II SA/Lu 858/14
WyrokWSA w Lublinie2015-05-14
Skład orzekający: Jerzy Dudek, Joanna Cylc-Malec, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeśli w okresie ich wypłaty nie posiadał tytułu wykonawczego do alimentów, a późniejszy wyrok sądu pozbawił wykonalności tytuł wykonawczy obejmujący wcześniejszy okres?Ratio decidendi
Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami, niezależnie od jego sytuacji majątkowej czy możliwości spłaty. Organ właściwy wierzyciela ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot, jeśli stwierdzi, że świadczenia zostały przyznane i wypłacone. Wcześniejsze lub późniejsze czynności dłużnika, w tym wyroki dotyczące tytułu wykonawczego za inny okres, nie mają znaczenia dla obowiązku zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeśli świadczenia te zostały faktycznie wypłacone.Stan faktyczny
Skarżący J. Ż. został zobowiązany do zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych jego dzieciom. Skarżący podniósł, że wyrok sądu pozbawił wykonalności tytuł wykonawczy obejmujący okres wcześniejszy, a wierzycielka pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego bezpodstawnie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając obowiązek zwrotu za zgodny z prawem, wskazując na przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów K.p.a. poprzez brak szczegółowych wyliczeń dotyczących rozdysponowania opłat egzekucyjnych i innych kosztów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 maja 2015 r. sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.
Sygn. akt II SA/Lu [...]
UZASADNIENIE
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej [...] decyzją dnia [...] czerwca 2014 r. zobowiązał J. Ż. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych A. G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz P. Ż. i E. Ż. w okresie od [...] października 2012 r. do 3o września 2013 r. oraz pełnoletniej osobie uprawnionej P. Ż. w okresie od [...] października 2012 r. do [...] września 2013 r. w łącznej kwocie [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. Ż. wskazał, że wpłaty alimentów dokonywane były regularnie. Przedłożył w siedzibie [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. kopię wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lutego 2013r., sygn. akt III RC [...] pozbawiającego tytuł wykonawczy w postaci ugody zawartej przed tym sądem w dniu [...] lipca 2003 r., sygn. akt III RC [...] wykonalności w zakresie ustalającym obowiązek alimentacyjny J. Ż. wobec jego dzieci. Tymczasem wierzycielka od 2009 r. pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Skarżący stwierdził, że [...] Sądowy przy Sądzie Rejonowym w C. nie zastosowała się do powyższego wyroku i nie anulowała zadłużenia. Wyjaśnił, że [...] w styczniu 2014 r. wskazał, że dłużnik alimentacyjny nie posiada żadnego zadłużenia, natomiast nie wystawił zaświadczenia o odliczonym długu do organu właściwego wierzyciela. Odwołujący wskazał, że nie rozumie, dlaczego [...] "usuwał dług z dokumentacji" i jednocześnie poświadczał kwoty zaległości na poczet Ośrodka Pomocy Społecznej. Podniósł, że wskutek nieprawidłowego działania [...] wierzycielka od 2009 r. bezpodstawnie pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a [...] powinien zwrócić koszty jakie niezgodnie z prawem odliczał.
Samorządowe Kolegium Odwoławczego decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] uznało, że zobowiązanie J. Ż. do zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]zł wraz z odsetkami jest zgodne z prawem. Organ odwoławczy wskazał, że z art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy wynika ustawowy obowiązek zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami, przez dłużnika alimentacyjnego oraz obowiązek wydania przez organ właściwy wierzyciela stosownej decyzji o zwrocie świadczeń w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Z przedłożonych akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] października 2012 r. znak: [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej [...] przyznał A. G. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych: P. Ż. w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] października 2012 r. do [...] września 2013 r. oraz E. Ż. w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] października 2012 r. do [...] września 2013 r. Z kolei decyzją z dnia [...] października 2012 r. znak: [...] przyznał pełnoletniej P. Ż. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] października 2012 r. do [...] września 2013 r.
Zawiadomieniem z dnia [...] października 2013 r. dłużnik alimentacyjny został poinformowany o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej.
W wyniku przeprowadzonego postępowania organ właściwy wierzyciela ustalił, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]zł za okres od [...] października 2012 r. do [...] września 2013 r., [...] Sądowy przy Sądzie Rejonowym w C. w piśmie z dnia [...] maja 2014 r. sygn. akt Kmp [...] poinformowała, że w sprawie egzekucyjnej z wniosku wierzyciela A. G. i P. A. Ż. przeciwko dłużnikowi J. Ż. do Ośrodka Pomocy Społecznej [...] od dnia [...] października 2009 r. do dnia [...] stycznia 2014 r. przekazano kwotę [...]zł. Organ ustalił, że w latach 2009-2014 przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie [...]zł. Tym samym do zwrotu pozostała kwota [...]zł (bez odsetek). Jednocześnie organ przedstawił szczegółowe rozliczenie należności wyegzekwowanych przez komornika sądowego, wyjaśniając, że były one zaliczane na poczet zobowiązań z tytułu najwcześniej wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego tj. od [...] października 2009 r. do [...] stycznia 2014 r. i nie zostały przez dłużnika alimentacyjnego zwrócone.
Organ wskazał ponadto, że z dołączonego do akt sprawy wydruku "rozliczenie wypłat" wynika, że na poczet należności wypłaconych w okresie od [...] października 2012 r. do [...] września 2013 r. w łącznej kwocie [...]zł, organ zaliczył wyegzekwowane przez komornika łącznie kwotę [...]zł należności głównej i [...] zł odsetek. Tym samym zobowiązanie skarżącego do zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]zł wraz z odsetkami jest zgodne z prawem.
Organ poza tym wskazał, że zgodnie z art. 27 ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Powyższe odsetki na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2008 r. (Dz. U. Nr 220, poz. 1434) od dnia [...] grudnia 2008 r. wynoszą 13% w stosunku rocznym. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż świadczenie z funduszu alimentacyjnego zostały wypłacone osobie uprawnionej w dniach: [...] października 2012 r. - [...] zł, [...] listopada 2012 r. - [...] zł, [...] grudnia 2012 r. - [...] zł, [...] stycznia 2013 r. - [...] zł, [...] lutego 2013 r. – [...] zł, [...] marca 2013 r. – [...] zł, [...] kwietnia 2013 r. – [...] zł, [...] maja 2013 r. – [...] zł, [...] czerwca 2013 r. – [...] zł, [...] lipca 2013 r. – [...] zł, [...] sierpnia 2013 r. – [...] zł, [...] września 2013 r. – [...] zł.
Odsetki na dzień wydania decyzji wynoszą [...] zł.
Odnosząc się do zarzutu strony w zakresie bezpodstawnego ustalenia prawa wierzyciela do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od 2009 r., organ wskazał na powołany już wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lutego 2013 r. według którego od lipca 2008 r. wskutek rozstania z żoną, skarżący był zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz dzieci. Z tego powodu jego powództwo za okres od [...] lipca 2008 r. zostało oddalone. Zatem J. Ż. był zobowiązany do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okresy świadczeniowe [...], [...], [...], [...], [...]. Ponadto Kolegium nie jest organem właściwym do rozpoznania zarzutów dotyczących czynności [...] Sądowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. Ż. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 15 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo, że nie zawiera dostatecznie szczegółowych i precyzyjnych wyliczeń dotyczących rozdysponowaniem opłat egzekucyjnych, innych kosztów egzekucyjnych, odsetek oraz kwot przekazanych z tytułu należności głównej o odsetek. W ocenie skarżącego brak powyższych ustaleń uniemożliwia weryfikację prawidłowości wyliczeń organu w zakresie kwoty, którą powinien zwrócić z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wskazał w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia [...] września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Stosownie natomiast do art. 27 ust. 2 tej ustawy organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W wyroku z dnia [...] sierpnia 2014 r. (sygn. akt I OSK [...], opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że decyzja wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest decyzją związaną i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. W postępowaniu prowadzonym w trybie tych przepisów nie ma podstaw do badania sytuacji majątkowej dłużnika alimentacyjnego, bądź jego możliwości spłaty zobowiązania (tak m.in. w wyroku NSA z dnia [...] czerwca 2012 r, sygn. akt I OSK [...]). W postępowaniu tym organ musi jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone. Poczynienie pozytywnych ustaleń w tym zakresie oznacza, że organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Oznacza to, że ewentualne czynności dłużnika, związane ze spłatą należności wobec osoby uprawnionej, nie mają na gruncie tego przepisu znaczenia, jeśli świadczenie zostało wypłacone z funduszu. Przekonanie powyższe wzmacnia treść wspomnianego art. 27 ust. 2 ustawy, w którym także brak jest jakiegokolwiek odniesienia do faktu całkowitej lub częściowej spłaty zobowiązań w kontekście uprawnienia określonego w decyzji o przyznaniu świadczenia ( wyrok NSA z dnia [...] października 2011r I OSK [...] opubl. w CBOSA ).
Znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy nie miał powołany przez skarżącego wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lutego 2013r. pozbawiający tytuł wykonawczy w postaci ugody zawartej przed tym sądem w dniu [...] lipca 2003 r. wykonalności w zakresie ustalającym obowiązek alimentacyjny J. Ż. wobec jego dzieci za okres od [...] lipca 2003r. do dnia [...] czerwca 2008r. Wynika z niego tylko tyle, ze w okresie od 2003r. do końca czerwca 2008r. skarżący wypełniał swój obowiązek alimentacyjny wobec dzieci.
W sprawie nie było kwestionowane, że decyzjami z dnia [...] września 2012 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej [...] przyznał A. G. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz P. Ż. w wysokości [...] zł miesięcznie, E. Ż. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz P. Ż. w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] października 2012 r. do [...] września 2013 r. i kwoty te zostały uprawnionym wypłacone.
Jest to wystarczająca przesłanka do orzeczenia o ich zwrocie.
W takim stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało skargę oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło