II SA/Lu 896/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia NSA Maciej Kierek (sprawozdawca), Asesor WSA Jerzy Drwal, Protokolant Asystent sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 lutego 2007 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie) na rzecz [...] G. C. kwotę 292, 80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym 22 % VAT w wysokości 52, 80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...]., znak: [...] wydaną na podstawie art. 138§1pkt.1 kpa w zw. z art. 39ust.1 i2 oraz art. 8ust.1pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz.593 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania T. W. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]., Nr [...] przyznającą jej zasiłek celowy w wysokości [...]zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zapłaty za energię elektryczną. Organy administracyjne obu instancji ustaliły, że sytuacja materialna T. W. uzasadnia przyznanie jej pomocy społecznej. Skarżąca mieszka bowiem sama i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe; utrzymuje się wyłącznie z emerytury wynoszącej 432,76zł miesięcznie. Skarżąca cierpi na astmę oskrzelową i wymaga stałego przyjmowania leków, których miesięczny koszt wynosi ok. [...] zł. Przyznając T. W. zasiłek celowy w kwocie [...]zł na opłacenie jedynie części rachunku za energię elektryczną za okres marzec - maj 2006r. wynoszącego [...] zł organy podniosły, że z energii elektrycznej w tym samym mieszkaniu korzystają – prowadząc odrębne gospodarstwa domowe - jej mąż Z. W. oraz dorosły syn M..W., którzy również powinni pokrywać koszty energii elektrycznej. Poza tym organy wyjaśniły, że udzielona pomoc jest adekwatna do możliwości finansowych Ośrodka, a także do potrzeb osób oczekujących na pomoc. Organ wziął pod uwagę również okoliczność, iż T. W. stale korzysta z pomocy Ośrodka: ostatnio otrzymała zasiłek celowy w kwietniu 2006r. w wysokości [...]zł i zasiłek okresowy w kwocie [...]zł. Pomoc uzyskują także jej mąż i syn. Skargę do sądu administracyjnego wniosła T. W. domagając się uchylenia decyzji Kolegium. Skarżąca zarzuciła, że nie została zawiadomiona o przesłaniu odwołania organowi II instancji, dlatego nie mogła brać udziału w postępowaniu odwoławczym, a także nierozpoznanie wniosku o wyłączenie pracownika Ośrodka H. L.j z postępowania i jej stronniczość, "oględziny prywatne", "brak aktualnej podstawy prawnej najścia p. L.", "wniosek o wyłączenie złożony dnia 13 czerwca – brak reakcji prawnej", "brak postępowania w sprawie wniosku z dnia 9 czerwca". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, że są one nieuzasadnione. Pismo zawiadamiające o przesłaniu odwołania wraz z aktami zostało wysłane skarżącej (k.17), a ponadto wiedziała ona o toczącym się postępowaniu odwoławczym, bowiem została powiadomiona pisemnie przez Kolegium o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy. (k.19) Niezasadny jest również zarzut wyłączenia od rozpoznania sprawy pracownika Ośrodka H. L., ponieważ w tym zakresie zostało przeprowadzone formalne postępowanie, zakończone prawomocnym postanowieniem. Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 79 kpa, który nie ma - zdaniem Kolegium - zastosowania do wywiadu środowiskowego. Natomiast wizyta pracownika T. L. nie była "najściem" lecz wykonywaniem służbowych obowiązków tj. aktualizującego wywiadu środowiskowego. Akta sprawy nie zawierają wniosku z dnia 13 czerwca 2006r., dlatego organ nie mógł się do niego ustosunkować. Całkowicie chybiony jest również zarzut, iż brak jest postępowania w sprawie wniosku z dnia 9 czerwca 2006r., bowiem niniejsze postępowanie właśnie tego wniosku dotyczy. W uzupełnieniu skargi w toku postępowania przed sądem złożył pismo ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej, podtrzymując skargę i wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji. Pełnomocnik stwierdził, że organ I instancji powinien był oddzielnymi decyzjami rozpatrzyć wnioski skarżącej z dni: 17 maja 2006r i 9 czerwca 2006r., ponieważ pierwszy z nich odnosił się do energii za okres marzec - maj 2006r., a drugi za okres maj - lipiec 2006r. Ponadto wnioski zostały złożone w różnych miesiącach, a więc przy obliczaniu dochodu skarżącej powinny być brane pod uwagę dochody skarżącej z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Zdaniem pełnomocnika niezasadne jest stanowisko organów, iż mąż i syn skarżącej powinni się przyczyniać do opłacania kosztów energii elektrycznej. Skarżąca bowiem od dnia 1 lutego 2005r. w całości pokrywa m.in. koszty energii elektrycznej, pomimo faktu, iż rachunki opiewają na jej męża. Natomiast mąż skarżącej ponosi inne koszty utrzymania nieruchomości takie jak podatek od nieruchomości i koszty wywozu nieczystości i odprowadzania ścieków. Syn skarżącej zaś prowadzi odrębne gospodarstwo rolne, jednak nie uzyskuje żadnych dochodów, więc nie jest w stanie uczestniczyć w pokrywaniu kosztów utrzymania nieruchomości. Pełnomocnik wskazał, że w maju i czerwcu 2006r. skarżąca poniosła wydatki w łącznej kwocie [...], co stanowi [...] miesięcznie (energia elektryczna- [...], dwie raty kredytu na opał – [...], leki- [...]zł), a więc pochłaniają znaczną część jej miesięcznego dochodu wynoszącego [...]. Pełnomocnik podkreślił, że w ramach powyższej kwoty nie zostały uwzględnione wydatki na artykuły spożywcze, które powinny być niższe niż kwota [...], biorąc za podstawę minimum egzystencji w ramach jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego (dane średnioroczne Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych za rok 2005). Powyższe wyliczenia wskazują, że kwota, jaką powinna dysponować skarżąca, ażeby zapewnić sobie godne utrzymanie powinna wynosić [...], a faktycznie wynosi o ponad [...]zł mniej. W tej sytuacji, zdaniem pełnomocnika, przyznany jej zasiłek celowy w wysokości [...]zł nie odpowiada celom pomocy społecznej i niezbędnym potrzebom skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1§1i2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej określają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz.539 ze zm.) Cele pomocy społecznej określone zostały w art. 2 i 3 ustawy jako wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. (art.3ust.3) W sprawie skarżąca wnosiła o przyznanie jej pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie należności za energię elektryczną. W świetle art.39 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest ponadto od wysokości dochodów, które nie mogą przekraczać tzw. kryterium dochodowego. (art. 8 ust.1) Organy prawidłowo ustaliły, że dochód skarżącego nie przekracza kryterium dochodowego, a koszty energii elektrycznej stanowią niezbędną potrzebę uzasadniającą przyznanie zasiłku celowego. Wbrew zarzutom skargi decyzja Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z [...]. została wydana prawidłowo i nie narusza przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, jak również przepisów postępowania: skarżąca została zawiadomiona zarówno przez Ośrodek Pomocy Społecznej (pismo z dnia 29 czerwca 2006r., k.17), jak i przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (k. 20) o toczącym się postępowaniu odwoławczym, a zatem miała ona prawo aktywnie brać w nim udział. Ustalanie wysokości zasiłku celowego oparte jest na uznaniu administracyjnym, przy czym organ uwzględnia nie tylko sytuację materialną osoby ubiegającej się o pomoc, ale również możliwości finansowe ośrodka. Pomoc powinna być przyznawana w pierwszej kolejności tym osobom, które nie są w stanie samodzielnie egzystować i zgodnie z celami ustawy. Skarżąca systematycznie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, a więc ostatecznie otrzymuje potrzebne jej wsparcie. Nie można zatem zarzucić organowi I instancji, że przekroczył granice przysługującego mu uznania, naruszając ustawę o pomocy społecznej. Bez znaczenia jest również podnoszona przez pełnomocnika skarżącej okoliczność, iż skarżąca umówiła się z innymi współużytkownikami energii, że koszty energii pokrywać będzie wyłącznie ona. Dobrowolne przyjęcie na siebie zobowiązania nie może stanowić podstawy przyznania pomocy społecznej w większym zakresie. Nie ma również podstaw do przyjęcia, że organ powinien był odrębnie rozpoznać wnioski z dnia 17 maja i 9 czerwca 2006r., skoro oba miały ten sam przedmiot, tj. dotyczyły opłat za energię elektryczną, a obejmowały jedynie inne okresy (marzec - maj oraz maj – lipiec), tym bardziej, że oba wnioski zostały złożone w krótkim czasie po sobie i przed wydaniem decyzji rozstrzygającej pierwszy wniosek. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) oddalił skargę.