II SA/Lu 895/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] J. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług Decyzją z dnia [...] marca 2016 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 151 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 3 i 4 k.p.a., Wójt Gminy [...] odmówił Z. W. uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2015 r., znak: [...], przyznającej mu specjalny zasiłek celowy w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu opału i żywności. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...], wydaną po rozpoznaniu odwołania Z. W.. Analizując materiał dowodowy w sprawie, kolegium stwierdziło, że brak jest podstaw do uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. Kolegium uznało, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., gdyż decyzja, której uchylenia domaga się Z. W., nie została wydana przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do treści art. 24, 25 i 27. Organ podkreślił, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., wydanym na podstawie art. 24 § 3 k.p.a., Wójt Gminy [...] zasadnie odmówił wyłączenia od udziału w przedmiotowej sprawie Kierownika OPS w [...] B. Ś., a także pracowników socjalnych: H. L. i E. W.. Kolegium uznało również za bezzasadny podniesiony przez Z. W. we wniosku o wznowienie postępowania zarzut braku jego udziału w postępowaniu w pierwszej instancji bez własnej winy (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) Jak bowiem wynika z akt sprawy, Z. W. został powiadomiony pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu [...] stycznia 2015 r. Wywiadu nie przeprowadzono, gdyż Z. W. nie zastano w miejscu zamieszkania (k. 13 akt adm.). Pracownik socjalny przeprowadził w tym dniu jedynie aktualizację wywiadu środowiskowego z T. W., która odmówiła złożenia podpisu pod ustaleniami wywiadu, nie wskazując powodu odmowy (k. 11 akt adm.). Kolegium podkreśliło, że Z. W. złożył w dniu [...] stycznia 2015 r. pismo zatytułowane "Uzupełnienie do aktualizacji wywiadu z [...] stycznia 2015 r.". Z uwagi na nierozpatrzenie wniosków o wyłączenie pracowników, pismami z dnia [...] stycznia 2015 r. Z. W. i T. W. zostali powiadomieni o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu [...] lutego 2015 r., jednakże w wyznaczonym dniu nie udało się przeprowadzić wywiadu środowiskowego, ponieważ nikt nie otworzył drzwi (k. 38 akt adm.). Ponadto, jak wskazał organ odwoławczy, w dniu [...] stycznia 2015 r. Z. W. złożył w siedzibie organu pierwszej instancji pismo wraz z załącznikami (k. 35-37 akt adm.). Kolegium stwierdziło również brak podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Organ zaznaczył, że Z. W. nie przedstawił prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego, że decyzja, której uchylenia się domaga, została wydana w wyniku przestępstwa. Nie przedstawił też prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego sfałszowanie wywiadu, czy innego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy, ani dowodów świadczących o sfałszowaniu dokumentów w sprawie (podrobieniu, przerobieniu, nieprawdziwej treści dokumentu, poświadczeniu nieprawdy). W złożonej na decyzję kolegium skardze Z. W. podniósł, że decyzja została wydana na jego szkodę, nie uzasadniając swojego stanowiska. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Będąca przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie decyzja kolegium wydana została w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., wydaną z upoważnienia, Wójta Gminy [...], przyznającą Z. W. specjalny zasiłek celowy w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu opału i żywności. Jako podstawy wznowienia postępowania w niniejszej sprawie skarżący wskazał: - art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. - udział w sprawie pracowników organu pierwszej instancji: B. Ś., H. L. i E. W. podlegających wyłączeniu od jej rozpoznania z mocy prawa; - art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – uniemożliwienie skarżącemu wzięcia udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji; - art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. – sfałszowanie dowodów w sprawie; - art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. – wydanie decyzji w wyniku przestępstwa. Odnosząc się do pierwszej z podstaw wznowienia postępowania, należy wskazać, że w świetle art. 24 § 1 i § 2 k.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie: 1) w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki; 2) swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia; 3) osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3; 5) w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji; 6) z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne; 7) w której jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku nadrzędności służbowej. Powody wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu trwają także po ustaniu małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli. Nie ulega wątpliwości, iż podobnie, jak w przypadku innych przesłanek umożliwiających wyeliminowanie ostatecznej decyzji z obrotu prawnego na skutek wznowienia postępowania, także przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. powinna być interpretowana w sposób wąski. W związku z tym w nauce prawa i w orzecznictwie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym, skoro w tym przepisie mowa jest o "wydaniu decyzji" przez pracownika, zaś w art. 24 k.p.a. użyto sformułowania "udział w postępowaniu", to oczywistym jest, że to ta pierwsza przesłanka jest znacznie węższa i ogranicza się w swojej istocie wyłącznie do udziału pracownika (lub organu) w sprawie w fazie jej rozstrzygania. Postawa wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. dotyczy zatem włącznie sytuacji, gdy dany pracownik "wydawał" decyzję administracyjną, nie dotyczy zaś pracowników, którzy wprawdzie brali udział w podejmowaniu określonych czynności procesowych w toku postępowania, lecz nie podejmowali decyzji (B. Adamiak [w:] J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 522; M. Jaśkowska [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 714; R. Stankiewicz [w:] M. Wierzbowski, A. Wiktorowska (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, s. 851-852). W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że wskazane przez skarżącego pracownice socjalne zatrudnione w Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] - H. L. i E. W. nie wydały decyzji z dnia [...] lutego 2015 r., której uchylenia we wznowionym postępowaniu domaga się skarżący. Decyzję tę, z upoważnienia Wójta Gminy [...], wydała B. Ś., będąca Kierownikiem Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Nie zaistniały również podstawy do wyłączenia B. Ś. od rozpoznania niniejszej sprawy. Podejmowanie przez nią czynności w innych sprawach z udziałem skarżącego nie stanowi bowiem przesłanki wyłączenia jej od udziału w sprawie. Skarżący, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, nie wskazał przy tym żadnych innych merytorycznych podstaw wyłączenia tej osoby od rozpoznania niniejszej sprawy, a jego subiektywne odczucia o jej działaniu ze szkodą dla skarżącego nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. Wnioski o wyłączenie H. L., E. W. i B. Ś. zostały zatem przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięte w sposób prawidłowy. Oznacza to, iż wskazana przez skarżącego podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. w istocie nie zachodziła. Ponadto z akt sprawy bezspornie wynika, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji skarżący miał zapewniony czynny udział, co wyklucza również uznanie za zasadną podstawę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Brak udziału w niektórych czynnościach postępowania nastąpił wyłącznie z woli skarżącego (kilkakrotne uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego), nie zaś w rezultacie zaniedbań organu. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi również podstawa wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych w oparciu o dowody, które okazały się fałszywe. Należy podkreślić, że podstawa wznowienia postępowania administracyjnego z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. zachodzi w razie kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek. Po pierwsze, w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym w określonej sprawie administracyjnej nastąpiło sfałszowanie dowodu. Po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Od tej reguły istnieją dwa wyjątki, to jest, gdy fałsz dowodu jest oczywisty i wznowienie postępowania jest konieczne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu publicznego oraz gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa. Po trzecie, fałszywy dowód musi być podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. W rozpoznawanej sprawie ani przed sądem karnym, ani przed innymi organami powołanymi do ścigania przestępstw nie toczyło się żadne postępowanie dotyczące sfałszowania jakiegokolwiek dokumentu stanowiącego podstawę ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie. Analiza akt sprawy w żaden sposób nie potwierdza ogólnikowych zarzutów skarżącego co do "sfałszowania" dokumentów stanowiących podstawę wydania przez Kierownika OPS w [...] decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. Wbrew zarzutom skargi, nie ma podstaw do stwierdzenia oczywistego "fałszu", a nawet nieprawidłowości któregokolwiek z nich. Wbrew stanowisku skarżącego, w sprawie nie występuje również przesłanka wznowienia z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. wydanie decyzji w wyniku przestępstwa. Nie ulega wątpliwości, że strona, która domaga się wznowienia postępowania na podstawie przywołanego przepisu, musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci prawomocnego orzeczenia sądowego lub orzeczenia innego organu, stwierdzającego fakt popełnienia przestępstwa. Taki dowód nie został w sprawie złożony. Od powyższego wymogu Kodeks postępowania administracyjnego wprowadza jednakże dwa wyjątki. Pierwszy wprowadzony został w art. 145 § 2 k.p.a., według którego wznowienie postępowania może nastąpić przed stwierdzeniem przestępstwa, jeżeli fakt jego popełnienia jest oczywisty, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. W sprawie niewątpliwie okoliczności te nie zachodzą. Skarżący nie wskazał przy tym, jakie – jego zdaniem – przestępstwo zostało popełnione przy wydaniu decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. Drugi wyjątek, określony w art. 145 § 3 k.p.a., dotyczy sytuacji, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa. Może tu wchodzić w grę immunitet, amnestia, przedawnienie ścigania czy karania albo abolicja. Żadna z takich sytuacji nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie. W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła też żadna z pozostałych przyczyn wznowienia postępowania z urzędu, określonych w art. 145 § 1 pkt 6 – 8 k.p.a. Z tych wszystkich względów sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy orzeczono na podstawie art. 250 powołanej ustawy w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c/ i § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801). Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł, jak w sentencji.