II SA/Lu 867/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 marca 2009 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Wojewoda decyzją z dnia 25 listopada 2008 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, po rozpoznaniu odwołania złożonego przez Z. L. podpisującego się imieniem i nazwiskiem "J. L.", od decyzji Starosty z dnia 16 lipca 2004 roku, znak: [...], orzekającej o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości gruntowej, położonej w K., oznaczonej obecnie w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...]/6 o powierzchni 0,50 ha na rzecz J. L. – uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 23 października 2001 r. Z. L., podpisując się jako "J. L.", wystąpił o zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją Prezydium WRN z dnia 26 lutego 1968 r. Nr [...], położonej w K. i oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów i budynków jako nr ewid. [...]/6 (poprzednio nr ewid. [...]2) o powierzchni 0,50 ha, na rzecz byłego właściciela J. L. Starostwa decyzją z dnia 16 lipca 2004 r. orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości za jednoczesnym zwrotem otrzymanego przez J. L. odszkodowania oraz nakładów poniesionych na budynki i urządzenia znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości. Od decyzji tej zostało złożone odwołanie podpisane przez "J. L.", w którym domagano się uchylenia decyzji w części dotyczącej zwrotu poniesionych przez Okręgową Spółdzielnię Mleczarską w K. przy budowie zakładu na wywłaszczonej nieruchomości. Organ odwoławczy w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ustalił, że J. L. zmarł 22 grudnia 1998 r. (skrócony odpis aktu zgonu), a zatem nie mógł on złożyć wniosku o zwrot nieruchomości w 2001 r., jak również nie mógł odwołać się do decyzji Starosty z dnia 16 lipca 2004 r. znak: [...]. W toku postępowania odwoławczego ustalono, że wniosek i odwołanie złożył syn J. L. - Z. L. podpisując je jako "J. L.". W myśl art. 136 § 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Uprawnienie do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości po śmierci J. L. przysługuje jego spadkobiercom. Nie można natomiast prowadzić postępowania administracyjnego na żądanie osoby zmarłej. Zgodnie z art. 105 § 1 kpa organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł Z. L. domagając się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzez zmianę zaskarżonej decyzji albo przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Urząd Wojewódzki. Skarżący podniósł, że wywłaszczona nieruchomość nie została w terminie 7 lat od wywłaszczenia zagospodarowana zgodnie z jego celem, a zatem podlega zwrotowi. Późniejsza zabudowa działki przez Okręgową Spółdzielnię Mleczarską nie była działaniem Skarbu Państwa, a zatem żądanie zwrotu nakładów było absurdem. Sąd administracyjny wyrokiem z dnia 7 października 2003 r. sygn. akt II SA/Lu 298/02 uznał zasadność żądania zwrotu nieruchomości i powinno być to dla organów administracji wiążące. Umorzenie postępowania administracyjnego i uchylenie decyzji Starosty z dnia 16 lipca 2004 r. było bezprawne. Z. L. jest spadkobiercą ustawowym J. L., na żądanie organu przedłożył postanowienie Sądu Rejonowego w K. o stwierdzeniu praw do spadku, a zatem nie można uznać, że podpisanie wniosku o zwrot nieruchomości jako "J. L." nie rodzi skutków prawnych. W ocenie skarżącego organy administracji wyrażają złą wolę i "czepiają się", czego dowodem jest doręczenie mu postanowienia z dnia 6 października 2008 r., o podjęciu zawieszonego postępowania bez pieczęci i podpisu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów odwołania podniósł, że zaskarżona decyzja nie rozstrzyga merytorycznie kwestii zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie z art. 136 § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami spadkobiercy J. L. mogą wystąpić z wnioskiem o zwrot tej nieruchomości. Z postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 12 maja 2005 r., sygn. akt [...] wynika, że spadkobiercami tymi są: Z. L., A. S., B. W. i Z. D. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sąd Administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z obowiązującym prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 169 ze zm.). Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Przepis art. 138 k.p.a. określa rodzaje decyzji odwoławczych, a w § 1 pkt 2 uprawnia organ odwoławczy do wydania decyzji, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji. Umorzenie postępowania przez organ odwoławczy w wypadku uchylenia decyzji organu pierwszej instancji jest dopuszczalne tylko w związku z art. 105 k.p.a. Przepis ten w § 1 stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracyjnym. Przesłanka umorzenia postępowania może wystąpić w postępowaniu trybu zwykłego w I lub w II instancji albo też w postępowaniach prowadzonych w trybach nadzwyczajnych albo nawet w postępowaniu sądowoadministracyjnym (Por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie 3, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2000, s. 428). W rozpatrywanej sprawie postępowanie dotyczyło zwrotu nieruchomości, z której został wywłaszczony J. L. decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 26 lutego 1968 r. Nr [...]. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy J. L. zmarł w dniu 22 grudnia 1998 r. Jego syn Z. L. wystąpił w 2000 r. do Sądu Rejonowego w K. o stwierdzenie praw do spadku po ojcu, ale wniosek ten cofnął w dniu 6 kwietnia 2000 r., a Sąd postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2000 r., sygn. akt [...], umorzył postępowanie (t.III K.428 akt adm.). Postanowienie o stwierdzeniu praw do spadku po J. L. Sąd Rejonowy w K. wydał na wniosek wnuka Z. D. w dniu 12 maja 2005 r. sygn. akt [...] (k.443 akt adm.). Wniosek o zwrot nieruchomości, z której został wywłaszczony J. L. złożony został w dniu 23 października 2001 r. i opatrzony był podpisem "J. L." (akta adm. t. I k.12). Skarżący potwierdził, że to on złożył wniosek o zwrot nieruchomości, kierował pisma oraz przyjmował korespondencję i rozstrzygnięcia organów administracyjnych jako J. L. Odwołanie od decyzji Starosty z dnia 16 lipca 2004 r. znak: [...], orzekającej o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości J. L. zostały również wniesione przez skarżącego. Postępowanie odwoławcze zostało zawieszone postanowieniem Wojewody z dnia 11 sierpnia 2004 r. znak: [...] do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji PWRN z dnia 26 lutego 1968 r. Po zakończeniu tego postępowania i zwrocie akt przez Ministra Infrastruktury postanowieniem z dnia 6 października 2008 r. Nr [...] zawieszone postępowanie zostało podjęte. Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie od decyzji Starosty z dnia 16 lipca 2004 r. dysponował już wiedzą, że J. L. zmarł 22 grudnia 1998 r., a zatem postępowanie w rozpatrywanej sprawie nie zostało w 2001 r. wszczęte na jego wniosek. Skoro postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości prowadzić można wyłącznie na wniosek uprawnionej osoby, a wniosek przez taką osobę nie został złożony, to postępowanie administracyjne było bezprzedmiotowe i jako takie należało je umorzyć. Zarzut skarżącego, że jest on spadkobiercą J. L., a zatem ma prawo dochodzić zwrotu nieruchomości przez co postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe należy uznać za niezasadny. Skarżący jest uprawniony, w świetle art. 136 § 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) do wystąpienia łącznie z pozostałymi spadkobiercami J. L. z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wniosku takiego jednakże dotychczas nie złożył. Nietrafny jest także zarzut, że dysponował on pełnomocnictwem ojca do podjęcia działań prawnych o zwrot nieruchomości. Nawet gdyby pełnomocnictwo takie skarżący posiadał, to wygasłoby ono z chwilą śmierci J. L. Okoliczność, że skarżącemu doręczony został odpis postanowienia Wojewody z dnia 6 października 2008 r. bez pieczęci i podpisu nie miała wpływy na rozstrzygnięcie sprawy. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się prawidłowe postanowienie opatrzone pieczęciami i podpisem (tom. II, k.580 akt adm.), a organ ponownie doręczył skarżącemu prawidłowy odpis postanowienia. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.