II SA/Lu 892/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy referent Julia Polak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. przyznaje [...] E. O.- M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 złotych (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 złotych (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania J. S. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia ...o odmowie przyznania jej zasiłku na "dożywianie". W uzasadnieniu wskazano, że J. S. złożyła w dniu 2 sierpnia 2011r. wniosek o przyznanie jej m.in. pomocy na zakup żywności. W dniu 11 sierpnia 2011r. organ I instancji przeprowadził z wnioskodawczynią wywiad środowiskowy i ustalił, że mieszka wraz z matką H. P. w mieszkaniu składającym się z jednego pokoju i kuchni i wspólnie z nią prowadzi gospodarstwo domowe, pomimo iż zawarły między sobą umowę użyczenia (wskazuje na to korzystanie z tego samego sprzętu gospodarstwa domowego, stan zdrowia nie pozwalający H. P. na samodzielne wykonywanie czynności życia codziennego, pomaganie w sprawach urzędowych oraz związanych z mieszkaniem), utrzymują się z emerytury i dodatku pielęgnacyjnego H. P., wynoszących - po potrąceniu należnych zaliczek - łącznie 821, 35 zł (728,18 zł + 186, 71 zł); J. S. wraz z matką otrzymują również dodatek mieszkaniowy w wysokości 168,72 zł (przyznany dla nich obu), a także świadczenie pieniężne na żywność w wysokości 100 zł miesięcznie – świadczenie to zostało im przyznane decyzjami: z dnia 13 stycznia 2011r. na okres I - III 2011r., z dnia 11 kwietnia 2011r. (dla H. P. na obiady dietetyczne w stołówce), z dnia 21 kwietnia 2011r. na okres IV – VI oraz z dnia 26 lipca 2011r. na VII - VIII. Wydatki, jakie ponosi J. S. to czynsz za mieszkanie – 163 zł, na który przeznacza dodatek mieszkaniowy. Zarówno wnioskodawczyni, jak i jej matka są niepełnosprawne – J. S. w stopniu umiarkowanym, zaś H. P. w stopniu znacznym i z tego powodu został dla niej ustanowiony opiekun (syn). J. S. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Organ ustalił, że dochód rodziny z lipca 2011r., a więc z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł 1090,07 zł na rodzinę (w tym 100 zł zasiłku na dożywianie), a więc dochód na osobę nie przekroczył kryterium dochodowego, wskazanego w ustawie z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" wynoszącego 526, 50 zł (351 zł x 150%). Mimo to, organ nie uwzględnił wniosku J. S., wskazując, że wraz z matką od początku roku 2011 otrzymuje ona na ten cel pomoc, przyznany decyzjami z dnia 13 stycznia, 11 i 21 kwietnia oraz ostatnią z dnia 26 lipca 2011r., którą przyznano jej zasiłek na "dożywianie" po 100 zł na lipiec i sierpień. Organ wskazał też na swoje ograniczone możliwości finansowe i wyjaśnił, że z tego powodu nie może zaspokoić wszelkich potrzeb wnioskodawczyni. Ubocznie organ odniósł się także do przedstawionego przez wnioskodawczynię zaświadczenia o rozmowie kwalifikacyjnej w sprawie zatrudnienia w firmie I. C. w charakterze salowej, której nie przeszła pozytywnie z powodów zdrowotnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko i ustalenia organu I instancji, utrzymując w mocy jego decyzję. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła J. S., domagając się uchylenia tego rozstrzygnięcia. Podniosła, że wbrew stanowisku organów - nie prowadzi wspólnego gospodarstwa wraz z matką, jest bowiem osobą niepełnosprawną, wymagającą pomocy osób drugich. Podkreśliła, że nie posiada żadnych dochodów, znajduje się w niedostatku, w szczególności nie pobiera "zasiłku stałego w kwocie 288, 82 zł"; wyjaśniła, że nie zakwalifikowała się do pracy jako salowa ze względu na stan zdrowia, który – z uwagi na brak pomocy ze strony Ośrodka pogorszył się i obecnie wymaga ona pomocy psychologa, podkreśliła, że sama nie jest w stanie zapewnić sobie godnego życia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Podstawą jej wydania były przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), zwanej dalej ustawą. Celem tego programu jest m.in. wsparcie gmin w wypełnianiu zadań własnych w zakresie dożywiania dzieci oraz zapewnienia posiłku osobom jego pozbawionym, ze szczególnym uwzględnieniem osób z terenów objętych wysokim poziomem bezrobocia i ze środowisk wiejskich. Pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza co do zasady 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej. Do udzielenia pomocy w zakresie dożywiania mają odpowiednie zastosowanie – na podstawie art. 5 ust.1 i art. 7 ustawy - przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), w świetle których udzielając świadczeń organ kieruje się zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Rozmiar świadczenia powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz do możliwości finansowych organów odpowiedzialnych za udzielnie pomocy. Decyzja o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej oraz o ustaleniu jego wysokości ma charakter uznaniowy, co oznacza po pierwsze - że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie to otrzyma, po drugie – że otrzyma je w formie i wysokości, jakiej oczekuje. Uznanie administracyjne, pozwala bowiem organowi administracji na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe. Podkreślić należy, że decyzja wydana w oparciu o uznanie administracyjne nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.) Kontrola sądowa sprowadza się wyłącznie do oceny czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002r. (SA/Sz 2548/00, niepubl.), a więc dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Sąd nie może natomiast wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji organów administracyjnych, a więc – o ile prawidłowo przeprowadzono postępowanie - sąd nie może kwestionować wysokości przyznanego świadczenia. W niniejszej sprawie nie można zarzucić zarówno organowi I instancji, jak i organowi odwoławczemu naruszenia obowiązujących przepisów przy rozstrzyganiu wniosku skarżącej o przyznanie jej świadczenia na zakup żywności, a w konsekwencji nie można zarzucić organom przekroczenia granic uznania administracyjnego. Wydanie decyzji zostało poprzedzone czynnościami wyjaśniającymi zmierzającymi do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, wykorzystano również przeprowadzony ze skarżącą wywiad środowiskowy, a rozstrzygnięcie zostało należycie uzasadnione. Organ wskazał bowiem z jednej strony na stałe źródło dochodu skarżącej, a także pomoc udzielaną jej systematycznie przez Ośrodek, a z drugiej na ograniczone środki finansowe Ośrodka i konieczność udzielania pomocy również innym osobom. Wbrew zarzutom skargi, stanowisko organów, iż skarżąca stanowi wraz z matką rodzinę, jest uzasadnione. Osoby spokrewnione ze sobą stanowią bowiem "rodzinę", o ile wspólnie zamieszkują i gospodarują, a także pozostają w związku faktycznym, co oznacza codzienne ich współdziałanie zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie polega na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego. Wspólne zamieszkanie i gospodarowanie zachodzi wtedy, gdy co najmniej dwie osoby razem czymś zarządzają, dysponują i przyczyniają się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności. Możliwość zarządzania oznacza w istocie uprawnienie do współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny, wykonywanie części czynności związanych z codziennymi zajęciami, jak sprzątanie, gotowanie, pranie itp. Wspólne gospodarowanie to zatem wspólne pokrywanie kosztów mieszkania, energii elektrycznej, wody, żywności, środków czystości i innych niezbędnych kosztów utrzymania, a także wspólne decydowanie o wydatkach bieżących oraz o zaspokajaniu potrzeb rodziny. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, jak słusznie wskazały organy, skoro wnioskodawczyni mieszka na stałe wraz z matką, zajmuje się wspólnym mieszkaniem, załatwia jej sprawy urzędowe i pomaga w codziennych czynnościach faktycznych. Należy podkreślić, że organy odmawiając skarżącej przyznania pomocy na dożywianie nie zakwestionowały trudnej sytuacji życiowej skarżącej (ze względu na stan zdrowia i niskie dochody, nie przekraczające ustawowego kryterium dochodowego), ale wskazały, że jest ona objęta przez Ośrodek stałą opieką, a na dożywianie jej rodzina otrzymuje systematycznie pomoc – otrzymała ją również na miesiąc lipiec i sierpień, a więc na okres, w którym złożyła wniosek w niniejszej sprawie, ale jednocześnie organy wskazały, że Ośrodek Pomocy Społecznej posiada ograniczone możliwości finansowe i nie jest w stanie spełniać wszystkich żądań wnioskodawców. W ocenie Sądu, zarówno przebieg postępowania administracyjnego, w którym skarżąca brała udział, jak i uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazują, że organy nie naruszyły obowiązujących przepisów, dlatego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z powyższych względów na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) Sąd skargę oddalił.