie i wysokości, jakiej oczekuje. Uznanie administracyjne, pozwala bowiem organowi administracji na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe. Podkreślić należy, że decyzja wydana w oparciu o uznanie administracyjne nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.) Kontrola sądowa sprowadza się wyłącznie do oceny czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002r. (SA/Sz 2548/00, niepubl.), a więc dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Sąd nie może natomiast wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji organów administracyjnych, a więc – o ile prawidłowo przeprowadzono postępowanie - sąd nie może kwestionować rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie nie można zarzucić zarówno organowi I instancji, jak i organowi odwoławczemu naruszenia obowiązujących przepisów przy rozstrzyganiu wniosku skarżącej o przyznanie jej świadczenia na zakup żywności, a w konsekwencji nie można zarzucić organom przekroczenia granic uznania administracyjnego. Wydanie decyzji zostało poprzedzone czynnościami wyjaśniającymi zmierzającymi do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, wykorzystano również przeprowadzony ze skarżącą wywiad środowiskowy, a rozstrzygnięcie zostało należycie uzasadnione. Organ przyznając skarżącej świadczenie na dożywianie w lipcu 2012r. w kwocie 50 zł wskazał z jednej strony na to, że otrzymuje ona systematycznie takie świadczenia od stycznia 2012r. na podstawie odrębnych decyzji, a z drugiej strony na ograniczone możliwości Ośrodka, które szczegółowo organ I instancji przedstawił – i na konieczność przyznania pomocy finansowej także innym osobom. Wbrew zarzutom skargi, organy prawidłowo przyjęły, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo z matką, a stanowisko to przekonująco uargumentowały. Skoro skarżąca wraz z matką wspólnie zamieszkują w jednopokojowym mieszkaniu, korzystając ze wspólnych urządzeń i pomagając sobie wzajemnie, to niezależnie od formalnych umów (użyczenia, alimentów) nie można przyjąć, że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, nawet jeśli każda z nich ponosi we własnym zakresie niektóre wydatki bądź opłaty (np. na leki). Wspólne gospodarowanie to bowiem nie tylko ponoszenie wspólnych ciężarów, ale również czerpanie korzyści, przy czym nie musi mieć to wymiaru jedynie ekonomicznego. W razie wspólnego zamieszkiwania o braku wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego mogłyby świadczyć takie okoliczności, jak np. wyraźny konflikt pomiędzy tymi osobami, krótkotrwały, a nie stały charakter wspólnego zamieszkiwania oraz takie urządzenie mieszkania i zorganizowanie życia codziennego, które wskazuje na brak wzajemnego oddziaływania na siebie mieszkających wspólnie osób, a więc ich niezależność, przejawiającą się w samodzielnym podejmowaniu przez nie decyzji co do wspólnie zajmowanego mieszkania oraz urządzeń w nim się znajdujących. W ocenie Sądu, organy rozpatrując niniejszą sprawę nie miały podstaw do stwierdzenia takiej niezależności skarżącej i jej matki, która - pomimo wspólnego zamieszkiwania - uzasadniałaby przyjęcie, że prowadzą one odrębne gospodarstwa domowe, dlatego słusznie uznały, że prowadzą to gospodarstwo wspólnie. Okoliczność, iż w innych decyzjach wydanych w odrębnych sprawach organ dokonał odmiennych ustaleń w zakresie sytuacji życiowej skarżącej nie może być natomiast uwzględniana w obecnym postępowaniu, a skarżąca miała prawo kwestionować te decyzje w odpowiednim trybie. Reasumując, zarówno przebieg postępowania administracyjnego, w którym skarżąca brała udział, jak i uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazują, że organ nie naruszył obowiązujących przepisów, dlatego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z powyższych względów na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz.270) Sąd skargę oddalił; o wynagrodzeniu ustanowionego z urzędu adwokata orzeczono natomiast na podstawie art. 250 cyt. ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002r., Nr 163, poz.1348 ze zm.).