II SA/Lu 87/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Referent stażysta Joanna Stadnik, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 października 2008 r. sprawy ze skargi M. i E. małżeństwa G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. nr [...] II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; III. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie ) na rzecz [...] A. G. – S. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomoc prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych należnego podatku od towarów i usług; IV. nakazuje ściągnąć od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Skarbu Państwa ( Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie ) kwotę 100 (sto) złotych tytułem nie uiszczonego wpisu. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2007 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu zażalenia M. G. na postanowienie Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie nałożenia grzywny w wysokości 200 zł w celu przymuszenia wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia 10 kwietnia 2006 r. Nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podniósł, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego związane jest z faktem zakończenia postępowania administracyjnego, w wyniku którego wydana została ostateczna decyzja administracyjna, w sentencji której znajduje się nakaz wykonania określonych czynności i robót w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie. W związku z tym, mając na uwadze art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zobowiązany był do podjęcia kroków zmierzających do wykonania obowiązku orzeczonego w decyzji administracyjnej z zastosowaniem administracyjnych środków przymusu. W tym celu wydane zostało upomnienie, w którym organ wezwał zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku, równocześnie wskazał, że w przypadku niewykonania obowiązku wszczęta zostanie egzekucja administracyjna. Działanie takie wynika z treści art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zrealizowane zostało przez organ administracyjny poprzez doręczenie upomnienia za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. W wyniku niewywiązania się zobowiązanego z ciążącego na nim obowiązku, w dniu 10 kwietnia 2006 r. wystawiony został przez organ tytuł wykonawczy. Z chwilą doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zgodnie z treścią art. 26 § 5 pkt 1 wyżej cytowanej ustawy nastąpiło wszczęcie egzekucji administracyjnej. Kwestia prawidłowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego była już przedmiotem postępowania organu II instancji, bowiem Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji w sprawie zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 12 czerwca 2007 r. oddalił skargę i wyrok ten jest prawomocny. W wyniku zakończenia postępowania sądowo-administracyjnego wydane zostało zaskarżone postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego, w wysokości, w jakiej ustawodawca upoważnił organ do orzekania tego środka. Ustawodawca pozostawił natomiast organowi swobodę w orzekaniu wysokości grzywny, gdyż organ zorientowany jest w sytuacji panującej na terenie, na którym działa i w zakresie przekazanych mu kompetencji. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych i przyjętym stanowiskiem doktryny w tej sprawie, za środek egzekucyjny mniej uciążliwy przyjmuje się grzywnę w celu przymuszenia dlatego, że nie powoduje dodatkowych kosztów po stronie zobowiązanego, podlega zwrotowi po wykonaniu obowiązku, na wniosek zobowiązanego. W przypadku wykonania zastępczego, obowiązek wykonywany jest przez osobę trzecią, wyłonioną w drodze przetargu lub zaproszoną do składania ofert w innym trybie, na podstawie kosztorysu wykonanego dla robót podlegających przymusowemu wykonaniu. Koszty postępowania obejmują zatem w/w koszty, powiększone o wynagrodzenie wykonawcy. W opinii organu odwoławczego, zastosowany środek egzekucyjny nie narusza powołanego art. 7 § 2 ustawy. Natomiast umorzenie grzywny możliwe jest zgodnie z treścią art. 126 ustawy, na wniosek zobowiązanego po potwierdzeniu wykonania obowiązku. W skardze na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego E. i M. małżonkowie G. wnoszą o uchylenie postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżący podnoszą, że decyzją z dnia 9 lutego 2005 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł o obowiązku przywrócenia sposobu użytkowania budynku przy ul. L. [...]. Adresatem tej decyzji byli małżonkowie G. Na wniosek skarżących Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 10 września 2007 r. wznowił postępowanie zakończone wyżej opisaną decyzją i prowadzi postępowanie w kierunku zalegalizowania samowoli budowlanej. Zdaniem skarżących, organ odwoławczy nie powinien utrzymać w mocy postanowienia o nałożeniu grzywny, a postępowanie powinno być zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wznowienie postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ppsa, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem, z uwzględnieniem stanu prawnego, który miał zastosowanie w chwili orzekania w sprawie. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy ppsa, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że poza przypadkiem wymienionym pod literą b/ , warunkiem koniecznym do uchylenia zaskarżonego postanowienia jest stwierdzenie, że naruszenie prawa, którego dopuścił się organ administracji, miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku opisanym pod literą c/ wymaga się ponadto, aby wpływ ten był istotny. Jedynie w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ppsa), możliwe jest uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego niezależnie od tego, czy naruszenie mogło czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. W sprawie niniejszej postanowienie organu I instancji wydane zostało w dniu 14 sierpnia 2007 r. Natomiast w dniu 19 sierpnia 2007 r. skarżący wystąpili z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 lutego 2005 r. nr [...], nakładającą na nich obowiązek przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku gospodarczego zlokalizowanego na granicy działek od strony północnej i zachodniej użytkowanego jako mieszkalny oraz zamurowanie okna o wymiarach 70 x 130 cm. Jednocześnie w zażaleniu na postanowienie I instancji o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wnosili o zawieszenie postępowania w związku ze złożonym wnioskiem o wznowienie postępowania. Postanowieniem z dnia 10 września 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wznowił postępowanie w sprawie zakończonej prawomocną decyzją z dnia 9 lutego 2005 r. , nr [...]. Mimo to Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 4 grudnia 2007 r. utrzymał w mocy postanowienie w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia 10 kwietnia 2006 r., nr [...]. We wskazanym wyżej tytule wykonawczym jako treść obowiązku wpisano: "przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania budynku gospodarczego zlokalizowanego w granicy od strony północnej i zachodniej, użytkowanego ostatnio jako budynek mieszkalny, na nieruchomości nr geod. [...], położonej przy ul. L. [...] w T. L.". Jak wynika ze złożonej przez skarżących do akt decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia 10 marca 2008 r. w wyniku wznowienia postępowania decyzja z dnia 9 lutego 2005 r. w części dotyczącej obowiązku przywrócenia do stanu poprzedniego sposobu użytkowania budynku gospodarczego (a więc w części opisanej w tytule wykonawczym) została uchylona. Organ I instancji poinformował tutejszy Sąd, że decyzja ta jest ostateczna. Należy zatem uznać, że w sprawie niniejszej zachodzą przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ ppsa, który stanowi, iż zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd Administracyjny uchyla zatem decyzję we wszystkich wypadkach wymienionych w art. 145 § 1 i art. .145 a § 1 kpa, chyba że zachodzą okoliczności przewidziane w art. 146 § 1 lub § 2 kpa (por. m.in. T. Woś, H. Krzysiak-Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo LexisNexis 2003 s. 458). Według art. 145 § 1 pkt 8 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, bowiem uchylona została decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b/ oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 223 § 2 oraz art. 250 wyżej cytowanej ustawy i § 14 ust. 2 pkt 1c w związku z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).