II SA/Lu 884/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor – sprawozdawca, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Asesor WSA Jerzy Drwal, Protokolant Stażysta Monika Kowalik, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2005 r. sprawy ze skargi M. S. i A. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty z dnia [...]. [...] II. zasądza od Wojewody na rzecz M. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] października 2004r., nr [...] Wojewoda po rozpoznaniu odwołania M.S. i A.W. od decyzji Starosty z dnia [...]czerwca 2004 r., znak: [...] umarzającej postępowanie w przedmiocie wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w B. na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podzielając stanowisko organu I instancji wyjaśnił, że postępowanie wszczęte na wniosek M.S. i A.W. w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną decyzją Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...] kwietnia 1976 r. (Nr [...] działkę nr 1097 o pow. 1,1515 ha położoną w B. umorzono, ponieważ tą samą decyzją przyznano J. W., będącemu spadkodawcą wnioskodawców stosowne odszkodowanie w wysokości 18.180zł. W toku postępowania odwoławczego ustalono, że odszkodowanie to, wynoszące obecnie 981,20 zł nie zostało pobrane i znajduje się w depozycie Banku Spółdzielczego. Powyższą decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M.S. i A.W., domagając się jej uchylenia. W skardze podnieśli, że przyznane za wywłaszczoną nieruchomość odszkodowanie, określone w decyzji Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...] kwietnia 1976 r. zostało błędnie ustalone, ponieważ obniżono cenę 1 m2 z 18 zł na 12 zł, co jest dla skarżących krzywdzące. Skarżący wyjaśnili ponadto, że o przekazaniu odszkodowania na konto Banku Spółdzielczego oraz jego aktualnej wysokości dowiedzieli się dopiero w toku postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem, przy czym nie jest on związany zarzutami i wnioskami zgłoszonymi w skardze oraz powołaną podstawą prawną. (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), co oznacza, że bierze pod uwagę i takie naruszenia prawa, które nie zostały skargą objęte. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, organy orzekające w sprawie przyjęły art. 105 § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że w sytuacji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania nie może być utożsamiana z brakiem przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Jeżeli istniejący w sprawie stan faktyczny podlega uregulowaniu przez organ administracji państwowej, a strony zainteresowane są uzyskaniem decyzji merytorycznej po dokładnym ustaleniu okoliczności faktycznych, postępowanie nie może być uznane za bezprzedmiotowe. W rozpatrywanej sprawie skarżący M.S. i A.W. domagali się wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną decyzją Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...] kwietnia 1976 r. nieruchomość i zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy błędnie potraktowały ich wniosek jako żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania. Już bowiem z pisma z dnia 27 lutego 2004 r. wszczynającego postępowanie wynika, że skarżący domagali się "naliczenia aktualnego odszkodowania", następnie w odwołaniu od decyzji Starosty Powiatowego wnieśli o jej uchylenie i "ponowne rozpatrzenie wniosku w zakresie zwiększenia ceny jednostkowej i zrewaloryzowanie wartości odszkodowania." Następnie w piśmie z dnia 12 października 2004r. skarżący wykonując wezwanie organu odwoławczego do sprecyzowania żądania oświadczyli, że żądają wypłaty "kwoty równoważnej obecnej wartości działki". Niewyjaśnienie treści żądania skarżących, a w konsekwencji brak wyczerpujących ustaleń co do stanu faktycznego nie pozwalały na ocenę czy w rozpoznawanej sprawie postępowanie jest bezprzedmiotowe. Organ II instancji nie miał w tej sytuacji podstaw do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji wydanej na podstawie art.105 § 1 kpa. Przepis art.132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r., Nr 46, poz.543 z późn. zm.) przewiduje możliwość waloryzacji ustalonego a nie wypłaconego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość uwzględniającego okres między datą, kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna a datą wypłaty odszkodowania. Organy administracyjne zobowiązane były zatem z mocy art. 7, 77 § 1, 80 oraz 136 kpa do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia dokładnego stanu faktycznego, a zwłaszcza faktu oraz daty rzeczywistej wypłaty (w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego) ustalonego decyzją Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...] kwietnia 1976 r. odszkodowania i wydania na podstawie właściwych przepisów merytorycznej decyzji ustalającej wysokość zwaloryzowanego odszkodowania lub o odmowie takiego ustalenia. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozostawia w tym zakresie istotne wątpliwości, bezspornym jest bowiem tylko fakt, że odszkodowanie należne J.W. znajduje się obecnie w depozycie Banku Spółdzielczego, co nie oznacza dokonania zapłaty, które następuje w trybie i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu cywilnego (art.132 ustawy o gospodarce nieruchomościami) Zgodnie z art. 454 § 1 kc dług pieniężny, a więc i odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ma charakter oddawczy, a zatem o ile strony nie umówią się inaczej, powinno być spełnione do rąk wierzyciela w jego miejscu zamieszkania. Tylko w wyjątkowych przypadkach, na podstawie art.133 ugn organ ma prawo złożyć kwotę odszkodowania do depozytu sądowego, co jest równoznaczne ze spełnieniem świadczenia (art. 470 kc). Ma to miejsce wyłącznie w dwóch przypadkach: gdy osoba uprawniona odmawia przyjęcia odszkodowania albo jego wypłata natrafia na trudne do przezwyciężenia przeszkody (brak zdolności do czynności prawnych wierzyciela, jego dłuższa nieobecność w kraju przy braku ustanowienia pełnomocnika, klęski żywiołowe, stan wojenny) oraz gdy odszkodowanie za wywłaszczenie dotyczy nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. W sprawie organ nie rozważył czy przyznane J.W. odszkodowanie zostało mu wypłacone w sposób przewidziany prawem, gdyż w świetle obowiązujących przepisów nie można uznać, że złożenie sumy pieniężnej do depozytu bankowego jest spełnieniem świadczenia. Powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania została wydana z naruszeniem art. 105 kpa, gdyż ustalenie co do bezprzedmiotowości postępowania należało uznać za dowolne. Z tych względów Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c oraz art. 223 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - uchylił zaskarżoną decyzję, jak również poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.