II SA/Lu 880/24
WyrokWSA w Lublinie2025-01-14
Skład orzekający: Jerzy Parchomiuk, Grzegorz Grymuza, Anna Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakładająca obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia ściany szczytowej budynku do stanu zgodnego z przepisami ochrony przeciwpożarowej została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych i materialnych?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, ponieważ organy nie wskazały konkretnych przepisów prawa, z którymi roboty budowlane były niezgodne, nie dokonały subsumpcji ustaleń faktycznych do norm prawnych, a także nie odniosły się do podnoszonych przez skarżącą możliwości doprowadzenia elementów konstrukcyjnych do stanu zgodnego z prawem. Ponadto, naruszono przepisy proceduralne dotyczące prowadzenia rozprawy w warunkach stanu epidemii, co skutkowało pozbawieniem strony możliwości obrony jej praw.Stan faktyczny
Sprawa dotyczy nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym w celu doprowadzenia ściany szczytowej na poziomie strychu do stanu zgodnego z przepisami ochrony przeciwpożarowej. Organy nadzoru budowlanego uznały, że istniejąca ściana, wykonana z pustaków gazobetonowych o grubości 12 cm, nie spełnia wymogów ściany oddzielenia przeciwpożarowego, a drewniane krokwie dachowe nie są odpowiednio zabezpieczone. Skarżąca kwestionowała zasadność nałożonych obowiązków, podnosząc m.in. kwestie proceduralne związane z rozpoznaniem sprawy w warunkach stanu epidemii.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi E. T. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 3 lutego 2020 r., znak: ZOA-II.7721.26.2016 w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Parczewie z dnia 28 października 2019 r., znak: PINB.7355/C/16/2016; II. zasądza od na rzecz skarżącej E. T. od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sprawa jest przedmiotem ponownej kontroli sadowej, dokonanej na skutek uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 października 2024 r., II OSK 18/22 wyroku tutejszego Sądu z 29 czerwca 2021 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 378/20.
Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę E. T. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie (dalej również: LWINB) z 3 lutego 2021 r., znak: ZOA-II.7721.26.2016, utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Parczewie (dalej również: PINB) z 28 października 2019 r., znak: PINB.7355/C/16/2016, którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186) nałożono na E. T. i P. C. obowiązek wykonania w budynku mieszkalnym jednorodzinnym usytuowanym na działce nr [...] położonej w P. robót budowlanych dotyczących ściany szczytowej na poziomie strychu, wyszczególnionych w decyzji, w terminie do 30 września 2020 r.
Sprawa dotyczy budynku mieszkalnego usytuowanego bezpośrednio przy granicy z działką nr [...] w zabudowie bliźniaczej. W toku postępowania ustalono, że w poziomie strychu przedmiotowego budynku ściana szczytowa wykonana została z pustaków gazobetonowych o grubości 12 cm do wysokości skrajnych drewnianych krokwi dachowych przylegających do ściany zewnętrznej sąsiedniego budynku mieszkalnego. Jak ustalono, budynek został wykonany w oparciu o pozwolenie na budowę z 15 września 1984 r. (decyzja nr UAN-V-8381/89/84). Przeprowadzona przez organy analiza projektu budowlanego wykazała, że budynek mieszkalny został zaprojektowany ze ścianami zewnętrznymi o grubości 24 cm - według opisu projektu technicznego. Jednocześnie elementy konstrukcyjne drewnianej więźby dachowej zostały osłonięte od strony granicy z działką sąsiednią nr [...] murem stanowiącym ścianę zewnętrzną budynku o nieokreślonej grubości, w projekcie budowlanym brak jest rysunku rzutu "strychu" przedstawiającego grubość ścian zewnętrznych budynku na tym poziomie.
Wyniki kontroli wykazały natomiast, że grubość ściany zewnętrznej budynku w poziomie nieużytkowanego strychu wynosi 12 cm, co nie spełnia wymogów przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących w dacie udzielonego pozwolenia na budowę, tj. rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62, zwanego dalej rozporządzeniem z 1980 r.). Powyższe przepisy dopuszczały sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynków ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej, a ponadto jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Prowadząc przedmiotowe postępowanie, powiatowy organ nadzoru budowlanego dwukrotnie wydawał decyzje w trybie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, tj. decyzję z 7 października 2016 r., znak: PINB.7355/C/16/2016, którą uchylono decyzją Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 27 stycznia 2017 r., znak: ZOA-II.7721.26.2016 oraz decyzję z 15 lutego 2017 r., znak: PINB.7355/C/16/2016, uchyloną decyzją Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 16 maja 2019 r., znak: ZOA-II.7721.26.2016, w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 27 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 798/17, którym uchylono decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 19 czerwca 2017 r., znak: ZOA-II.7721.26.2017, utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 15 lutego 2017 r.
W wyroku z 27 listopada 2018 r., II SA/Lu 798/17 Sąd pierwszej instancji sformułował wiążącą ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania, stwierdzając, że organy przedwcześnie, na podstawie art. 51 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, nałożyły obowiązki zmierzające do przywrócenia ściany szczytowej budynku do stanu zgodnego z prawem. Sąd uznał bowiem, że ustalenia wymaga, czy sporna ściana została wykonana z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego pozwolenia na budowę oraz czy powoduje ona zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, gdyż w takich okolicznościach możliwe byłoby nakazanie wykonania robót mających doprowadzić sporną ścianę do stanu zgodnego z prawem. Jednocześnie Sąd wskazał, że badając zgodność ściany z przepisami techniczno-budowlanymi, organ powinien wyjaśnić jednoznacznie, z jakich materiałów na całej jej długości w poziomie strychu jest ona zbudowana, w szczególności, czy z materiałów niepalnych, a także jaką posiada klasę odporności ogniowej. W razie ustalenia, że istniejąca ściana jest murowana i spełnia 1 klasę odporności, nie byłoby bowiem podstaw do zastosowania przepisów art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Jedynie w razie jednoznacznego stwierdzenia, że część ściany jest drewniana, albo że istniejąca ściana o grubości 12 cm nie spełnia wymagań 1 klasy odporności ogniowej, organ byłby uprawniony do wydania jednej z decyzji wymienionej w tym przepisie.
Ponownie rozpoznając sprawę, powiatowy organ nadzoru budowlanego, na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w tym oględzin z 18 lipca 2019 r., ustalił, że ściana szczytowa budynku w poziomie strychu, usytuowana przy granicy z działką sąsiednią nr [...], nie stanowi elementu konstrukcyjnego budynku i nie stanowi podparcia dla konstrukcji dachowej budynku, a elementy konstrukcyjne drewnianej więźby dachowej, takie jak: skrajne krokwie, płatew i murłaty, nie są obmurowane bądź w inny sposób obudowane od strony działki sąsiedniej nr [...]. Organ stwierdził, że ściana ta jest wykonana z materiałów niepalnych, o klasie 1 odporności ogniowej, jednak nie stanowi ściany oddzielenia przeciwpożarowego z uwagi na wysokość mniejszą niż wymagana przepisami wysokość do poziomu pokrycia dachowego wykonanego z materiału niepalnego, przez co nie zapewniono osłony dla palnych elementów więźby dachowej. Organ stwierdził, że ścianę szczytową wykonano w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w przepisach technicznych. Nie stwierdzono natomiast odstępstw w tym zakresie od projektu budowlanego.
W konsekwencji, stwierdzając, że brak w budynku od strony działki sąsiedniej nr [...] ściany oddzielenia przeciwpożarowego stanowi o jego zrealizowaniu w sposób niezgodny z przepisami techniczno-budowlanymi, a tym samym jest to przesłanka do zastosowania trybu przewidzianego w art. 50-51 Prawa budowlanego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Parczewie decyzją z 28 października 2019 r. nałożył na właścicieli obiektu budowlanego obowiązek wykonania w budynku, w terminie do dnia 30 września 2020 r., następujących robót budowlanych w poziomie strychu budynku: 1. od strony granicy z działką sąsiednią nr [...] przesunąć dwie skrajne krokwie dachowe w sposób zapewniający możliwość wykonania z tej strony ściany oddzielania przeciwpożarowego; 2. od strony granicy z działką sąsiednią nr [...] skrócić dwie murłaty i dwie płatwie, poprzez ich obcięcie, na długości umożliwiającej zrealizowanie od strony w/w działki nr [...] muru o grubości określonej zgodnie z pkt 3 niniejszej decyzji; 3. od strony działki sąsiedniej nr [...] zrealizować ścianę oddzielenia przeciwpożarowego wykonaną z materiału niepalnego np. pustaka gazobetonowego, w 1 klasie odporności ogniowej (tj. o odporności ogniowej 1 godziny) poprzez: nadmurowanie istniejącej ściany o grubości 12 cm do wysokości istniejącego pokrycia dachowego z blachy wraz z wykonaniem usztywnień nadmurowywanej ściany zapewniających jej stateczność, w sposób zapewniający obmurowanie drewnianych elementów konstrukcji dachowej budynku od strony działki nr [...] i zgodnie z rozwiązaniem projektowym sporządzonym przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, z jednoczesnym przemurowaniem skraju prostopadłych ścian zewnętrznych przy istniejących narożnikach budynku, usytuowanych przy granicy z działką nr [...], w sposób zapewniający przewiązanie nadmurowywanej ściany z istniejącymi ścianami zewnętrznymi prostopadłymi bądź, wykonanie w inny sposób muru z materiału zapewniającego odporność ogniową w czasie 1 godziny do wysokości pokrycia dachowego, w sposób zapewniający obmurowanie drewnianych elementów konstrukcji dachowej budynku od strony działki nr [...] oraz zapewniając stateczność konstrukcji zrealizowanego muru zgodnie z polskimi normami i zasadami wiedzy technicznej, w oparciu o rozwiązanie projektowe sporządzone przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności konstrukcyjno-budowlanej.
Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji decyzją z 3 lutego 2020 r., znak: ZOA-II.7721.26.2016, stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym protokół oględzin z 18 lipca 2019 r., rzut ściany szczytowej wraz z elementami więźby dachowej w budynku mieszkalnym jednorodzinnym zlokalizowanej przy granicy z działką sąsiednią nr [...], przekroje oraz dokumentacja fotograficzna, uzasadniają stanowisko, zgodnie z którym ściana szczytowa przedmiotowego budynku zlokalizowana w poziomie strychu przy granicy z działką sąsiednią nr [...], została zrealizowana po wykonaniu przekrycia dachowego w tym budynku. Ściana ta jest ścianą wykonaną z materiałów niepalnych, o klasie 1 odporności ogniowej, jednak nie stanowi ściany oddzielenia przeciwpożarowego z uwagi na wysokość mniejszą niż wymagana przepisami wysokość do poziomu pokrycia dachowego wykonanego z materiału niepalnego (brak wypełnienia górnej części ściany), przez co nie zapewniono osłony dla palnych elementów więźby dachowej. W tej sytuacji istniejącą w poziomie strychu ścianę należało dostosować do wymagań ściany zewnętrznej, pełniącej jednocześnie funkcję ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Jest to element samonośny, pełniący funkcję osłonową oddzielającą i wydzielającą przestrzeń strychu przedmiotowego budynku od strony działki sąsiedniej nr [...]. Według LWINB, zasadnie zatem uznał organ pierwszej instancji, że brak ściany oddzielenia przeciwpożarowego stanowi o wykonaniu robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w przepisach.
Sąd pierwszej instancji, oddalając wyrokiem z 29 czerwca 2021 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 378/20, skargę E. T. na decyzję organu nadzoru budowlanego drugiej instancji, w pierwszej kolejności wskazał, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374), zwanej dalej specustawą koronawirusową, i zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 24 czerwca 2021 r., w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego stanu zagrożenia dla stanu zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, a poza brakiem udziału stron w tym postępowaniu, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym.
Sąd Wojewódzki uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu kwalifikującym do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Według Sądu, przeprowadzone postępowanie administracyjne spełnia wymogi art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a organy dokonały wyczerpujących ustaleń faktycznych i wyprowadziły stanowcze wnioski dotyczące niezgodności istniejącej na poziomie strychu ściany zewnętrznej z wymogami prawa, a następnie konkretnie i fachowo określiły prace, jakie należy wykonać, by budynek doprowadzić do stanu zgodnego z prawem.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła E. T..
Naczelny Sąd Administracyjny powołanym na wstępie wyrokiem uchylił wyrok WSA w Lublinie i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca kasacyjnie zasadnie zwróciła uwagę na ziszczenie się przesłanki nieważności postępowania polegającej na pozbawieniu jej możności obrony swych praw wynikającej z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., wiążąc to z naruszeniem art. 15 zzs4 ust. 2 i 3 specustawy koronawirusowej. Powyższe przepisy miały zastosowanie w niniejszej sprawie, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oraz w aktach sprawy sądowoadministracyjnej. Wystąpienie powyższej przesłanki w okolicznościach niniejszej sprawy wiązać należy z tym, że zaskarżony wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym z naruszeniem zasad określonych w przepisach art. 15zzs4 ust. 2 i 3 specustawy koronawirusowej, tj. bez zweryfikowania możliwości przeprowadzenia rozprawy zdalnej, bez poinformowania skarżącej kasacyjnie o terminie posiedzenia sądowego oraz bez zapewnienia jej możliwości zajęcia stanowiska przed wydaniem wyroku, o co szczególnie zabiegała. Taka sytuacja wyczerpuje przesłankę nieważności postępowania określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. jako pozbawienie strony możliwości obrony jej praw. Gwarancje procesowe skarżącej w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji okazały się bowiem iluzoryczne, a ona sama pozbawiona możliwości obrony swoich praw.
Ze względu na charakter dostrzeżonych uchybień NSA nie odniósł się do pozostałych sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Rozpoznając sprawę ponownie, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem sporu jest nakazanie – na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 in fine – wykonania robót budowlanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie bliźniaczej, usytuowanym na działce nr [...] w P., w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami ściany szczytowej tego budynku na poziomie strychu, przy granicy z działką nr [...].
Z niewadliwych ustaleń organów obu instancji wynika, że budynek został wykonany w oparciu o pozwolenie na budowę z 15 września 1984 r. (decyzja nr UAN-V-8381/89/84), a na skutek luk i nieścisłości w dokumentacji projektowej nie sposób aktualnie zarzucić, że budowa tego budynku, w tym spornej części ściany szczytowej, nastąpiła z istotnym odstępstwem od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę i w projekcie budowlanym.
Sąd podziela również ustalenia organów, że nie wystąpiły w sprawie przesłanki określone w art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, tj. zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska.
Organy prawidłowo badały sporną ścianę budynku mieszkalnego pod kątem spełnienia przesłanki z art. 50 ust. 1 pkt 4 in fine Prawa budowlanego, tj. wzniesienia jej w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach.
Prawidłowe było również zbadanie legalności wzniesienia tej ściany pod kątem wymagań ochrony przeciwpożarowej w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62, dalej: rozporządzenie z 1980 r.), co wynika z dyspozycji § 207 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm., dalej: rozporządzenie z 2002 r.). Zresztą w tej kwestii organy oraz Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę są związane oceną prawną tutejszego Sądu zawartą w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z 27 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 798/17 (art. 153 p.p.s.a.). W wyroku tym Sąd podzielił również ustalenia organów co do tego, że zgodnie z § 173 rozporządzenia z 1980 r. sporny budynek należy do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV oraz że posiada klasę odporności ogniowej E, zaś w myśl § 202 tego rozporządzenia, sporna ściana powinna mieć klasę odporności ogniowej 1 i powinna być wykonana z materiału niepalnego.
Zgodnie z wytycznymi Sądu zawartymi w tym wyroku organy miały obowiązek ustalić elementy konstrukcyjne spornej ściany i materiały, z jakich została wykonana. Sąd podkreślił, że "jeżeli okazałoby się, że jakiś fragment spornej ściany jest drewniany, to należałoby uznać, że ściana taka narusza § 202 rozporządzenia z 1980 r. Z uwagi na nieprecyzyjne uzasadnienie zaskarżonej decyzji, nie jest natomiast wykluczone, że istniejące krokwie należy potraktować jako element konstrukcji dachu (...). W takim przypadku organ powinien krokiew potraktować jako odrębny od ściany element i dokonać jego odrębnej kwalifikacji i klasyfikacji w zakresie wymagań ochrony przeciwpożarowej".
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji LWINB wynika, że "na poziomie strychu ściana szczytowa budynku (...) została wykonana z pustaków gazobetonowych i posiada grubość 12 cm, wykonana od poziomu stropu nad piętrem do wysokości drewnianych krokwi dachowych. Ściana ta nie stanowi elementu konstrukcyjnego budynku i nie stanowi podparcia dla konstrukcji dachu".
Niezrozumiałe jest w związku z powyższym, że skoro krokwie, jak wynika z ustaleń organów, stanowią odrębne od ściany elementy, a ściśle – elementy konstrukcji dachu – to organy, wbrew stanowisku Sądu, nie dokonały ich odrębnej kwalifikacji i klasyfikacji pod kątem wymagań ochrony przeciwpożarowej, przytaczając normy techniczne dotyczące ściany, jej elementów nośnych oraz przekryć stropów, tj. § 202 rozporządzenia z 1980 r.
Nałożenie obowiązków wykonania określonych robót budowlanych w postępowaniu naprawczym prowadzonym w trybie art. 50 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego wymagało wskazania przepisu (przepisów) stanowiącego normę odniesienia dla oceny robót budowlanych. Innymi słowy, organ nadzoru budowlanego musi wskazać konkretny przepis prawa, zawierający określenie ustaleń lub warunków, z którymi istotnie niezgodne są analizowane roboty budowlane. Może to być przepis każdego rodzaju aktu normatywnego, zaliczanego do konstytucyjnego katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, nie wyłączając zatem rozporządzeń wydanych w oparciu o stosowne upoważnienie ustawowe. Wynika to z zasady legalizmu działania organów administracji publicznej (art. 7 Konstytucji RP i art. 7 k.p.a.) oraz z faktu, że stwierdzenie niezgodności robót budowlanych z prawem może prowadzić do nałożenia na jednostkę obowiązku wykonania określonych czynności, nie wyłączając rozbiórki (art. 51 ust. 1). Aby zatem nałożyć na jednostkę obowiązek wykonania określonych robót budowlanych, trzeba wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, z którym te roboty budowlane są niezgodne.
W niniejszej sprawie organ odwoławczy tego obowiązku nie wykonał. Konstrukcja uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. W pierwszej kolejności organ przytacza ustalenia faktyczne w sprawie, a następnie cytuje szereg przepisów rozporządzenia z 1980 r., nie dokonując subsumpcji, co zasadnie zarzuca skarżąca. Przykładem tego jest choćby stwierdzenie, że "sporna ściana na poziomie strychu (...) jest ścianą wykonaną z materiałów niepalnych o klasie 1 odporności ogniowej, jednak nie stanowi ściany oddzielenia przeciwpożarowego z uwagi na wysokość mniejszą niż wymagana przepisami wysokość do poziomu pokrycia dachowego (...)". Organ – zamiast powoływać się ogólnie na "przepisy" – powinien był wskazać konkretne normy prawne, z których te parametry wynikają.
Poza tym, jak już podniesiono, organy w dalszym ciągu nie wyjaśniły, dlaczego zastosowały cytowane przez siebie przepisy rozporządzenia z 1980 r. do krokwi dachowych w sytuacji, gdy – jak same ustaliły – krokwie te nie są elementami spornej ściany, a skoro tak, to według wiążących wytycznych Sądu należało dokonać ich odrębnej kwalifikacji prawnej.
Sąd wprawdzie podziela stanowisko organów, że skrajane drewniane krokwie dachowe nie mogą pełnić funkcji elementu oddzielenia przeciwpożarowego. Żaden z organów nadzoru budowlanego nie odniósł się jednak do podnoszonej przez skarżącą możliwości doprowadzenia krokwi do stanu zgodnego z prawem poprzez obudowanie ich płytami Knauff GKF czy Knauff Fireboard. Zarzut niewzięcia pod uwagę tej opcji był podnoszony przez skarżącą już w odwołaniu od decyzji PINB z 15 lutego 2017 r. (k. 31 akt adm.). Wprawdzie organ odwoławczy, utrzymując decyzją z 19 czerwca 2017 r. w mocy decyzję PINB z 15 lutego 2017 r. w uzasadnieniu odniósł się do tego zarzutu, ale należy zważyć, że decyzja z 19 czerwca 2017 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem tutejszego Sądu z 27 listopada 2018 r. (II SA/Lu 798/17). W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji oceniły jedynie możliwość zabezpieczenia krokwi chemicznymi środkami ogniochronnymi, nie odnosząc się do drugiej opcji wskazanej przez skarżącą, co było ich obowiązkiem wynikającym z art. 7, art. 11 oraz art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Nie uszło uwadze Sądu, że w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji podkreślono, że "nie stwierdzono, aby od strony działki sąsiedniej nr [...] elementy konstrukcyjne drewnianej więźby dachowej, takie jak: skrajne krokwie, płatew i murłaty były obmurowane bądź w inny sposób obudowane", a także, że "na pozostałej szerokości ściany szczytowej wynoszącej 7 cm nie stwierdzono żadnych elementów osłaniających skrajne krokwie usytuowane nad tą ścianą od strony działki nr [...]. Takie stwierdzenia mogą sugerować, że fakt obudowania (osłonięcia) elementów konstrukcyjnych drewnianej więźby dachowej mógłby mieć znaczenie dla kwestii oceny zgodności tych elementów z przepisami z zakresu ochrony przeciwpożarowej.
Niezależnie od powyższego konstatacja organu pierwszej instancji, że "z uwagi na obecny stan faktyczny wskazujący na pełnienie przez skrajne krokwie dachowe usytuowane przy granicy z sąsiednią działką nr [...] funkcji elementu oddzielenia przeciwpożarowego, obecnie brak jest na rynku dostępnych środków chemicznych umożliwiających zabezpieczenie skrajnych drewnianych krokwi dachowych wykonanych z materiału palnego do stopnia niepalności", powtórzona w sposób dosłowny przez LWINB, budzi wątpliwości z punktu widzenia logiki. Oczywiście w drodze wykładni można odczytać właściwy sens tego zdania, jednak taka konstrukcja argumentacji organu również nie czyni zadość zasadzie przekonywania. Uzasadnienie decyzji ma służyć przede wszystkim wyjaśnieniu w sposób jednoznaczny i racjonalny stronie, na którą nakłada się określone obowiązki, zasadność przesłanek, którymi kierował się organ.
Ponadto organy obu instancji ustaliły, że "sporna ściana nie jest powiązana z pozostałymi występującymi w budynku ścianami zewnętrznymi i nie posiada żadnych wzmocnień konstrukcyjnych zapewniających jej stateczność jako ściany zewnętrznej, co powoduje konieczność usztywnienia tej ściany poprzez przewiązanie z istniejącym murem oraz wykonanie jej wzmocnienia zapewniającego stateczność ściany zewnętrznej, chociażby z uwagi na jej dużą długość, niedużą grubość oraz wysokość w poziomie strychu". Nakładając na współwłaścicieli budynku ten obowiązek, organ pierwszej instancji powołał się na § 37 ust. 1 oraz § 42 ust. 1 rozporządzenia z 1980 r., natomiast organ drugiej instancji nie wskazał jakiejkolwiek normy techniczno-budowlanej, której dyspozycję konstrukcja tej ściany narusza i żadnej normy, do zgodności z którą należałoby tę ścianę doprowadzić. Tymczasem kwestia "stateczności" konstrukcji tej ściany nie jest już zagadnieniem z zakresu ochrony przeciwpożarowej (§ 207 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r.), dlatego zastosowanie w tym przypadku ma ogólna zasada, że naruszenie prawa budowlanego oceniane jest według przepisów obowiązujących w dacie jego popełnienia, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania jego skutków – jakkolwiek uzależnione od okoliczności konkretnej sprawy – następuje z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji. Istotne jest bowiem zawsze rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest naruszenie przepisów prawa budowlanego, od usuwania jego skutków (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13). Z istoty bowiem postępowanie naprawcze zmierza do doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie orzekania. Ewentualne obowiązki związane z zapewnieniem stateczności spornej części ściany powinny zatem znaleźć podstawę w przepisach rozporządzenia z 2002 r.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. jako wydane z istotnym naruszeniem art. 7, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania obejmujące wpis od skargi w kwocie 500 zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł i opłatę od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł (łącznie 997 zł), zostało wydane na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Pismem z 13 stycznia 2025 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o odroczenie rozprawy z uwagi na brak właściwego pełnomocnictwa. Na rozprawie w dniu 14 stycznia 2025 r. Sąd oddalił wniosek na podstawie art. 99 p.p.s.a., ponieważ wbrew stanowisku pełnomocnika, jego pełnomocnictwo do działania w imieniu skarżącej było prawidłowe (k. 177 akt sąd.), a zawiadomienie o rozprawie zostało temu pełnomocnikowi prawidłowo doręczone.
Badając ponownie zgodność spornej ściany i elementów dachu budynku na działce nr [...] z przepisami techniczno-budowlanymi, organ, stwierdzając naruszenie prawa, powinien wskazać na konkretnie przepisy prawa, które zostały naruszone i określić, na czym te naruszenia polegają w przypadku zarówno spornej ściany, jak i elementów konstrukcyjnych dachu. W razie ponownego stwierdzenia, że wskazane elementy konstrukcji budynku naruszają prawo, organ nałoży określone obowiązki zmierzające do przywrócenia budynku do stanu zgodnego z prawem, dokonując oceny podnoszonej przez skarżącą możliwości zabezpieczenia elementów drewnianych konstrukcji dachu, w tym skrajnych krokwi, do wymaganego stopnia niepalności, a także uwzględniając okoliczność, że obecnie jedyną właścicielką budynku jest skarżąca (k. 181-182 akt sądowych).
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło