II SA/Lu 892/23
WyrokWSA w Lublinie2024-09-05
Skład orzekający: Jacek Czaja, Grzegorz Grymuza, Bartłomiej Pastucha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie rezygnującej z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, które posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli nie wykaże ona bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między koniecznością sprawowania opieki a rezygnacją z pracy?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z niego z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie wystarczy samo sprawowanie opieki; kluczowe jest wykazanie, że zakres tej opieki całkowicie wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej i że taki brak aktywności zawodowej jest bezpośrednią konsekwencją tej opieki. W przypadku braku wykazania takiego związku, organ prawidłowo odmawia przyznania świadczenia.Stan faktyczny
Skarżąca L. C. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad córką M. C., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Organy ustaliły, że córka skarżącej jest zatrudniona na podstawie umów cywilnoprawnych, a także, że skarżąca utrudniała przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, co uniemożliwiło pełną weryfikację zakresu sprawowanej opieki i jej wpływu na możliwość podjęcia zatrudnienia przez skarżącą. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2024 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 24 lipca 2023 r. znak: SKO.41/3972/OS/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z 24 lipca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie po rozpatrzeniu odwołania L. C. (strona, skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta L. z 22 maja 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy.
W dniu 20 lutego 2023 r. L. C. wniosła o ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką M. C.. Do wniosku dołączono orzeczenie o zaliczeniu córki skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 28 lutego 2025 r. Niepełnosprawność córki skarżącej istnieje od 15 kwietnia 2018 r. i powstała w trakcie nauki w szkole wyższej.
Organ pierwszej instancji odmówił L. C. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej związku z opieką nad córką.
W wyniku rozpoznania odwołania strony Kolegium przytoczyło regulacje prawne mające zastosowanie w sprawie tj. art. 17 ust. 1, ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., "u.ś.r.").
Kolegium stwierdziło, że niesporny jest stan zdrowia M. C., która legitymuje się wydanym okresowo do dnia 28 lutego 2025 r. orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność powstała w dniu 15 kwietnia 2018 r. w trakcie nauki w szkole wyższej, przed ukończeniem 25 roku życia.
Sporna w sprawie pozostaje kwestia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaną przez L. C. opieką nad niepełnosprawną córką, a niepodejmowaniem lub rezygnacją przez stronę z zatrudnienia.
Organ ustalił na podstawie danych z sytemu teleinformatycznego Emp@atia, że M. C. od 11 lutego 2019 r. zatrudniona jest w firmie A. , a od 22 września 2021 r. pracuje w firmie D. Ponadto z akt sprawy wynika, iż L. C. przed dniem 20 lutego 2023 r. sprawowała opiekę nad matką, co istotne jest w kontekście daty uzyskania prawa do przedmiotowego świadczenia.
Organ uznał za zasadne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w celu wyjaśnienia charakteru oraz warunków w jakich niepełnosprawna świadczy pracę, a także czy i w jakim zakresie fakt ten rzutuje na formę i wymiar świadczonych przez stronę czynności opiekuńczych, jakie czynności wykonuje strona względem córki i od jakiej daty zrezygnowała z aktywności zawodowej w związku z opieką nad córką.
Pomimo kilkukrotnych prób przeprowadzenia przez pracownika socjalnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wywiad nie został przeprowadzony. Wszystkie wizyty pracownika socjalnego okazały się nieefektywne - nikt nie otworzył drzwi do mieszkania. W dniu 11 kwietnia 2023 r. R. C. - działając jako pełnomocnik rodziny – poinformował, że nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu. Uznał, iż jest to działanie bezprzedmiotowe, naruszające prywatność rodziny oraz mir domowy. Strona nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu w formie telefonicznej.
Dopiero w dniu 19 kwietnia 2023 r. działający w imieniu strony R. C. podczas rozmowy telefonicznej, poinformował o możliwości przeprowadzenia wywiadu z M. C. w formie telefonicznej w obecności rodziców - L. i R. C.. Podczas przeprowadzonego wywiadu M. C. poinformowała, iż matka robi wszystko przy mniej i za nią, począwszy od śniadania, obiadu, kolacji, przygotowania leków, chodzi do lekarza, wszystko załatwia, a w związku z tym nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia. Podała, że nie pracuje zawodowo, nie potwierdziła, aby świadczyła pracę na podstawie umowy zlecenia, nie pracuje od końca 2022 r. Podczas wywiadu pełnomocnik oświadczył, że ewentualna praca na podstawie stosunku cywilno-prawnego przez osobę niepełnosprawną jest bez znaczenia, a pytanie w tym zakresie wkracza w obszar prywatności i jest działaniem bezprawnym.
Zgodnie z treścią oświadczeń złożonych 5 kwietnia 2023 r. przez R. C., A. C. i M. C. - L. C. sprawuje opiekę nad M. C. i udziela jej niezbędnej pomocy, w szczególności w zakresie: utrzymania higieny, prania, prasowania odzieży, utrzymania porządku, przemieszczania się, dokonywania zakupów, przygotowania posiłków, umawiana wizyt lekarskich, obecności podczas realizacji świadczeń zdrowotnych, podawania leków, wykonywania ćwiczeń rehabilitacyjnych, załatwiania spraw urzędowych.
Kolegium skonstatowało, że zarówno w oparciu o treść oświadczeń złożonych 5 kwietnia 2023 r. jak i informacji zawartych w piśmie strony z 20 marca 2023 r. wymieniających w sposób ogólnikowy typowe czynności domowe związane z robieniem zakupów, przygotowaniem posiłków, utrzymaniem w mieszkaniu porządku, zachowaniem higieny - brak jest podstaw aby twierdzić, iż zakres sprawowanej opieki przez L. C. wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia w jakimkolwiek wymiarze.
Zdaniem organu drugiej instancji aby przyznać wnioskowane świadczenie musi istnieć związek przyczynowo - skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W świetle przytoczonych unormowań zakres czynności rzeczywiście świadczonych przez opiekuna na rzecz osoby niepełnosprawnej, musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Dodatkowo trzeba mieć na uwadze, iż na skutek odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strona uniemożliwiła weryfikację podnoszonych twierdzeń i ustalenie w jaki sposób niepełnosprawna funkcjonuje w środowisku domowym, w jakim stopniu jest samodzielna, jakiego wymaga wsparcia, czy i na ile intensywna i wyczerpująca jest to opieka.
Nie zgadzając się z decyzją Kolegium reprezentujący skarżącą pełnomocnik złożył skargę, w której wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającym ją rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił - w sposób ogólny - naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie oraz nieprawidłową jego wykładnię, mające wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, jak również naruszenie przez organ przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd rozpoznając skargę w niniejszej sprawie kontrolował rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Kwestią sporną było ustalenie czy niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia pozostaje w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Mając na uwadze cel świadczenia pielęgnacyjnego należy stwierdzić, że z założenia miało ono stanowić pomoc "ze strony państwa dla osoby zdolnej do pracy, lecz niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki" nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (vide uzasadnienie wyroku TK z 18 lipca 2008 r. w sprawie P 27/07, opubl. OTK-A 2008/6/107). Ten główny cel świadczenia pielęgnacyjnego, czyli rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie stracił na aktualności. Nadal świadczenie pielęgnacyjne jest formą rekompensaty osobie zobowiązanej do alimentacji, sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – za rezygnację z zatrudnienia albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania tej opieki. Dla uzyskania świadczenia, niezbędne jest bowiem niebudzące wątpliwości ustalenie zakresu sprawowanej opieki oraz bezpośredniego związku rezygnacji z zatrudnienia z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Innymi słowy, niezbędna pozostaje konieczność wyjaśnienia, że zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia pracy zarobkowej, a więc że niepozostawanie w zatrudnieniu ma swoją przyczynę w sytuacji rodzinnej.
Co szczególnie istotne, świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.
Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki całkowicie wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, wszak świadczenie pielęgnacyjne jest formą rekompensaty braku dochodu jedynie w takiej sytuacji i nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Podkreślenia wymaga, że ubieganie się o świadczenie pielęgnacyjne nie może być okazją do zwiększenia (bądź uzyskania) dochodu w sytuacji, gdy rezygnacja z pracy nie jest ściśle związana z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Dla jego przyznania musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką.
Ponadto interpretacja art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te decydując się na sprawowanie opieki pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa. Świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma bowiem na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej.
Zdaniem Sądu organ słusznie stwierdził, iż zakres czynności wykonywanych przez skarżącą, w rzeczywistości nie powoduje konieczności rezygnacji z zatrudnienia.
Przedstawione ustalenia prowadzą do wniosku, że czynności opiekuńcze podejmowane przez stronę względem córki mogą być realizowane także przez osobę aktywną zawodowo, gdyż mają one charakter uniwersalny, tzn. nie dotyczą tylko grona osób, co do których istnieje konieczność zapewnienia opieki i pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności przez osobę wymagającą opieki, stanowi jeden z warunków świadczenia pielęgnacyjnego. Niezbędne jest również wykazanie, że sprawowanie stałej lub długotrwałej opieki nad tą osobą wywołuje konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub z podjęcia zatrudnienia przez osobę bliską, a więc że istnieje bezpośredni związek pomiędzy sprawowaniem stałej opieki a rezygnacją z (podjęcia) zatrudnienia. W odniesieniu do przesłanek świadczenia pielęgnacyjnego należy uznać, że "konieczność stałej lub długotrwałej opieki" wymaga stwierdzenia, że bez tej opieki, zdrowie i życie osoby niepełnosprawnej byłoby zagrożone, a ponadto, że taką opiekę może zapewnić wyłącznie jedna osoba, która zmuszona jest w związku z tym zrezygnować w całości z aktywności zawodowej. Ocena ta jest możliwa wyłącznie poprzez ustalenie, jakie codzienne potrzeby życiowe – pomimo niepełnosprawności - jest w stanie zaspokoić we własnym zakresie osoba niepełnosprawna, ewentualnie w zakresie jakich potrzeb ma już zapewnioną pomoc osób bliskich. Jedynie w przypadku ustalenia, że w przeważającym zakresie takie potrzeby osoby niepełnosprawnej nie mogą być zaspokojone w opisany sposób, można zasadnie mówić o "konieczności" rezygnacji z zatrudnienia przez członka rodziny w celu zapewnienia osobie niepełnosprawnej "koniecznej" opieki.
Z ustaleń organów wynika, że taka "konieczność" w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Przywołując okoliczności wynikające z oświadczeń złożonych 5 kwietnia 2023 r. przez R. C., A. C. i M. C. - L. C. sprawuje opiekę nad M. C. i udziela jej niezbędnej pomocy, w szczególności w zakresie: utrzymania higieny, prania, prasowania odzieży, utrzymania porządku, przemieszczania się, dokonywania zakupów, przygotowania posiłków, umawiana wizyt lekarskich, obecności podczas realizacji świadczeń zdrowotnych, podawania leków, wykonywania ćwiczeń rehabilitacyjnych, załatwiania spraw urzędowych. Ponownie oświadczenie tej samej treści złożone zostało w dniu 15 maja 2023 r. L. C. w piśmie z 20 marca 2023 r. wskazała, że sprawuje opiekę w zakresie: utrzymania higieny osoby niepełnosprawnej, prania i prasowania odzieży córki, utrzymania porządku w pokoju zajmowanym przez osobę niepełnosprawną, przemieszczania się córki, dokonywania zakupów, przygotowywania i podawania posiłków, umawiania wizyt lekarskich i obecności podczas realizacji świadczeń zdrowotnych, podawania leków, wykonywania ćwiczeń rehabilitacyjnych oraz załatwiania spraw urzędowych. Spowodowało to brak możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (chociażby w częściowym wymiarze czasu pracy). W piśmie z 12 maja 2023 r. wymieniła te same czynności zaznaczając ile wymagają czasu.
Słusznie zdaniem Sądu organ próbował wyjaśnić zakres sprawowanej opieki poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania. Mimo prób kilkukrotnego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, nie doszło do jego przeprowadzenia przez pracownika socjalnego w miejscu zamieszkania. Pracownik socjalny wizytował miejsce w którym chciał przeprowadzić wywiad: w dniu 3 marca 2023 r. - godzina 14:45, w dniu 7 marca 2023 r. - godzina 10:30, w dniu 13 marca 2023 r. - godzina 14:30, w dniu 14 marca 2023 r. - godzina 12:30, w dniu 16 marca 2023 r. - godzina 12:00, oraz w dniu 22 marca 2023 r. - godz. 12:00. Wszystkie wizyty okazały się bezskuteczne.
Z uwagi na postawę strony (uniemożliwiającą przeprowadzenie wywiadu środowiskowego) oraz jej pełnomocnika twierdzącego, że nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu uznając, iż narusza on prywatność rodziny oraz mir domowy organowi udało się przeprowadzić rozmowę telefoniczną podczas, której M. C. poinformowała, iż matka robi przy niej wszystko począwszy od śniadania, obiadu, kolacji, przygotowania leków, chodzi do lekarza, wszystko załatwia i w związku z tym nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia. Podała, że nie pracuje zawodowo, nie potwierdziła, aby świadczyła pracę na podstawie umowy zlecenia, nie pracuje od końca 2022 r.
Wskazana bierność strony w zakresie możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania uniemożliwiła kompleksową weryfikację podnoszonych twierdzeń i ustalenie w jaki sposób niepełnosprawna funkcjonuje w środowisku domowym, w jakim stopniu jest samodzielna, jakiego wymaga wsparcia, czy i na ile intensywna i wyczerpująca jest to opieka.
W trakcie prowadzonego postępowania organ korzystając z systemu teleinformatycznego Emp@atia ustalił, że M. C. od 11 lutego 2019 r. zatrudniona jest w firmie A., a od dnia 22 września 2021 r. pracuje w firmie D.
Powyższe ustalenia w powiązaniu z brakiem możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania spowodowały pojawienie się wątpliwości (odnośnie twierdzeń strony) co do tego, czy i w jakim zakresie fakt wykonywania zatrudnienia na podstawie umów cywilnych przez niepełnosprawną wpływa na formę i wymiar świadczonych przez stronę czynności opiekuńczych, w jakim zakresie M. C. zachowuje sprawność.
Niewątpliwie też, ustalony przez organy fakt wykonywania przez osobę podlegającą opiece czynności zarobkowych, świadczy o istotnej samodzielności tej osoby, jak też podważa twierdzenia strony skarżącej co do sprawowania nad córką bezpośredniej pieczy i opieki nad córką, w każdy momencie jej życia, zwłaszcza w sytuacji, gdy w skutek odmowy skarżącej współdziałania z organami strona skarżąca w żaden sposób nie wykazała jak taka piecza wyglądała w czasie wykonywania przez M. C. czynności zarobkowych.
Należy mieć na uwadze, że to na podmiocie wnioskującym o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ciąży obowiązek współdziałania z organem przyznającym takie świadczenie, a ciągłe "utrudnianie" organowi przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie służy wyjaśnieniu okoliczności istotnych dla przyznania świadczenia. Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie.
Za bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy uznać należy także twierdzenia strony skarżącej i przedstawiane dokumenty wskazujące na to, że M. C. nie była osoba zatrudnioną na podstawie umowy o pracę.
W sprawie organy nie ustaliły, że M. C. była osobą zatrudnioną na podstawie umowy o pracę, lecz że wykonywała czynności zarobkowe na podstawie umów cywilnoprawnych.
Wykonywanie czynności zarobkowych na podstawie umów cywilnoprawnych jest zaś również formą zatrudnienia, na co wprost wskazuje treść art. 3 pkt 22 ustawy dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że pod pojęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy rozmieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Zauważyć należy także, że organy podkreśliły, że okoliczność ta sama w sobie nie stanowi przesłanki negatywnej wykluczającej możność przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, lecz prawidłowo fakt ten oceniły w kontekście mającym istotny wpływ na wymiar sprawowanej opieki.
Zdaniem Sądu na podstawie dokonanych przez organ ustaleń wykonywane przez stronę w odniesieniu do córki czynności, jakie w ramach opieki podejmuje skarżąca, nie są tego rodzaju, ażeby uzasadniony był argument, że skarżąca zmuszona jest do niepodejmowania bądź rezygnacji z zatrudnienia, z powodu konieczności sprawowania tejże opieki. Innymi słowy zakres świadczonej przez wnioskodawczynię pomocy nie jest tego rodzaju, aby uniemożliwiała skarżącej aktywność zawodową, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Zakres pomocy jaką świadczy swej córce skarżąca nie usprawiedliwia jej bierności zawodowej. Nie wykonuje ona bowiem przy córce takich czynności opiekuńczych, które absorbowałby ją nieustannie.
Trzeba mieć na uwadze, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku spokrewnionych osób, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia powodowanego koniecznością sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, przy czym powodem braku aktywności zawodowej musi być wyłącznie konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie zaś inne przyczyny.
Podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Aby możliwe było przyznanie tego świadczenia musiałby zostać wykazany bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki a niepodjęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie skarżąca takiego związku nie wykazała. Sąd nie kwestionuje faktu, że córka skarżącej jest osobą niepełnosprawną wymagającą pomocy czy opieki sprawowanej przez inne osoby, jednak należy podzielić stanowisko organu, że okoliczności sprawy nie pozwalają przyjąć, iż skarżąca nie podejmuje zatrudnienia wyłącznie ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem.
W ocenie Sądu nie można zatem zarzucić Kolegium naruszenia przepisów prawa materialnego, skoro prawidłowe ustalenia doprowadziły do wniosku, że nie ma bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną córką, nie została spełniona podstawowa przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r., co w konsekwencji skutkowało wydaniem decyzji odmownej.
Sąd nie uwzględnił złożonego przez stronę wniosku o odroczenia rozprawy uznając, że skarżąca miała zachowaną możność stawienia się i brania udziału w rozprawie, zaś zgłoszony wniosek ma jedynie na celu uniemożliwienie rozpoznania sprawy przez sąd.
Zgodnie z art. 99 p.p.s.a. sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny, przy czym rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności (art. 109 p.p.s.a.).
Skarżąca wniosek o odroczenie rozprawy motywowała faktem zgłoszenia wniosku o wyłączenie sędziego oraz niezdolnością do pracy jej pełnomocnika, w osobie męża.
Skarżąca wniosek o odroczenie rozprawy złożyła dzień przed wyznaczonym terminem rozprawy, o którym strona skarżąca została zawiadomiona z wyprzedzeniem.
W tym kontekście zauważyć należy, że w taki sam sposób skarżąca postąpiła przy poprzednio wyznaczonym terminie rozprawy na dzień 5 grudnia 2023 r., gdzie wniosek o odroczenie został złożony w przeddzień rozprawy, a wniosek o wyłączenie sędziego w dniu rozprawy.
Ponowienie przez stronę skarżącą takich wniosków w przeddzień wyznaczonej kolejnej rozprawy świadczy w ocenie Sądu o nadużyciu przez skarżącą uprawień strony, mając na celu jedynie uniemożliwienie rozpoznania sprawy przez sąd.
Dodatkowo należy wskazać, że wniosek o wyłącznie sędziego został, choć nieprawomocnie, rozpoznany ze skutkiem negatywnym jeszcze przed rozprawą. Jeżeli chodzi natomiast o wynikającą z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego niezdolność do pracy pełnomocnika skarżącej to stwierdzić należy, że okoliczność taka, w sytuacji, gdy mąż skarżącej już od dłuższego czasu jest osobą zaliczoną do znacznego stopnia niepełnosprawności, nie może być utożsamiana z niemożnością stawienia się na wyznaczonej rozprawie.
Przede wszystkim należy też wskazać, że skarżąca stawiła się osobiście w dniu rozprawy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie, składając osobiście pismo procesowe z dnia 5 września 2024 r.
Powyższe dobitnie wskazuje, że skarżąca w dniu 5 września 2024 r. miała zachowaną możność stawienia się i brania udziału w rozprawie, zaś zgłoszony wniosek o odroczenie rozprawy miał jedynie na celu uniemożliwienie rozpoznania sprawy przez sąd.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło