II SA/Lu 866/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 marca 2016 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L., przyznano I. W. na rzecz osoby uprawnionej – N. P. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł za okres od dnia 1 października 2011 r. do dnia 30 września 2012 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L., uznano, że świadczenie wypłacone I. W. na podstawie tej decyzji w okresie od dnia 1 października 2011 r. do dnia 30 września 2012 r. w kwocie [...]zł, jest świadczeniem nienależnie pobranym. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...]. Wyrokiem z dnia 30 grudnia 2014 r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt II SA/Lu 80/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił tę decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2013 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uznano, że świadczenie wypłacone I. W. na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 30 września 2012 r. w łącznej wysokości [...] zł, jest świadczeniem nienależnie pobranym. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że po uprawomocnieniu się decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. uzyskał informację, że na mocy ugody z dnia [...] sierpnia 2011 r. przedstawicielka ustawowa N. P. I. W. wyraziła zgodę na uiszczenie przez T. P. zaległych alimentów na rzecz N. P., zasądzonych wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] września 2009 r. [...] w kwocie [...]zł w ratach płatnych do 10-go każdego miesiąca. Wysokość pierwszej raty, płatnej do dnia 10 sierpnia 2011 r., ustalono na kwotę [...]zł, zaś następnych - po [...] zł miesięcznie. Organ pierwszej instancji ustalił, że w wykonaniu ugody, w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 30 września 2012 r. strona otrzymała od dłużnika alimentacyjnego T. P. alimenty w łącznej wysokości [...] zł. W tym okresie stronie wypłacone zostało świadczenie z funduszu alimentacyjnego przyznane na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r w łącznej wysokości [...] zł. Organ podkreślił, że stosownie do treści art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm), wszelkie kwoty uzyskane od dłużnika alimentacyjnego w pierwszej kolejności powinny trafić do organu wypłacającego świadczenie z funduszu alimentacyjnego, aż do ich całkowitego zaspokojenia. W przypadku, gdy w okresie otrzymywania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, niezgodnie z kolejnością określoną w tym przepisie, wierzyciel otrzyma alimenty od dłużnika, skutkuje to obowiązkiem zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie odpowiadającej otrzymanym od dłużnika alimentom, niezależnie od tego, czy są to alimenty bieżące, czy zaległe. Organ wyjaśnił, że I. W., będąca przedstawicielem ustawowym osoby uprawnionej – N. P. ma obowiązek zwrotu takiej kwoty nienależnie pobranych świadczeń, jaka trafiłaby do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 30 września 2012 r. jako zwrot należności dłużnika, gdyby kolejność egzekucji określona w art. 28 ust. 1 ustawy była zachowana. Świadczeniem nienależnie pobranym jest zatem kwota [...]zł, równa wysokości alimentów, które strona otrzymała w tym okresie od dłużnika alimentacyjnego. Po rozpoznaniu odwołania I. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] września 2015 r., znak: [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając ustalenia faktyczne i prawne zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej. Skargę na decyzję kolegium wniosła I. W., zarzucając: - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 23 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 7 lit. d/ ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów polegające na bezzasadnym uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia w kwocie [...]zł wypłaconego w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 30 września 2012 r.; - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego, a zwłaszcza charakteru i okresu, za jaki T. P. przekazywał alimenty oraz pominięcie faktu, że wpłacone kwoty miały na celu realizację obowiązku naprawienia szkody w rozumieniu przepisów kodeksu karnego; - naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r., podczas gdy brak było podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia, zaś decyzja organu pierwszej instancji powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego. W związku z powyższym skarżąca zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji oraz umorzenia postępowania oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu zarzutów skarżąca wyjaśniła, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego i płatności realizowane przez T. P. zostały pobrane za różne okresy. Uprawniona nie otrzymywała od dłużnika alimentacyjnego w okresie od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 30 września 2012 r. alimentów bieżących, ale odszkodowanie za brak płatności przez okres w którym świadczenia alimentacyjne nie były wypłacane z funduszu alimentacyjnego, tj. za okres od 1 września 2003 r. do 1 lipca 2009 r. Podniosła ponadto, że w niniejszej sprawie organy pominęły ustalenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o sygn. akt II SA/Lu 80/14 z dnia 30 grudnia 2014 r. W odpowiedzi na skargę kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy przytoczył pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku tutejszego sądu z dnia 30 grudnia 2014 r. (II SA/Lu 81/14), według którego art. 2 pkt 7 lit. d/ ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212), obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r., obejmuje, poza alimentami bieżącymi, również alimenty zaległe. W związku z tym, w ocenie kolegium, zasadne było uznanie za nienależnie pobrane przez stronę świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 30 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest uznanie za nienależnie pobrane świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych skarżącej na rzecz jej córki N. P. w okresie od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 30 września 2012 r. w łącznej wysokości [...] zł. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W myśl art. 23 ust. 1 ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Stosownie do treści art. 2 pkt 7 lit. d/ ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r. (nadanym ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), nienależnie pobranymi świadczeniami są świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Przed dniem wejścia w życie wskazanej nowelizacji, przepis ten stanowił, że nienależnie pobrane świadczenie oznacza świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. Z kolei, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy, w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności: 1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia, 2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia, 3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia, 4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia - po należnościach określonych odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), a przed należnościami określonymi odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 2-6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że na mocy ugody z dnia [...] września 2003 r. zawartej przed Sądem Rejonowym w L. w sprawie o sygnaturze [...] T. P. zobowiązał się płacić na rzecz swojej małoletniej córki N. P. alimenty w kwocie po [...] zł miesięcznie, począwszy od dnia 1 września 2003 r. Wobec bezskuteczności egzekucji tych należności, decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] sierpnia 2011 r. przyznano I. W. – przedstawicielce ustawowej N. P. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie po [...] zł miesięcznie, na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. Decyzja ta zawierała pouczenie o obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń w razie ich nienależnego pobrania, zawierające definicję nienależnie pobranego świadczenia. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że dłużnik alimentacyjny T. P. w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 30 września 2012 r. przekazał skarżącej w drodze przelewów bankowych łącznie kwotę [...]zł (dziewięciokrotnie po [...] zł), przy czym jako tytuł przelewu każdorazowo podawał "alimenty" (zestawienie transakcji – k. 37-38 akt organu pierwszej instancji). Nie ulega wątpliwości, że należności te zostały wypłacone przez T. P. na rzecz N. P. na poczet zaległych alimentów. Nie przeczy temu okoliczność, że kwoty te były przekazywane skarżącej przez T. P. z tytułu obowiązku naprawienia szkody, wynikającego z wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] września 2009 r., [...] oraz z ugody zawartej pomiędzy skarżącą a dłużnikiem alimentacyjnym w dniu [...] sierpnia 2011 r. w sprawie o sygnaturze [...]. Orzeczona kwota obejmowała zaległe alimenty na rzecz pokrzywdzonej N. P., bowiem istotą tego środka karnego było przymuszenie dłużnika alimentacyjnego do wykonania obowiązku, od którego się uchylał, czym wyrządził szkodę poszkodowanej i za co został skazany przedmiotowym wyrokiem. Należność ta została zresztą wprost określona jako zaległe alimenty w ugodzie z dnia [...] sierpnia 2011 r., na mocy której T. P. zobowiązał się spłacać owe zaległe alimenty w kwocie [...]zł w comiesięcznych ratach, w wysokości [...] zł - pierwsza rata, a każda kolejna po minimum [...] zł. Takie stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 30 grudnia 2014 r. (II SA/Lu 81/14), który wiąże sąd w niniejszej sprawie na zasadzie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Skoro przekazywane skarżącej w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 30 września 2012 r. kwoty pieniężne w łącznej wysokości [...] zł stanowiły zaległe alimenty na rzecz N. P., to organy obu instancji w niniejszej sprawie miały podstawy, by uznać, że równowartość przedmiotowej należności, wypłacona skarżącej w tym samym okresie z funduszu alimentacyjnego na mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2011 r., stanowi nienależnie pobrane świadczenie. Stanowisko organów w tym zakresie uwzględnia bowiem wyżej wskazaną zmianę treści art. 2 pkt 7 lit. d/ ustawy, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2012 r. W konsekwencji powyższej zmiany, od dnia 1 stycznia 2012 r. za świadczenie nienależnie pobrane uznaje się świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ustawy, alimenty zarówno zaległe, jak i bieżące (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 754/11, Lex nr 1287165). W związku z powyższym, skoro objęty zaskarżoną decyzją okres świadczeniowy przypadał po zmianie art. 2 pkt 7 lit. d/ ustawy, a materiał dowodowy sprawy nie pozostawia wątpliwości, że w okresie tym skarżąca otrzymała od dłużnika alimentacyjnego zaległe alimenty w kwocie [...]zł, to należało równowartość tej kwoty, wypłaconą skarżącej w ramach świadczeń z funduszu alimentacyjnego, uznać za nienależnie pobraną. Niezasadny jest zatem podniesiony w skardze zarzut nieuwzględnienia stanowiska zawartego w wyroku tutejszego sądu z dnia 30 grudnia 2014 r. (II SA/Lu 81/14). W sprawie tej sąd uznał bowiem, że art. 2 pkt 7 lit. d/ ustawy w poprzednim brzmieniu ma zastosowanie do tych świadczeń, które zostały pobrane przed dniem wejścia w życie zmiany tego przepisu, tj. przed 1 stycznia 2012 r. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane zgodnie z art. 23 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 7 lit. d/ ustawy w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W związku z tym skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.