II SA/Lu 868/18
WyrokWSA w Lublinie2019-01-08
Skład orzekający: Marta Laskowska-Pietrzak, Maria Wieczorek-Zalewska, Jerzy Parchomiuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy egzekucyjne prawidłowo rozpatrzyły zarzuty zobowiązanej dotyczące wykonania w części obowiązku nałożonego ugodą zatwierdzoną postanowieniem organu administracji, a tym samym czy prawidłowo odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy egzekucyjne nie rozpatrzyły należycie zarzutów zobowiązanej dotyczących wykonania w części obowiązku nałożonego ugodą. Pominięcie przez organy faktu zainicjowania przez skarżącą postępowania rozgraniczeniowego, które doprowadziło do wydania postanowienia ustalającego nowy przebieg granicy, świadczy o naruszeniu zasady prawdy obiektywnej. W związku z tym, zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła egzekucji administracyjnej obowiązków niepieniężnych nałożonych na E. S.-M. na mocy ugody z dnia 2012-08-20, zatwierdzonej postanowieniem Burmistrza Miasta B. z dnia 2012-08-20. Ugoda zobowiązywała E. S.-M. do wznowienia granicy nieruchomości i wykonania muru oporowego. E. S.-M. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, twierdząc, że wykonała część ugody, a dalsze wykonanie było blokowane przez drugą stronę ugody (J. S.) oraz że sytuacja na gruncie uległa zmianie. Organy egzekucyjne (Burmistrz Miasta B. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze) oddaliły zarzuty, uznając je za bezzasadne. E. S.-M. złożyła skargę do WSA w Lublinie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz postanowienia Burmistrza Miasta B. z dnia [...] r. i zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz E. S.-M. kwoty 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk, Protokolant Starszy asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi E. S.-M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Burmistrza Miasta z dnia [...] r. znak: [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz E. S.-M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] - po rozpatrzeniu zażalenia E. S. -M. na postanowienie Burmistrza Miasta B. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314; zm., dalej jako "u.p.e.a.") utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W prowadzonym przez Burmistrza Miasta B. postępowaniu w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie w obrębie działki ewidencyjnej nr [...] przy ul. [...] w B., strony tego postępowania, tj. E. S.-M. i J. S., w dniu [...] sierpnia 2012 r. zawarły ugodę zawierającą następujące postanowienia:
1. W terminie do dnia [...] września 2012 r. E. S. dokona wznowienia zachodniej granicy nieruchomości nr [...] ark. [...], stanowiącej jej własność. Wznowienie granicy zostanie wykonane przez geodetę posiadającego wymagane kwalifikacje.
2. W terminie do dnia [...] lipca 2013 r. E. S., wzdłuż wznowionej granicy wykona mur oporowy, w sposób zapobiegający ewentualnemu odpływowi wód powierzchniowych z terenu jej nieruchomości na nieruchomości nr [...] i [...] ark. [...] których właścicielem jest J. S.. Ustala się, że jego podłużna oś przebiegała będzie wzdłuż wznowionej granicy, a mur będzie stanowił jednocześnie fundament pod budowę nowego ogrodzenia pomiędzy tymi nieruchomościami.
3. Mur oporowy zostanie wykonany zgodnie ze sztuką budowlaną oraz przepisami Prawa budowlanego.
4. E. S[...] - M[...] zobowiązuje się do wykonania własnym staraniem postanowień zawartych w pkt 1-3 niniejszej ugody oraz do poniesienia wszelkich kosztów związanych z ich realizacją.
Powyższa ugoda została zatwierdzona przez Burmistrza Miasta B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] Na postanowienie to żadna ze stron postępowania nie wniosła zażalenia.
W dniu [...] czerwca 2018 r. Burmistrz Miasta B. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący obowiązki nałożone na E. S.-M. mocą ww. ugody z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wystawiony tytuł wykonawczy został prawidłowo doręczony zobowiązanej w dniu [...] czerwca 2018 r. (potwierdzenie odbioru przy k. 14 akt adm. I inst. – teczka 3).
W dniu [...] czerwca 2018 r. E. S.-M. wniosła zarzuty
w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu zarzutów zobowiązana podniosła, że wykonała postanowienia ugody z dnia [...] sierpnia 2012 r. w zakresie, w jakim umożliwił jej to J. S.. Nie mogła natomiast wykonać wszystkich postanowień ugody, bowiem J. S. to "blokował", nie dokonując rozbiórki swojego płotu. Ponadto zobowiązana zakwestionowała słuszność zawartej z J. S. ugody podnosząc, że to nie ona, lecz J. S. "zbudował ogrodzenie niezgodnie z granicą administracyjną".
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] Burmistrz Miasta B., na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., oddalił zgłoszone przez E. S.-M. zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w świetle zawartej w dniu [...] sierpnia 2012 r. ugody, na wnoszącej zarzuty ciąży obowiązek wykonania muru oporowego. W ocenie organu (cyt.) "nie może być uwzględniony zarzut przebiegu granicy niezgodnie z granicą administracyjną. Kwestie sporów granicznych rozstrzygają bowiem sądy powszechne, a ich orzeczenia podlegają egzekucji sądowej."
E. S.-M. wniosła zażalenie na postanowienie organu
I instancji, podnosząc, że nie zgadza się z jego treścią. Zdaniem zobowiązanej Burmistrz Miasta B., rozpatrując zarzuty, częściowo błędnie zinterpretował przedstawione w nich uwagi.
Strona podkreśliła, że sedno jej zarzutów w szczególności dotyczyło okoliczności objętej dyspozycją art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. "braku wymagalności obowiązku z innego powodu". W ocenie strony okoliczność ta wystąpiła
w przedmiotowej sprawie z dwóch powodów. Pierwszy to zmiana sytuacji na gruncie, w wyniku której brak jest już konieczności budowy muru oporowego. Drugi powód to działania J. S., który nie dopuścił do wykonania muru oporowego w terminie wyznaczonym w ugodzie. Zobowiązana ponownie podkreśliła, że ugoda nie została wykonana w terminie, ponieważ J. S. nie rozebrał ogrodzenia będącego jego własnością. Zaznaczyła, że "poniosła koszty geodety, który stwierdził, że obecne ogrodzenie nie pokrywa się z granicą ewidencyjną". J. S. w zamian za uznanie pomiarów geodety i dalsze wykonywanie postanowień ugody zażądał jednak udostepnienia mu części gruntu E. S.-M.. Zobowiązana - wobec braku możliwości wykonania muru oporowego - dokonała utwardzenia kostką brukową gruntu w obrębie swojej nieruchomości oraz zbudowała odwodnienie mające na celu odprowadzanie wód opadowych z dala od gruntów J. S.. J. S. również podniósł poziom gruntu w obrębie swojej nieruchomości poprzez ułożenie kostki brukowej, zrównując go z poziomem gruntu w obrębie działki zobowiązanej, co - w jej ocenie - ostatecznie wyeliminowało potrzebę budowy muru oporowego.
Rozpatrując zażalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia i powołanym na wstępie postanowieniem
z dnia [...] sierpnia 2018 r. (zaskarżonym w niniejszej sprawie) utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów zobowiązanej wskazujących na nieistnienie egzekwowanego obowiązku oraz braku jego wymagalności, znajdujących materialnoprawne oparcie odpowiednio w art. 33 § 1 pkt 1 i art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., Kolegium stwierdziło, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania zastrzeżeń podnoszonych przez zobowiązaną, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym, ale dotyczą postępowania jurysdykcyjnego (w rozpatrywanej sprawie obowiązku wykonania, wzdłuż wznowionych granic, muru oporowego w celu wyeliminowania odpływu wód powierzchniowych z terenu jej nieruchomości na grunty sąsiednie). Organ II instancji podkreślił, że zarzuty oraz inne środki odwoławcze przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Zmiana lub uchylenie takiej decyzji może nastąpić wyłącznie w ramach jednego z trybów szczególnych unormowanych
w Kodeksie postępowania administracyjnego.
W ocenie Kolegium, wniesienie zarzutu nie uprawnia też organu egzekucyjnego do weryfikacji innych niż decyzja administracyjna orzeczeń lub rozstrzygnięć, na których podstawie wystawiono tytuł wykonawczy. Zgodnie z zasadą wynikającą z 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, natomiast nie jest uprawniony do badania zasadności
i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Odnosząc się do drugiej z powołanych przez zobowiązaną podstaw zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, opartej na przesłance, o której mowa w pkt 5 art. 33 § 1 u.p.e.a., tj. niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, Kolegium wyjaśniło, że o niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją ostateczną można mówić wtedy, gdy owa niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Trwała niewykonalność obowiązku zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść obowiązków zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze. Decyzja jest niewykonalna z przyczyn prawnych, jeżeli jest sprzeczna
z obowiązującym porządkiem prawnym, a także wówczas, gdy nakłada na stronę obowiązek, który jest zgodny z prawem, ale którego strona nie może wykonać
z powodu przeszkód prawnych, np. jest zobowiązana do działań w stosunku do rzeczy, której nie jest właścicielem i nie posiada zgody właściciela. Ciężar dowodu, że obowiązek o charakterze niepieniężnym jest niewykonalny w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a., obciąża stronę wnoszącą zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Kolegium stwierdziło, że E. S.-M. niewykonalności obowiązku nałożonego ugodą z dnia [...] sierpnia 2012 r. upatruje w działaniach (zaniechaniach) drugiej strony ugody, uniemożliwiających dostęp do gruntu w celu wykonania prac budowlanych. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] grudnia 2016 r. sygn. akt [...] [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości skarżącej i nieruchomości stanowiącej współwłasność J. S., nakazujące - w pkt II - wzajemne wydanie przez strony postępowania przygranicznych pasów gruntu, zgodnie z ustalonymi granicami. Wobec tego, w ocenie Kolegium, charakter podnoszonych przez żalącą okoliczności wpływających na realizację obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...], nie może być postrzegany z perspektywy trwałej i nieusuwalnej przeszkody prawnej uniemożliwiającej wykonanie obowiązku, bowiem przeszkoda ta może być wyeliminowana poprzez egzekucję komorniczą wykonania orzeczenia sądowego, do czego żaląca jest legitymowana.
Podsumowując Kolegium wskazało, że skoro z treści art. 33 i art. 34 u.p.e.a. wynika, iż organ egzekucyjny wydaje postanowienie w przedmiocie zarzutów, które zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zgłosić może wyłącznie zobowiązany, co przesądza o tym, że organ nie może z urzędu badać, czy w sprawie wystąpiły podstawy do sformułowania innych zarzutów niż zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego, w niniejszej sprawie nie zachodzą podstawy do uznania zarzutów zażalenia za zasadne.
E. S.-M. w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skardze na przytoczone wyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2018 r. rozstrzygnięciu temu zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: art. 138 § 2 w zw. z art. 144 i art. 15 k.p.a., w zw. z art. 124 § 2 k.p.a., w zw. z art. 18 i art. 34 § 1, § 4 i § 5 u.p.e.a. w zw. z art. 33 pkt 1, 2 i 5 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia, które powinno zostać uchylone i przekazane do ponownego rozpoznania, gdyż zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, poprzez nienależyte jego uzasadnienie i nieustosunkowanie się w nim do faktycznych zarzutów sformułowanych przez składającego zarzuty, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonania w prawidłowy sposób kontroli zaskarżonego postanowienia;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 33 pkt 1 i 5 w zw. z art. 34 § 1, § 4, § 5 u.p.e.a., poprzez błędne przyjęcie, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zgłoszone przez skarżącą są nieuzasadnione, w związku z czym nie stanowią podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, gdy ugoda z dnia [...] sierpnia 2012 r. zawarta między stronami jest na tym etapie
(w pozostałej części) niewykonalna z przyczyn prawnych, a ponadto została już częściowo wykonana przez skarżącą poprzez wykonanie 1 punktu przedmiotowej ugody i wykonanie rozgraniczenia spornych nieruchomości, co jest faktem znanym organowi.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a także uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że zaskarżone postanowienie narusza zasadę dwuinstancyjności z uwagi na uznanie za prawidłowe rozstrzygnięcia dotkniętego wadliwością w postaci braku należytego uzasadnienia i odniesienia się w jakimkolwiek stopniu do zarzutów skarżącej. Wadliwość w tym zakresie, zdaniem skarżącej, spowodowała, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze weszło niejako w rolę organu I instancji, dokonując analizy zarzutów samodzielnie, a nie poprzez dokonanie kontroli instancyjnej i potwierdzenie prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i motywów jego rozstrzygnięcia. Powyższe braki uniemożliwiły skarżącej merytoryczną polemikę z rozstrzygnięciem organu I instancji, co w konsekwencji pozbawiło ją możliwości rozstrzygnięcia jej sprawy przez dwie instancje postępowania.
Skarżąca nie zgodziła się z argumentacją organu odwoławczego w zakresie uznania za bezzasadne jej zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W jej ocenie ugoda z dnia [...] sierpnia 2012 r. jest niewykonalna
z przyczyn prawnych, ponieważ dla dalszej realizacji jej postanowień konieczne jest wzajemne wydanie sobie części spornych nieruchomości pomiędzy skarżącą a drugą stroną ugody - zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] grudnia 2016 r. sygn. akt [...] [...]. Z uwagi na opozycję w tym przedmiocie po stronie J. S. (mimo braku jakichkolwiek racjonalnych przesłanek), dla wyegzekwowania treści wyroku niezbędne staje się postępowanie egzekucyjne. Postępowanie egzekucyjne nakłada zaś na skarżącą - jako inicjatora postępowania - konieczność uiszczenia kosztownych zaliczek (sięgających kilku tysięcy złotych,
z uwagi na znaczne wynagrodzenie biegłego geodety), co na chwilę obecną sprawia, że złożenie wniosku jest dla skarżącej niemożliwe również z przyczyn finansowych.
Skarżąca ponownie też zwróciła uwagę, że ugoda z dnia [...] sierpnia 2012 r. została już częściowo przez nią wykonana (w zakresie punktu 1) poprzez przeprowadzenie rozgraniczenia spornych nieruchomości. Wykonanie kolejnego etapu związane jest nierozerwalnie ze współpracą w tym względzie również przez J. S., domagającego się jej realizacji. W ocenie skarżącej organ, dostrzegając, że przeszkoda w realizacji ugody wynika z utrudnień stawianych przez samego inicjatora postępowanie egzekucyjnego, powinien uznać jej zarzuty za uzasadnione i umorzyć postępowanie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślić należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta przebiega trybie określonym ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), przy czym w świetle art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest dokonanie kompleksowej oceny legalności zaskarżonego aktu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i ich podstawy prawnej powołanej przez skarżącego.
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Burmistrza Miasta B. z dnia [...] lipca 2018 r. naruszają bowiem prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Podkreślić na wstępie należy, że kontrolowane rozstrzygnięcia zostały wydane w toku postępowania egzekucyjnego, którego celem jest doprowadzenie do wykonania egzekwowanego obowiązku, tj. spowodowanie, aby zobowiązany zachował się w sposób zgodny z jego treścią, co wynika wprost z art. 1 u.p.e.a.
W świetle art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym, pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Egzekucję administracyjną stosuje się do tak określonych obowiązków, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo bezpośrednio z przepisu prawa (art. 3 § 1 u.p.e.a.).
W niniejszej sprawie przedmiotem prowadzonego postępowania egzekucyjnego są obowiązki przyjęte przez skarżącą E. S.-M. na mocy ugody z dnia [...] sierpnia 2012 r., zawartej pomiędzy skarżącą
a J. S. przed Burmistrzem Miasta B. w postępowaniu w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie w obrębie działki ewidencyjnej nr [...] przy ul. [...] w L.. Ugoda ta została zatwierdzona przez ww. organ postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], które - jak wynika z akt sprawy - nie zostało w ustawowym terminie zaskarżone w drodze zażalenia, stając się tym samym ostatecznym i czyniąc zatwierdzoną ugodę wykonalną - stosownie do art. 120 § 1 k.p.a. Bezspornym przy tym pozostaje, że postanowienie to nie zostało dotychczas wyeliminowane z obrotu prawnego.
Mając na względzie źródło egzekwowanych w przedmiotowym postępowaniu obowiązków wyjaśnić wypada, że zgodnie z art. 121 k.p.a., zatwierdzona ugoda wywiera takie same skutki, jak decyzja wydana w toku postępowania administracyjnego. Tym samym w doktrynie nie budzi wątpliwości, że zatwierdzona ugoda, a właściwie postanowienie o jej zatwierdzeniu, może stanowić podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie art. 26 u.p.e.a. (zob. M.P. Przybysz, Kodeks postepowania administracyjnego. Komentarz, wydanie 11, Warszawa 2014, str. 359).
W niniejszej sprawie taki tytuł wykonawczy (nr [...]), obejmujący - co istotne - całość postanowień zawartych w ugodzie z dnia [...] sierpnia 2012 r. (przytoczonych na wstępie niniejszego uzasadnienia), został wystawiony przez Burmistrza Miasta B. w dniu [...] czerwca 2018 r., a następnie w dniu [...] czerwca 2018 r. prawidłowo doręczony zobowiązanej (skarżącej E[...] S[...]-M[...]), co oznaczało wszczęcie wobec niej egzekucji administracyjnej (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Skarżąca w zgłoszonych w dniu [...] czerwca 2018 r. (a więc
z zachowaniem siedmiodniowego terminu, określonego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) zarzutach w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, nie wskazała wprost na żadną z podstaw zarzutów wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a., jednak podniesione przez nią w tym piśmie okoliczności organy zinterpretowały jako zarzuty oparte na przesłankach z pkt 1 i 2 ww. przepisu (nieistnienie bądź brak wymagalności obowiązku) oraz z pkt 5 (niewykonalność obowiązku o charakterze pieniężnym). Tak przyporządkowane do poszczególnych podstaw zarzutów argumenty zobowiązanej organy uznały za bezzasadne.
W ocenie Sądu analiza akt sprawy nakazuje stwierdzić, że zgłoszone przez skarżącą zarzuty nie zostały rozpatrzone przez organy egzekucyjne w sposób należyty, co czyni podjęte w ramach ich oceny postanowienia wadliwymi.
Zastrzeżenia Sądu budzi przede wszystkim dokonana przez organy interpretacja argumentów skarżącej przedstawionych w piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. i sposób przyporządkowania ich do określonych podstaw zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a. W tym kontekście w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że będące przedmiotem prowadzonej egzekucji postanowienia ugody z dnia [...] sierpnia 2012 r. nie ograniczają się wyłącznie do obciążenia skarżącej obowiązkiem budowy muru oporowego. W pierwszej kolejności przewidują one bowiem obowiązek dokonania przez E. S.-M. wznowienia zachodniej granicy działki nr ewid. [...], stanowiącej jej własność (tj. granicy pomiędzy działką skarżącej a działkami nr ewid.: [...] i [...], wchodzącymi w skład nieruchomości należącej do J. i J. małż. S[...] - pkt 1 ugody). Obowiązek wykonania przez skarżącą muru oporowego wzdłuż granicy miał natomiast charakter następczy względem obowiązku wznowienia granicy i mógł zostać wykonany dopiero po realizacji obowiązku z pkt 1 ugody. Skoro bowiem - zgodnie z tym postanowieniem - mur miał zostać wybudowany wzdłuż wznowionej granicy, wznowienie granicy warunkowało jego budowę zgodnie z treścią ugody.
Argumenty skarżącej przedstawione w piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. oznaczonym jako "Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej" istotnie w zasadniczej części skupiały się na obowiązku budowy muru oporowego, którego zasadność i aktualność skarżąca owym piśmie zakwestionowała. W tym zakresie słusznie organy egzekucyjne argumenty skarżącej potraktowały jako zarzut nieistnienia bądź braku wymagalności obowiązku. Niemniej jednak ponownie podkreślić trzeba, że doręczony skarżącej w dniu [...] czerwca 2018 r. tytuł wykonawczy nr [...] obejmował całość postanowień zawartych w ugodzie z dnia [...] sierpnia 2012 r., a więc również nałożony na skarżącą w pkt 1 tej ugody obowiązek wznowienia zachodniej granicy działki nr ewid. [...]. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że w ww. piśmie skarżąca w sposób wyraźny stwierdziła, że (cyt.) "wypełniła terminowo wszystkie postanowienia (ugody) w których Pan J. S. nie mógł jej przeszkodzić".
W ocenie Sądu tak postawiony zarzut jednoznacznie odnosił się do przesłanki z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., jaką jest wykonanie w części obowiązku. Co więcej, zarzut oparty na tej podstawie, który umknął uwadze organów egzekucyjnych i nie został rozpatrzony, wydaje się być uzasadniony w świetle przekazanego sądowi materiału dowodowego. W aktach sprawy znajduje się bowiem kserokopia odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w B. I Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 2016 r. sygn. akt I Ns [...], wydanego na skutek wniosku E. S.-M. o rozgraniczenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. [...],
z nieruchomością składającą się z działek nr ewid.: [...] i [...]. Postanowieniem tym Sąd Rejonowy dokonał rozgraniczenia ww. nieruchomości, wyznaczając na nowo przebieg granicy pomiędzy nimi (pkt I). Jednocześnie, w pkt II, Sąd nakazał wnioskodawczyni i uczestnikom postępowania wzajemne wydanie przygranicznych pasów gruntu, zgodnie z przebiegiem granicy ustalonym w pkt I.
Pominięcie przez organy zarzutu skarżącej wskazującego na wykonanie
w części obowiązku wynikającego z ugody z dnia [...] sierpnia 2012 r. jest więc o tyle istotne, że fakt zainicjowania przez nią przed właściwym Sądem Rejonowym postępowania rozgraniczeniowego, w którym doszło do wydania postanowienia ustalającego na nowo przebieg granicy pomiędzy działką nr ewid. [...] a działkami nr ewid.: [...] i [...] - w razie potwierdzenia, że postanowienie to jest prawomocne - świadczy o zasadności tego zarzutu w odniesieniu do obowiązku określonego w pkt 1. ugody, który – co należy raz jeszcze podkreślić - również został objęty tytułem wykonawczym z dnia [...] czerwca 2018 r., a zatem również stał się przedmiotem prowadzonej egzekucji. Co więcej, potwierdzenie realizacji przez skarżącą obowiązku wynikającego z pkt 1 ugody jest niezbędne dla ustalenia, czy dalszy obowiązek nałożony przedmiotową ugodą, tj. obowiązek budowa muru oporowego wzdłuż wznowionej granicy, stał się wymagalny. Kwestia ta ma zatem istotne znaczenie dla możliwości dokonania rzetelnej oceny pozostałych zarzutów skarżącej (braku wymagalności i niewykonalności obowiązku) w odniesieniu do objętego pkt 2-3 ugody obowiązku budowy muru oporowego. Jak już bowiem wyżej wskazano, obowiązek budowy muru oborowego został w ugodzie sformułowany w taki sposób, że jest on zależny od wcześniejszego wykonania obowiązku wznowienia granicy.
W ocenie Sądu, wobec pominięcia powyższej okoliczności w kontrolowanych postanowieniach, nie sposób uznać, że organy egzekucyjne prawidłowo, rzetelnie
i kompleksowo rozpatrzyły zarzuty skarżącej w sprawie egzekucji obowiązków objętych tytułem wykonawczym z dnia [...] czerwca 2018 r. Świadczy to o naruszeniu przez organy obu instancji - w stopniu potencjalnie wpływającym na wynik sprawy - zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., do zachowania której w toku egzekucji administracyjnej obliguje art. 18 u.p.e.a. Ponadto, jak słusznie zarzucono w skardze, postanowienie organu I instancji dodatkowo uchybiało wymogom, jakie winno spełniać uzasadnienie postanowienia, wynikającym z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., z tym że w tym zakresie należy zauważyć, że braki
w uzasadnieniu podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia uzupełniono
w uzasadnieniu postanowienia organu II instancji, którego rola - wbrew twierdzeniu skarżącej - nie ograniczała się do kontroli postanowienia pierwszoinstancyjnego, lecz do ponownego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy, w myśl zasady dwuinstancyjności postepowania wyrażonej w art. 15 k.p.a.
Ponownie rozpatrując zarzuty skarżącej w sprawie prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] egzekucji administracyjnej, Burmistrz Miasta B. uwzględni powyższe uwagi i wniosku. W razie potwierdzenia, że zarzut wykonania w części obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym jest zasadny, organ umorzy postepowanie egzekucyjne w danej części, zaś pozostałe zarzuty skarżącej rozpatrzy uwzględnieniu tego ustalenia. Obowiązkiem organu I instancji będzie ponadto prawidłowe, tj. zgodne z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., uzasadnienie podjętego postanowienia.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
Zawarte w punkcie II sentencji wyroku orzeczenie o zwrocie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sadowy w kwocie 100 zł, znajduje natomiast uzasadnienie w art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło