II SA/Lu 872/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie grzywny za nieokazanie przedmiotu oględzin oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. L. nałożył na M. B. grzywnę w wysokości [...] zł z uwagi na "brak udziału w podejmowanych czynnościach przez nie okazanie przedmiotu oględzin, tj. murowanego budynku gospodarczego znajdującego się na działce nr [...] położonej w miejscowości S. wybudowanego w 2010r.". W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że na wniosek Prokuratury Rejonowej w J. L. rozpoczęto postępowanie w sprawie wykroczenia poza zakres zgłoszenia murowanego budynku gospodarczego wybudowanego na wspomnianej działce. Podczas oględzin, jakie miały miejsce [...]. ustalono, że budynek zlokalizowany jest przy ogrodzeniu betonowym pomiędzy działkami 136 i 137 w odległości od około 24m od krawędzi jezdni asfaltowej i 8,8m od budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...]. Budynek jest drewniany, pokryty blachą trapezową. Posiada dwa pomieszczenia w tym jedno z funkcją gospodarcza, drugiego właścicielka nieruchomości nie udostępniła. Nie udostępniła także zgłoszenia wykonania robót budowlanych. Mimo wezwania organu i wyznaczania kolejnych terminów oględzin w dniu [...] i [...]. skarżąca nadal odmawiała udostępnienia budynku. Podczas kolejnych oględzin w dniu [...]. oświadczyła, że nie otrzymała zawiadomienia o oględzinach. Podczas kolejnych oględzin jakie miały miejsce [...]. brat właścicielki oświadczył, że nie ma jej w domu. W dniu [...]. przed kolejnymi oględzinami wyznaczonymi na dzień [...]. M. B. wniosła o zmianę terminu, tłumacząc się sprawami osobistymi. Wyznaczono wobec tego kolejny termin na dzień [...]. Zawiadomienie o oględzinach M. B. odebrała [...]. , mimo to nie była obecna w tym dniu na nieruchomości, a jej brat nakazał opuszczenie posesji. Organ podkreślił, że mimo nieobecności na kolejnych oględzinach M. B. nigdy nie jej nie usprawiedliwiała. Stosownie natomiast do art. 88 § 1 kpa, kto będąc obowiązany do osobistego stawiennictwa się, mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek, lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do [...] złotych, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania – grzywną do [...] zł. Po rozpoznaniu zażalenia M. B. Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowienie organu utrzymał w mocy. Organ odwoławczy zaznaczył, że postępowanie w sprawie toczy się od grudnia 2014r. Mimo wyznaczania kolejnych terminów oględzin odwołująca się nadal nie udostępniła wnętrza pomieszczeń budynku celem przeprowadzenia czynności procesowych. Nie doszło do tego również w dniu [...]., kiedy to mimo prawidłowego zawiadomienia, nie była obecna na terenie posesji. W tych okolicznościach uzasadnione było nałożenie grzywny. Organ podkreślił, że grzywna o jakiej mowa w art. 88 § 1 kpa z tytułu bezzasadnej odmowy okazania przedmiotu oględzin może być stosowana wobec świadka, biegłego, osoby trzeciej posiadającej przedmiot oględzin, a także strony postępowania. Stanowi środek przymusu, który służy zapewnieniu prawidłowego przebiegu postępowania dowodowego. Organ zaznaczył ponadto, że strona była zawiadamiana o terminach oględzin i informowana o skutkach niezastosowania się do wezwań w tym o skutkach wynikających ze wspomnianego przepisu. Odnosząc się natomiast do argumentu o braku możliwości uczestniczenia w oględzinach z powodu wizyty u stomatologa zaznaczył, że o terminie wyznaczonym na dzień [...]. strona wiedziała już [...]., kiedy odebrała zawiadomienie. Nie poinformowała jednak organu o braku możliwości uczestniczenia w oględzinach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. B. zarzuciła postanowieniu bezzasadne przyjęcie, jakoby odmówiła okazania przedmiotu oględzin, skoro nie było jej w tym dniu na nieruchomości. Ponownie stwierdziła, że znajdowała się w tym czasie w gabinecie stomatologicznym, co potwierdza złożone do akt zaświadczenie. Zwróciła uwagę, że nie jest równoznaczne powoływanie się przez organ na dwie różne czynności – brak udziału w podejmowanych czynnościach i nie okazanie przedmiotu oględzin. Zdaniem skarżącej w sprawie zostało pominięte, że adresowaną do niej przesyłkę zawierającą zawiadomienie o oględzinach odebrał jej domownik, podczas jej nieobecności. W takim stanie prawidłowe zawiadomienie i udział jej był wątpliwy. Organy powinny natomiast czuwać, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Odpowiadając na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Argumentacja skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że postępowanie w sprawie ewentualnych odstępstw od zgłoszenia robót budowlanych na podstawie którego skarżąca zrealizowała budynek gospodarczy, trwa od [...]., kiedy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. L. na wniosek Prokuratora z dnia [...]4r. zawiadomił o wszczęciu postępowania. Od tamtej pory organowi nie udało się dokonać oględzin budynku. Podczas pierwszych oględzin w dniu [...]. skarżąca odmówiła udostępnienia jednego z pomieszczeń, natomiast podczas oględzin jakie miały miejsce [...]. odmówiła okazania budynku powołując się na widoczną na zawiadomieniu datę [...]. Kolejne zawiadomienie wystosowano do skarżącej w dniu [...]., wskazując termin [...]. W zawiadomieniu wezwano skarżącą do udostępnienia wnętrza budynku, wskazano również na sankcje wynikające z art. 88 kpa. Także wtedy skarżąca odmówiła udostępnienia budynku. Podczas kolejnych oględzin w dniu [...]. ‘poprzedzone odpowiednim zawiadomieniem z dnia [...]., skarżąca oświadczyła, że nie otrzymała zawiadomienia. Następne oględziny wyznaczono na dzień [...]. Wobec trudności w ustaleniu daty doręczenia przesyłki zawiadomieniem z dnia [...]. wyznaczono kolejny termin oględzin na dzień [...]. Z adnotacji na przesyłce wynika, że skarżąca odmówiła jej odebrania. Ponowny termin wyznaczono na dzień [...]. Mimo odebrania przesyłki w dniu [...]., skarżąca nie stawiła się na oględzinach. Wobec powyższego organ kolejnym zawiadomieniem z dnia [...]. wyznaczył następny termin na dzień [...]. Skarżąca odebrała zawiadomienie w dniu [...]. Z uwagi na wniosek skarżącej z dnia [...]. o zmianę terminu oględzin, organ kolejnym zawiadomieniem z dnia [...]. wyznaczył ponowny termin na dzień [...]. Zawiadomienie odebrała I. B. siostra skarżącej, jako dorosły domownik. Także w tym dniu skarżąca nie była obecna na oględzinach. Kolejne oględziny zawiadomieniem z dnia [...]. organ wyznaczył na dzień [...]. Wskazane wyżej okoliczności dają wystarczające podstawy, aby stanowisko organu uznać za uzasadnione. Stosownie do art. 88 § 1 kpa, kto będąc obowiązany do osobistego stawiennictwa się, mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek, lub biegły albo bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do [...] złotych, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania – grzywną do [...] zł. Nie budzi wątpliwości, że celem regulacji jest zdyscyplinowanie uczestników postępowania i wymuszenie posłuchu dla organów administracji publicznej. Równocześnie kara ma zapewnić sprawny przebieg postępowania i wydanie rozstrzygnięcia w przewidzianym ustawowo terminie. Rację ma skarżąca uważając, że wspomniany przepis rozróżnia sytuację, gdy grzywna nakładana jest z tytułu nieusprawiedliwionego niestawiennictwa i za nie okazanie przedmiotu oględzin, choć nie wiąże z tym żadnych skutków. W orzecznictwie uważa się jednak, że na podstawie wspomnianego przepisu niedopuszczalne jest wymierzanie stronom postępowania kary w postaci grzywny jako sankcji za nieusprawiedliwione niestawiennictwo. W żadnym razie nie jest natomiast wykluczona możliwość nałożenia na stronę postępowania grzywny za nie okazanie przedmiotu oględzin. Mimo niefortunnego sformułowania używanego w zawiadomieniach o terminach oględzin, jak i samym postanowieniu o wymierzeniu grzywny, nie może być przecież wątpliwości, że chodziło o nie udostępnienie budynku. Zgodzić należy się oczywiście ze skarżącą, według której sama nieobecność na oględzinach nie oznacza jeszcze odmowy okazania jego przedmiotu. Zwrócić jednak należy uwagę, że skarżąca podczas oględzin jakie miały miejsce [...]. [...]. i [...]. jednoznacznie odmówiła okazania budynku, co już wtedy było wystarczająca przesłanką do zastosowania kary. Wydaje się zupełnie niezrozumiałym, aby w czasie ponad 6 miesięcy organ nie był w stanie przeprowadzić jednego z kluczowych dowodów w sprawie. Nie można zgodzić się ze skarżącą, aby wadliwości postanowienia poszukiwać w jej usprawiedliwionej nieobecności na oględzinach w dniu [...]. Biorąc pod uwagę, że odbiór zawiadomienia przez siostrę miał miejsce w dniu [...]. skarżąca miała wystarczająco dużo czasu na wskazanie innego terminu. Nie wiadomo przy tym, na czym miałoby polegać uchybienie organu przy doręczeniu zawiadomienia o terminie oględzin siostrze skarżącej. W myśl art. 43 kpa w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Doręczenie w tym trybie określane jako zastępcze ma taki sam skutek prawny jak doręczenie dokonane bezpośrednio stronie postępowania. Osoba, która odebrała pismo w trybie doręczenia zastępczego nie może następnie skutecznie podnieść zarzut, że nie zna treści pisma. Dla wypełnienia dyspozycji art. 43 kpa okoliczności o tym charakterze w ogóle nie mają znaczenia. Jeżeli istnieją przeszkody w przekazaniu pisma, dana osoba powinna odmówić jego przyjęcia i oddania adresatowi, jeżeli natomiast podejmie się jego oddania następuje skutek w postaci doręczenia. Natomiast okoliczność, iż przyjęła ona przesyłkę i podpisała zwrotne poświadczenie odbioru nakazuje przyjąć, iż zobowiązała się ona oddać pismo adresatowi. Wynika z tego, że doręczenie zawiadomienia o kolejnych już oględzinach była skuteczne. Z tych powodów na podstawie art. 151 ustawy z dnia [...]. Pawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 1270 ze zmianami ) skargę należało oddalić.