II SA/Lu 86/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska - Pietrzak, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie sprostowania aktu własności ziemi oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. Wójt Gminy N. D. odmówił sprostowania błędu pisarskiego w decyzji – akcie własności ziemi nr [...] [...]/[...] wydanego w dniu [...] r. przez Naczelnika Powiatu w B.. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że pełnomocnik Z. R. składając wniosek o sprostowanie decyzji administracyjnej - aktu własności ziemi nr GUon [...]/[...] wyjaśnił, że w decyzji błędnie wpisano jej udział w wysokości ˝ . Z. R. powinna być bowiem jedynym właścicielem wskazanych w decyzji działek. Zatem zamiast zapisu "w [...] części" należy postawić poziomą kreskę (_). W ocenie organu decyzje - akty własności ziemi wydawano na urzędowych wzorach wypisując zmieniający się tekst maszynowo. W miejscu udziału wpisywano udział jako ułamek zwykły lub faktyczną powierzchnię udziału. Nie wpisywano w tym miejscu żadnych kresek, jeżeli strona była jedynym właścicielem gruntu. Ponadto sprawdzono, że w aktach sprawy a w szczególności Protokole S. S. W. z dnia [...] r. nie ma zapisu dotyczącego udziału [...]. W powyższym protokole na pierwszej stronie, znajduje się pole o treści: Od roku__ posiada i włada osobiście i przy pomocy członków rodziny gruntami zapisanymi w ewidencji gruntów pod poz.__ nr__ _____ jako__ . Pole, gdzie ewentualnie można by wpisać formę własności pozostawiono puste. Bezpośrednio pod tym polem znajduje się pole Budynki: wpisano tu poziomą kreskę a następnie wpisano "w [...] części". Urzędowy wzór tego protokołu nie przewidywał odrębnego pola na udziały, więc wpisywano je w wolnych polach. W przedmiotowej sprawie niewątpliwe jest, że zarówno w aktach sprawy, jak i treści decyzji administracyjnej wpisano udział [...]. Odrębną kwestią jest, czy te ustalenia odpowiadają stanowi faktycznemu. Ustalenie, kto był drugim współwłaścicielem lub dotyczące zmiany wielkości udziału, możliwe jest dopiero po wznowieniu postępowania administracyjnego. Jednak artykuł 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw stanowi, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności oraz uchylenia lub zmiany decyzji. Dlatego też, w niniejszej sprawie nie jest możliwe wznowienie postępowania w celu rozstrzygnięcia, czy prawidłowo ustalono udział strony lub czy prawidłowo ustalono wszystkich współwłaścicieli (akta sprawy potwierdzają udział jednej osoby). Obecnie kompetencje w tej materii należą do sądów powszechnych. Ponadto zwrócono uwagę, że strona zwracała się do tutejszego urzędu o nadanie decyzji klauzuli ostateczności. W dniu [...] r. M. K., córka wnioskodawczyni, przedstawiła decyzję, której treść pozbawiona była udziału [...] oraz odbiegała znacząco od oryginału znajdującego się w aktach sprawy. Z tego powodu odmówiono oklauzulowania egzemplarza przekazanego przez wnioskodawczynię. Nie można więc przyjąć, że rozbieżności wskazane przez pełnomocnika strony są błędem pisarskim, rachunkowym lub inną oczywistą omyłką. Zażalenie na postanowienie wniosła Z. R. zarzucając organowi administracji, że wydając je rażąco naruszył art. 113 § 1 kpa poprzez uznanie, iż wykreślenie pomyłkowo wpisanej przez urzędnika części [...] współwłasności nieruchomości nie stanowi sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej, gdy w rzeczywistości jako czynność niematerialnoprawna wykreślenie może odbyć się w formie sprostowania, a więc należy do kompetencji Wójta. Zarzuciła też naruszenie przez organ administracji art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdziła, że Wójt mimo brzmienia powyższego przepisu ustawy o gospodarce nieruchomościami ma możliwość sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. Nie sprostowanie w niniejszej sprawie oczywistej omyłki skutkować zaś będzie ograniczeniem prawa własności, a tym samym i możliwości rozporządzania nieruchomością. Mając na uwadze powyższe Z. R. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o sprostowanie oczywistej omyłki. Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W ocenie Kolegium zgodnie z art. 113 § 1 kpa organ administracji publicznej może - z urzędu lub na żądanie strony - prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak też doktrynie utrwalił się pogląd, że przez sformułowanie "błąd pisarski" lub "oczywista omyłka" należy rozumieć widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu. Istota omyłek, o których mowa w art. 113 § 1 kpa leży w tym, że w orzeczeniu wyrażono coś, co widocznie niezgodne jest z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władzę, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słów, omyłkę pisarską. Przyjęta przez Kodeks postępowania administracyjnego klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca i są to błędy pisarskie, rachunkowe i inne oczywiste omyłki. Zdaniem organu granice dopuszczalności sprostowania wyrażają się w tym, że sprostowanie aktu administracyjnego - w trybie omawianego przepisu - nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji. Żądanie Z. R. w zakresie zmiany w akcie własności ziemi udziału w objętej nim nieruchomości wykracza poza granice "sprostowania", o którym mowa w art. 113 § 1 kpa. Zmiana wielkości udziału w nieruchomości - z [...] na [...] – prowadzi bowiem do merytorycznej zmiany decyzji - aktu własności ziemi (uwłaszczenia na innej powierzchni nieruchomości), nie zaś do sprostowania oczywistej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 kpa. Skargę na postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła Z. R.. Zarzuciła Kolegium, że wydając je rażąco naruszył art. 113 § 1 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 kpa - poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, brak uwzględnienia interesu obywatela, a przede wszystkim uznanie, że wykreślenie omyłkowo wpisanej przez urzędnika wartości "1/2" w polu dotyczącym określenia części ułamkowej współwłasności, nie stanowi sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w rozumieniu wyżej powołanego przepisu w wypadku, gdy w tym samym dokumencie (Akcie Własności Ziemi nr GUon [...]) kilka linijek wyżej skreślono słowo "współwłaścicielem", a pozostawiono słowo "właścicielem" (zgodnie z instrukcjami zawartymi na drugiej stronie Aktu Własności Ziemi - niewłaściwe słowo skreślić). W ocenie skarżącej Kolegium dokonało też błędnej wykładni art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z tych względów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia utrzymanego nim w mocy i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi przedstawiła argumenty uzasadniające jej zarzuty oraz żądania. W odpowiedzi na skargę Kolegium odnosząc się do jej zarzutów, wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 113 § 1 kpa dopuszczalność stosowania w stosunku do decyzji (aktów własności ziemi) wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) nie jest wyłączona, pomimo, że nie ma możliwości wzruszenia w trybie administracyjnym aktu własności ziemi, a także niedopuszczalne jest wydawanie nowych aktów własności ziemi. Wyłączenia te wynikają z przepisu art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1991. 107.464). Jednak żądanie kierowane przez skarżącą wprowadzenia zmian w akcie własności ziemi nr GUon [...] nie wyczerpuje przesłanek uznania, że mamy do czynienia z żądaniem sprostowania błędu pisarskiego czy rachunkowego lub innej oczywistej omyłki, o których mowa w art. 113 § 1 kpa. Przedmiotem sprostowania w tym trybie mogą być wyłącznie "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". Błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, natomiast za błąd pisarski uważa się widoczne, niezamierzone niewłaściwe użycie wyrazu, mylną pisownię, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu. Istotną cechą błędu stanowiącą normę dopuszczalności sprostowania jest jego oczywistość. Może ona wynikać bądź z natury samego błędu, bądź też z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami. Omyłka pisarska to między innymi widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazów, zwrotów. Oczywistość tego rodzaju błędu można stwierdzić, porównując treść decyzji z zawartymi w aktach sprawy dokumentami, czy też innymi tożsamymi decyzjami wydanymi w sprawie a zawierającymi te datę. W orzecznictwie powszechnie przyjęty jest jednak pogląd, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. Podkreśla się przy tym, że nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego (np. wyrok NSA z dnia 4 maja 1988 r., III SA 1466/87, OSP 1990/11/398). Tak więc jest poza sporem, że nie mogą podlegać sprostowaniu w opisanym wyżej trybie błędy i omyłki istotne, czyli takie, które nie są widoczne na pierwszy rzut oka i wymagają przeprowadzenia dodatkowych badań i ustaleń (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2007 r., II OSK 581/06, Lex nr 325253). W trybie art. 113 § 1 kpa można prostować w drodze postanowienia tylko oczywiste omyłki popełnione w decyzji administracyjnej. Wbrew twierdzeniom skargi ewentualne uznanie, że w akcie własności ziemi w sposób nieprawidłowo wskazane zostały udziały w nieruchomości nie ograniczałoby się wyłącznie do dokonania sprostowania błędu pisarskiego. Musiałoby to być bowiem poprzedzona postępowaniem wyjaśniającym, które jest niezbędne dla weryfikacji żądania skarżącej. To zaś wyłącza możliwość uznania, że w sprawie zastosowanie znajduje tryb, o którym mowa w art. 113 § 1 kpa. Dokonanie zmiany w akcie własności ziemi, polegającej na zmianie udziału w prawie nie stanowi ani okoliczności nieistotnej, ani okoliczności, która nie wymaga przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3013/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając na względzie powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) skargę należało oddalić.