II SA/Lu 881/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca),, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].,Nr [...]; II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej J. B. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] września 2006 r. ([...])Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. ([...]) Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego– nakazującą J.B. rozbiórkę budynku murowanego o wymiarach 7,95 m x 4,10 m z dachem jednospadowym, na działce nr ewid. 191, położonej w A. przy ulicy St. S. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że w wyniku wszczętego i przeprowadzonego postępowania ustalono, że na działce nr ewid. 191 położonej w A. przy ulicy St. S. znajduje się m. in. budynek murowany o wymiarach 7,95 m x 4,10 m z dachem jednospadowym, w stanie surowym otwartym. Organ ustalił, że budowę budynku rozpoczęto po 1999 r., co potwierdza zebrana dokumentacja, która wskazuje również, że roboty budowlane przy budowie budynku nie zostały zakończone. Ponadto ustalono, że na budowę przedmiotowego budynku inwestor nie posiada pozwolenia właściwego organu, co wynika również z jego oświadczenia. W toku postępowania organ ustalił, że działka nr ewid. 191 położona jest na terenie, który nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz, że dla terenu w/w działki nie była wydawana decyzja w sprawie ustalenia warunków zabudowy. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny organ odwoławczy na podstawie przepisu art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, wskazał, że legalizacja samowoli budowlanej jest możliwa, jeżeli budowa jest zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy lub zagospodarowania terenu. Brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu inwestycji, jak również nieposiadanie decyzji o warunkach zabudowy uniemożliwia legalizację samowoli budowlanej. Wobec powyższego właściwie organ orzekł rozbiórkę przedmiotowego budynku. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w świetle przepisu art. 103 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy tj. przed 1 stycznia 1995 r. Do takich obiektów stosuje się przepisy wcześniejsze tj. ustawę z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. W ocenie organu bezspornie ustalono, że budowa nie została zakończona i brak jest podstaw do zmiany rozstrzygnięcia. Na powyższą decyzję J.B. w ustawowym terminie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Skarżąca wnosi o uchylenie decyzji organu I i II instancji z powodu błędnego ustalenia stanu faktycznego oraz niepełnego uzasadnienia faktycznego decyzji. W uzasadnieniu skargi podnosi, że organy źle ustaliły strony postępowania. Wskazuje, że współwłaścicielami działki na której stoi przedmiotowy budynek są oprócz niej, również jej mąż i rodzice. Organ prowadząc postępowania administracyjne pominął wskazane strony, pozbawiając je tym samym prawa czynnego udziału w sprawie. Dalej nie wskazując naruszenia przez organ konkretnych przepisów prawa opisuje przebieg całego postępowania, zamieszczając w nim zarzuty nierzetelnego przeprowadzenia postępowania przez organy obu instancji. Podnosi podawanie nieprawdziwych danych przez organy, prowadzenie nierzetelnej kontroli, błędne ustalenie stanu faktycznego i wydanie rozstrzygnięcia sprzecznego ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Ponadto podnosi, że organ niewłaściwie przyjął, że budowa przedmiotowego budynku wymagała pozwolenia na budowę. W jej ocenie wystarczyło jedynie zgłoszenie. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, podając, że organ I instancji dokonał ustalenia stron postępowania, stwierdzając, że J. B. jest jedynym właścicielem działki nr 191, na której położony jest przedmiotowy budynek. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. W ocenie Sądu organy administracji rozpoznając przedmiotową sprawę dopuściły się istotnych uchybień przepisów prawa, których prawną konsekwencją jest uchylenie decyzji zarówno organu I jaki i II instancji. Przedmiotem sprawy jest nakaz - nałożony na J. B. - rozbiórki budynku umiejscowionego na działce nr ewid. 191 w A. Zarówno decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego , jak i decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wskazane naruszenie prawa polegało na przeprowadzeniu postępowania i wydaniu decyzji bez udziału wszystkich uprawnionych stron. Nakaz rozbiórki jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1072 ze zm.) – dalej "kpa". Z tego też względu w zakresie zasad i trybu załatwiania sprawy mają odpowiednie zastosowanie unormowania kpa, chyba że przepisy ustawy szczególnej, w tym wypadku ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118) wprowadzają w tym względzie szczególne rozwiązania. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu zawarta w art. 10 kpa. Przepisy art. 10 § 1 kpa oraz art. 79 kpa wymagają zapewnienie udziału stronie w każdym stadium postępowania. Zasada ta przejawia się w obowiązku zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania, prawie strony dostępu do akt sprawy, prawie do zgłoszenia dowodów, obowiązku zawiadomienia strony o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu, prawie strony do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji. Ponadto o terminie oględzin każda ze stron winna być powiadomiona co najmniej na siedem dni przed terminem, w celu umożliwienia jej wzięcia udziału w czynności. Czynny udział strony rozciąga się na całe postępowania, a zatem od chwili wszczęcia postępowania do jego zakończenia decyzją. Organ administracji ma obowiązek z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek, a tym samym jest stroną postępowania. Gwarancją realizacji tego prawa strony jest sankcja wzruszenia decyzji w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Jak wynika z akt sprawy tj. złożonej przez skarżącą do akt sądowych kserokopii aktu notarialnego – Rep. A Nr [...] i odpisu księgi wieczystej KW NR [...] (k. 16 i 28 akt sądowych) właścicielami działki ewid. nr 191, są J. B. oraz K.B. na prawach wspólności ustawowej. Ponadto działka ta jest obciążona dożywotnią służebnością użytkowania 30 arów gruntu na rzecz J.i M. małż. S. Postępowanie w sprawie od samego początku było prowadzone jedynie z udziałem J.B. Zasada praworządności wyrażona w art. 6 kpa powiązana jest ściśle z obowiązkiem organu administracji kierowania postępowaniem w sposób nie naruszający przepisów prawa. To na organie spoczywa obowiązek właściwego prowadzenia postępowania i czuwania nad jego przebiegiem z zachowaniem wymogów prawa. Nie uczestniczenie w postępowaniu, które stanowi podstawę wznowienia, musi nastąpić bez winy strony. Oznacza to, że jest ono wynikiem błędu proceduralnego organu, którego konsekwencją było niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu. Uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego oznacza konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instancji. W szczególności organ usunie wskazane wady postępowania, ustali bezsporny stan faktyczny i w oparciu o uzupełniony, kompletny i nie budzący wątpliwości materiał dowodowy wyda stosowną decyzję. Stwierdzone naruszenie prawa stanowi w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawę uchylenia decyzji organów obu instancji oraz obciążenia strony przeciwnej kosztami postępowania na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Zakres, w jakim zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu określono stosownie do art. 152 w/w ustawy. Z tych względów należało orzec jak w sentencji.