II SA/Lu 87/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Protokolant Asyst. sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2004 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. (Nr [...]) wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art.1 ust.2 pkt 2 i art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c Ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz . 371) po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek S.T. – utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2003r. (Nr [...]) o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu stwierdził, że Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] października 2003 roku odmówił skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Batalionach Chłopskich. Wynika to z tego, że zdaniem organu, skarżący nie przedłożył wiarygodnych dowodów, że pełnił służbę w Batalionach Chłopskich. Oświadczenie świadków tj. S.M. oraz W.J. potwierdziły bowiem jedynie działalność skarżącego w Batalionach Chłopskich. Jednak zdaniem organu, ze względu na młody wiek (15 lat) , skarżący nie mógł pełnić służby w Batalionach Chłopskich, a jedynie wykonywać na jej rzecz czynności pomocnicze przy braku świadomości ich rzeczywistego znaczenia. Pomoc oddziałom partyzanckim, choć chwalebna nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.). Po ponownej analizie, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego, organ uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Do wniosku z dnia 29 października 2003r. strona dołączyła rekomendację wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich z nowego tytułu osadzenia w obozie przesiedleńczym w Z. w okresie od 5 sierpnia 1943 r. do września 1943 r. Zgodnie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego przebywając z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Na dowód pobytu w obozie w Z. strona przedstawiła zaświadczenie z Archiwum Państwowego z dnia [...] listopada 2003r. oraz oświadczenia świadków: tj. T.H. i B.T. Ponadto, stwierdził Kierownik Urzędu, obóz przesiedleńczy w Z. został wymieniony w § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. z 2001r. Nr 106, poz. 1154), który wymienia inne miejsca odosobnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Jednak strona skarżąca nie może jednak uzyskać uprawnień kombatanckich w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c , gdyż w chwili przebywania w obozie przesiedleńczym w Z. (sierpień 1943 r.) miała ukończone 15 lat. W skardze do sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W treści skargi podniósł jeszcze raz okoliczność faktyczną związaną, jego zdaniem, z walką z okupantem hitlerowskim w szeregach Batalionów Chłopskich. Ponadto podniósł także okoliczność faktyczną tj. pobyt w obozie w Z. w sierpniu 1943 roku, jako dodatkową przesłankę do przyznania mu uprawnień kombatanckich. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał swoje stanowisko o oddalenie skargi. Następnie podczas rozprawy przed sądem, sąd dopuścił do udziału w postępowaniu pełnomocnika Stowarzyszenia Dzieci Ofiar Wojny Ziemi [...], który poparł skargę S.T. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kognicji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została poddana kontrola działalności organów administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem. W toku postępowania wyjaśniającego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, że skarżący udzielał pomocy oddziałom Batalionów Chłopskich lecz jego zdaniem, nie była to służba w BCh w świetle art. 1 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy z 1991r. o kombatantach. Wynikało to m.in. według Kierownika Urzędu z powodu wieku skarżącego w tym okresie (tj. 15 lat), co spowodowało, że nie mógł wykonywać służby w Batalionach Chłopskich. Nie jest to jednak wykładnia prawidłowa, gdyż cytowana ustawa z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach nie wprowadza ograniczeń w uznaniu działalności kombatanckiej z powodu wieku, w którym tę działalność prowadzono. Ponadto, co wynika także z wykładni przepisu art. 1 ust. 2 tejże ustawy o kombatantach wykaz rodzajów działalności , która została uznana jako kombatancka musi być dokonywany w związku z treścią mającego charakter także normatywny, wstępu do tejże ustawy. W tym zakresie Sąd podziela dotychczasową linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną m.in. w Wyroku NSA z dnia 13 maja 2002 r. (sygn. akt V SA 1538/2001) opublik. "Palestra" 2003" , Nr 3-4, s. 223, a także we wcześniejszych orzeczeniach, tj. Wyroku NSA OZ w Rzeszowie z dnia 8 sierpnia 1995r. (sygn. akt SA/Rz 607/94) oraz Wyroku NSA OZ w Krakowie z dnia 14 czerwca 1995r. (sygn. akt SA/Kr 2891/94). Dlatego też właściwy organ powinien ponownie zgodnie z dyspozycją art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. rozpatrzyć cały materiał dowodowy pod katem oceny czy dana okoliczność została udowodniona. W tym celu w szczególności konieczne wydaje się także przesłuchanie przez właściwy organ świadków przedstawionych przez skarżącego pod kątem ustalenia okoliczności faktycznej złożenia przez skarżącego przysięgi BCh (karta Nr 4 i 5 akt sprawy) i weryfikacji ich zeznań - czy była to służba BCh - w oparciu o całokształt materiału dowodowego w świetle dyspozycji art. 80 k.p.a. w zakresie ustalenia prawdy obiektywnej – zgodnie z zasadą ogólną z art. 7 k.p.a. – od kątem przyznania skarżącemu uprawnień z tytułu działalności w strukturach Batalionów Chłopskich w latach 1943-1944. Dlatego też skarżona decyzja naruszyła w tym zakresie przepisy prawa materialnego jak i prawa procesowego w stopniu, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast chybiony jest zarzut skarżącego, co prawidłowo stwierdził Kierownik Urzędu, przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie w Z. Powyższy obóz jest bowiem wymieniony w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. z 2001r. Nr 106, poz. 1154) jako miejsce odosobnienia, w którym warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, gdyż osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Jednak zgodnie dyspozycją art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c cyt. ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach ..., represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Natomiast w dacie pobytu w obozie (tj. w sierpniu 1943 r.) skarżący miał ukończone 15 lat czyli nie spełniał ustawowej przesłanki wieku określonego w powołanym wyżej przepisie ustawy. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji.