II SA/Lu 871/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenie postępowania w sprawie świadczeń nienależnie pobranych 1. oddala skargę; 2. przyznaje [...] W. K.-T. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku B. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. Nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Marszałka Województwa L. przez Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń rodzinnych wypłaconych B. W. przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ś. w kwocie 3584 zł w okresie od dnia 1 września 2006 r. do dnia 30 kwietnia 2007 r. za świadczenia nienależnie pobrane - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 156 § 1 pkt 3, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 w związku z art. 105 § 1 Kpa uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie wszczęte postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. Nr [...]. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy: Dyrektor Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w L. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uznał wypłacone B. W. w okresie od dnia 1 września 2006 r. do dnia 30 kwietnia 2007 r. przez MOPS w Ś. w Ś., świadczenia rodzinne w kwocie 3584 zł za świadczenia nienależnie pobrane. Od powyższej decyzji B. W. wniosła odwołanie i Kolegium decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję ROPS w L. Następnie wnioskiem z dnia 3 września 2013r. o stwierdzenie nieważności decyzji, wnioskodawczyni podejmowała nieudaną próbę eliminacji z obrotu prawnego decyzji SKO w L. z dnia [...] r. Nr [...] pozostawiającej w obrocie prawnym decyzję ROPS w L. w sprawie uznania pobranych przez nią świadczeń rodzinnych za okres od 1 września 2006 r. do 30 kwietnia 2007 r. za świadczenia nienależnie pobrane. Kolegium decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności swojej decyzji. Następnie Kolegium w L. nie uwzględniło argumentów zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i decyzją z dnia [...] r. Nr [...] pozostawiło w obrocie prawnym swoją decyzję z dnia [...] r. Nr [...]. Powyższa decyzji z dnia [...] r. została zaskarżona przez B. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Kolegium przekazało ją sądowi w dniu 4 czerwca 2014 r. wraz z odpowiedzią na skargę z dnia 28 maja 2014 r. Nr [...] i aktami sprawy. Dalej organ wyjaśnił, że B. W. we wniosku o stwierdzenie nieważności z dnia 3 września 2013 r. zawnioskowała m.in. o stwierdzenie nieważność decyzji ROPS w L. z dnia [...] r. Nr [...]. Następnie SKO w L. po wszczęciu postępowania w powyższej sprawie postanowieniem z dnia [...] r., decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia [...] r. B. W. we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakwestionowała decyzję Kolegium w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ROPS w L. z dnia [...] r. i wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji oraz o stwierdzenie nieważności decyzji ROPS w L. z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. rozstrzygając o poprawności decyzji z dnia [...] r. Nr [...] stwierdziło, iż podlega ona eliminacji z obrotu prawnego, ale z innych powodów, niż to podniesiono we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Zwróciło uwagę, że decyzja Dyrektora ROPS w L. z dnia [...] r. Nr [...] uznająca świadczenia rodzinne wypłacone B. W. przez okres 1 wrzesień 2006 r. - 30 kwiecień 2007 r. w kwocie 3584 zł za świadczenia nienależnie pobrane była przedmiotem rozstrzygania przez SKO w L. Kolegium po rozpoznaniu odwołania zainteresowanej decyzją z dnia [...]. Nr [...] utrzymało ww. decyzję w mocy. Kolegium podniosła, że w sytuacji wyżej opisanej, gdy uprawniony podmiot zainicjuje postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności w odniesieniu do decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, to przyjmuje się, że wniosek w sprawie stwierdzenia nieważności należy rozstrzygać w odniesieniu do decyzji zapadłej w postępowaniu odwoławczym przed organem wyższej instancji. Taka praktyka nie jest sporna i jest akceptowana przez orzecznictwo sądowo-administracyjne. Skoro w sprawie przedmiotowej była wydana przez Kolegium decyzja Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję ROPS w L. z dnia [...] r. Nr [...], to wniosek B. W. w części odnoszącej się do powyższej decyzji z dnia [...] r. powinien być rozpoznany w odniesieniu do decyzji Kolegium. Wniosek z dnia 3 września 2013 r. zawierał również żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium, które to żądanie nie zostało uwzględnione przez Kolegium, co wynika z decyzji z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...]. W takiej sytuacji badana decyzja Kolegium jest drugą decyzją w tej samej sprawie, co skutkuje trwałą eliminacją jej z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. Uprawnione też jest stwierdzenie, że wniosek B. W. w części żądającej stwierdzenia nieważność decyzji ROPS w L. z dnia [...]. został załatwiony decyzją Kolegium z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności [...]. Wobec powyższego zdaniem organu podnoszona przez wnioskodawczynię argumentacja, co do wadliwości decyzji Kolegium Nr [...] nie zasługuje na uwzględnienie, podobnie, jak i wniosek o stwierdzenie na obecnym etapie postępowania nieważności decyzji ROPS w L. z dnia [...] r. Nr [...]. B. W. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. zarzuciła zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisów: 1) art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez uchylenie decyzji SKO z dnia [...] r. nr [...] i umorzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ROPS w L. z dnia [...] r. nr [...] w sytuacji, gdy zachodziła przesłanka do uchylenia decyzji SKO oraz stwierdzenia nieważności decyzji ROPS w L.; 2) art. 107 §1 kpa poprzez wskazanie błędnej podstawy prawnej decyzji, organ wskazał na przepisy dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji, a podjął decyzję w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ROPS z dnia [...] r.; 3) art. 156 § 1 pkt 3, art. 157 §1 i art. 158 §1 w zw. z art. 105 §1 kpa poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że sprawa została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, w sytuacji gdy nie zachodzi przesłanka tożsamości sprawy w zakresie stanu faktycznego; poprzez błędne wydanie decyzji o umorzeniu ww. postępowania; 4) art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 kpa w związku z art. 140 kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, arbitralne i błędne przyjęcie, że sprawa z wniosku B. W. została załatwiona decyzją ostateczną; poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, arbitralne i błędne podtrzymanie stanowiska SKO w poprzednio wydanych decyzjach i przyjęcie, że w sprawie zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego; 5) art. 107 § 3 z art. 11 kpa poprzez błędne określenie podstawy prawnej decyzji, nierozpatrzenie wszystkich zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, nie wskazanie na podstawie jakich dowodów organ uznał wypłacone B. W. świadczenia za nienależnie pobrane, lakoniczne uzasadnienie decyzji; 6) art. 156 §1 pkt 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji ROPS w L. z dnia 18 stycznia 2013 r. Nr 348-2/09 która rażąco narusza prawo; 7) art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez utrzymanie w mocy decyzji uznającej świadczenia rodzinne pobrane przez B. W. na dziecko M. M. za świadczenia nienależnie pobrane z uwagi na to, że świadczenia rodzinne zostały wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych, podczas gdy takie okoliczności nie miały miejsca, a po stronie B. W. nie zaistniały przesłanki warunkujące zastosowanie powyższego przepisu; 8) art. 73 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 poprzez wezwanie B. W. w oparciu o przedmiotowy przepis do złożenia dokumentów oraz informacji podczas gdy przedmiotowy przepis nie stanowi podstawy wezwania strony do złożenia żądanych dokumentów i informacji; 9) art. 24a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez wadliwe uznanie, że strona w sposób nieprawidłowy wypełniła wniosek podczas gdy wniosek został wypełniony prawidłowo i zgodnie z prawdą tak jak składane w toku postępowania przez stronę wyjaśnienia i oświadczenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej określanej jako "P.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów prowadzą do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy może podjąć w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa decyzję o umorzeniu postępowania tylko wówczas, gdy zachodzą okoliczności wskazane w art. 105 k.p.a. Umorzenie postępowania w wypadku uchylenia decyzji organu I instancji jest dopuszczalne tylko w powiązaniu z treścią art. 105 kpa Stanowiący podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 105 kpa stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Tak więc przepis ten odnosi się do sytuacji, gdy postępowanie administracyjne ulega obligatoryjnemu umorzeniu, a jedyną przesłanką takiego rozstrzygnięcia jest bezprzedmiotowość tego postępowania. W doktrynie przyjmuje się w związku z tym, iż zachodzi ona wtedy, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty, jest to sytuacja, gdy żądanie strony jest nieaktualne lub wygasło z mocy prawa. O bezprzedmiotowości postępowania w sprawie można zatem mówić, gdy zachodzi brak strony postępowania lub brak przedmiotu postępowania, czyli gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, tak więc również wówczas gdy ta sama sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy należy wskazać, iż decyzja Dyrektora ROPS w L. z dnia [...] r. Nr [...] uznająca świadczenia rodzinne wypłacone B. W. przez okres 1 wrzesień 2006 r. do 30 kwietnia 2007 r. w kwocie 3584 zł za świadczenia nienależnie pobrane w wyniku wniesienia odwołania była przedmiotem rozstrzygania przez SKO w L. Kolegium decyzją z dnia [...] r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 3 września 2013 r. skarżąca zwróciła się o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] r. Żądanie to nie zostało uwzględnione przez organ i decyzją z dnia [...] r., Nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności powyższej decyzji. Zdaniem Sądu – mając na uwadze fakt - że w sprawie przedmiotowej była wydana przez Kolegium decyzja z dnia [...] r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję ROPS w L. z dnia [...] r. Nr [...] i była ona przedmiotem postępowania nieważnościowego, to wniosek B. W. o stwierdzenie nieważności odnoszący się do powyższej decyzji organu I instancji z dnia [...] r. powinien być rozpoznany w odniesieniu do decyzji Kolegium zapadłej w postępowaniu odwoławczym przed organem wyższej instancji. Wobec tego badana decyzja Kolegium jest drugą decyzją w tej samej sprawie, co skutkuje trwałą eliminacją jej z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O wynagrodzeniu radcy prawnego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" oraz § 2 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).