II SA/Lu 897/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz uchyla decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz L. S. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. L. S. pismem z dnia 18 stycznia 2012 r., zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej o skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej w S. Wyjaśniła, że od 20 roku życia przebywa na rencie i stan jej zdrowia uniemożliwia samodzielne funkcjonowanie. Obecnie leczy się psychiatrycznie i zdiagnozowano u niej guza tarczycy, jednak ze względu na zły stan zdrowia nie moze być operowana. Zwróciła uwagę, że nie jest w stanie podejmować samodzielnie decyzji dotyczących najprostszych czynności życia codziennego jak przyjmowanie leków, robienie zakupów czy sporządzanie posiłków. Podniosła, że po zajęciu renty miesięcznie na życie pozostaje jej kwota 360 złotych. Zwracając się o umieszcznie w DPS w S. podkreśliła, że jest Świadkiem Jehowy, a podopiecznymi tego domu pomocy społecznej jak i jego pracownikami są takze w znacznej części Świadkowie Jehowy. Z tego powodu tylko ten Dom Pomocy Społecznej jest w stanie zapewnić jej nie tylko opiekę o wysokim standardzie, ale i odpowiednią opiekę duchową. Zaznaczyla, że przebywanie wśród współwyznawców będzie miało znaczenie dla jej zdrowia psychicznego. Rozpatrując powyższy wniosek Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dniu [...] skierował wnioskodawczynię do Domu Pomocy Społecznej im. bł. J. P. II w K. dla osób starszych i przewlekle somatycznie chorych, typu stacjonarnego i ustalił odpłatność za pobyt w tej placówce. Od powyższej decyzji L. S. wniosła odwołanie. W jego uzasadnieniu podkreśliła, że na mocy art. 2 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancji wolności sumienia i wyznania (Dz.U. z 1989 r.Nr 29, poz. 155 ze zm.) oraz § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005 r. w sprawie domów pomocy społecznej, ma prawo być umieszczona w takim domu pomocy społecznej, który umożliwi jej pełną swobodę praktyk religijnych. Pełnię takiej swobody gwarantuje je właśnie DPS w S. Prócz tego koszt pobytu w nim jest na podobnym poziomie jak w DPS im. bł. J. P. II w K. Z tych powodów ponownie wniosła o umieszczenie w DPS w S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 15 maja 2012 r. uchyliło decyzję Kierownika OPS i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy i przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...], odmówił skierowania L. S. do DPS w S. Uzasadniając rozstrzygnięcie podniósł, że zobowiązany jest do kierowania osób do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego najbliżej ich miejsca zamieszkania, przy czym typ domu pomocy społecznej określa się biorąc pod uwagę zakres i rodzaj schorzeń oraz okres oczekiwania na miejsce. Typując domy pomocy społecznej, do których wnioskodawczyni mogłaby być skierowana, brano także pod uwagę możliwość wykonywania w nich praktyk religijnych, przy czym DPS w S. zostal wykluczony. Jest on bowiem prowadzony przez podmiot niepubliczny, do ktorego można kierować osoby uprawnione jedynie wówczas, gdy domy pomocy społecznej o zasięgu powiatowym nie posiadają wolnych miejsc. Możliwość wykonywania praktyk religijnych dla Świadkow Jehowy zapeniają natomiast Domy Pomocy Spolecznej w R., K. i L. Ponadto zwrócono uwagę, że DPS w S. nie jest prowadzony przez właściwego terytorialnie wójta lub starostę. Skoro L. S. wnosiła wyłącznie o umieszczenie w DPS w S., a nie jest możliwe skierowanie do tego domu pomocy społecznej, odmowa byla uzasadniona. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwolawcze powyższą decyzję utrzymało w mocy. Także ten organ stwierdził, że skoro DPS w S. jest prowadzony przez podmiot niepubliczny, a istnieje możliwość skierowania odwołującej się do domu pomocy społecznej prowadzonego przez podmiot publiczny, to brak jest podstaw do jej skierowania do DPS w S. na zasadzie wyjątku, który wprowadził art. 65 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Artykuł 65 ust. 1 wyłącza bowiem możliwość zastosowania w niniejszej sprawie art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Regulacje prawne art. 59 ust. 1 oraz art. 65 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że przy rozpatrywaniu wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej prowadzonego przez podmiot niepubliczny nie mogą mieć znaczenia kwestie wyznania, na które wskazuje odwołująca. Powyższego nie należy mylić z możliwością praktyk religijnych na terenie domów pomocy społecznej, jest to bowiem kwestia organizacyjna poszczególnych placówek. Kolegium podkreśłiło, że wprawdzie brak jest podstaw do udzielenia odwołującej się pomocy społecznej w formie skierowania do niepublicznego domu pomocy społecznej, ale nie ma przeszkód do ubiegania się o przyjęcie do tego domu na zasadzie indywidualnej umowy między zainteresowaną, a podmiotem prowadzącym ten dom. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie L. S. zarzuciła Kolegium naruszenie art. 32 Konstytucji RP oraz art. 54 ust. 2 i 2a oraz art. 55 ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca wróciła uwagę, że art. 32 Konstytucji RP zapewnia prawo do równego traktowania każdego człowieka, a więc i uwzględniania jego potrzeb religijnych. Artykuł 32 ust. 2 Konstytucji RP podkreśla zakaz dyskryminacji w życiu społecznym, a na taką dyskryminację i niezrozumienie będzie narażona w miejscu, gdzie większością są katolicy i do tego często chorzy psychicznie. Przebywanie w miesjcu, w którym nikt jej nie rozumie, tylko pogłębi jej depresję, wyłączy z życia w takiej placówce i może w konsekwnecji doprowadzić do czynow samobójczych. Skarżąca podkreśłiła, że Kolegium nie wykazuje zrozumienia problemu i wręcz lekceważy kwestie wyznania. Zwróciła uwagę również na to, że dom pomocy społecznej musi spełniać wszyskie usługi, o których stanowi art. 55 ustawy o pomocy społecznej. Poziom usług, które powinny być przez taką placówkę spełnione wynka zaś z indywidualnych potrzeb. Dlatego skierowanie do dowolnej placówki, która posiada wolne miejsca jest prawnie niedopuszczalne. W domach, do których może być skierowana ze względu na wyznanie, narusza się jej godność osobistą i zaburza poczucie bezpieczeństwa, a to przekłada się na stan emocjonalny i w konsekwencji szkodzi zdrowiu fizycznemu. Według skarżącej stanowisko organów, według których w placówkach, do których może być skierowana, jakoby istnieje możliwość wykonywania praktyk religijnych wyznania Świadków Jehowy, nie ma nic wspólnego z praktyką. Ta bowiem wymaga, aby były organizowane spotkania Świadków Jehowy w danej placówce celem nauczania się, proponowania literatury biblijnej czy też wspólnego śpiewania pieśni bądź też organizowania wyjść na głoszenie. Skarżąca podkreśliła, że proponowanie jej podpisanie umowy cywilnej z DPS w S., gdy jest ona osobą ubogą, jest dla niej krzywdzące i upokarzające. Narusza też jej godność osobistą. W obszernych wywodach odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 55 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej Kolegium podkreśliło, że na etapie kierowania do domu pomocy społecznej przepis ten nie ma znaczenia. Skierowania można dokonać bowiem tylko do takiego domu, który jest prowadzony przez podmiot publiczny lub na zlecenie jednostki samorządu terytorialnego, gdy podmiot prowadzący dysponuje zezwoleniem na prowadzenie takiej działalności, co jest równoznaczne ze spełnieniem przez dom standardów wyznaczonych art. 55 ustawy o pomocy społecznej. Dlatego też próba wywodzenia z treści tego przepisu argumentów uzasadniających żądanie skarżącej zgłoszone przez nią we wniosku z dnia 18 stycznia 2012 r. nie jest zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 54 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). osobę wymagającą całodobowej opieki kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba, że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Przepis ten ustanawia zasadę, w myśl której właściwy organ pomocy społecznej ma obowiązek kierować osoby wymagające całodobowej opieki do domu pomocy społecznej odpowiedniego dla danej osoby kierowanej typu, położonego najbliżej jej miejsca zamieszkania chyba, że termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej przekracza 3 miesiące. Unormowanie to ustanawia jeszcze jedno wyłączenie. Otóż nie kieruje się osoby wymagającej całodobowej opieki do domu pomocy społecznej odpowiedniego dla niej typu, leżącego najbliżej miejsca zamieszkania, jeżeli wymagają tego okoliczności sprawy. Przy ocenie, jakie okoliczności sprawy mogą decydować o wyłączeniu powołanej zasady kierować należy się unormowaniem art. 55 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Wskazuje ono zakres usług świadczonych przez domy pomocy społecznej, stanowiąc jednocześnie, że zakres tych usług musi odpowiadać indywidualnym potrzebom osób w nich przebywających (art. 55 ust. 1), ze szczególnym uwzględnieniem wolności, intymności, godności i poczucia bezpieczeństwa mieszkańców domu pomocy społecznej oraz stopnia ich fizycznej i psychicznej sprawności (art. 55 ust. 2). Oznacza to, że organ pomocy społecznej dokonując wyboru domu pomocy społecznej, do którego skierowana ma być osoba wymagająca całodobowej opieki, zobowiązany jest brać pod uwagę nie tylko typ domu pomocy społecznej, czas oczekiwania na miejsce w tym domu i zakres świadczonych w nim usług, ale również jej indywidualne potrzeby. W sposób szczególny uwzględnić musi, który z domów pomocy społecznej w sposób najpełniejszy zapewni, zgodnie z jej indywidualnymi potrzebami wolność, w tym swobodę praktyk religijnych, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji poprzestały jedynie na ustaleniu tego, które z placówek leżących w obrębie gminy i powiatu mają możliwość zapewnienia realizacji skarżącej jej praktyk religijnych. Pominęły zaś ocenę, czy wskazywane placówki w pełni odpowiadają indywidualnym potrzebom skarżącej w zakresie swobody realizacji przez nią praktyk religijnych, co wskazuje, że nie zwrócono dostatecznej uwagi na przepis art. 7 kpa, nakazujący organom administracji publicznej przy załatwieniu sprawy uwzględnić tak interes publiczny jak i słuszny interes obywateli. Uwaga ta jest tym bardziej oczywista, jeśli zważyć, że według art. 59 ust. 3 ustawy te same zasady obowiązują w razie kierowania do domów pomocy społecznej prowadzonych przez podmioty samorządowe jak i prowadzonych na zlecenie organów jednostek samorządu terytorialnego. W tym kontekście nie dostrzeżono również, że według znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy uchwały Nr 123/2011 Zarządu Powiatu S. z dnia 10 sierpnia 2011 r. (k. 4 akt adm. organu I instancji) Zarząd Powiatu S. zawarł z Fundacją "SADYBA", będącą założycielem DPS w S., umowę zlecenia na okres od 1 września 2011 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. na prowadzenie domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku i osób przewlekle somatycznie chorych. Wykluczenie zatem możliwości skierowania skarżącej do tego Domu Pomocy Społecznej tylko z tego powodu, że jest on prowadzony przez podmiot niepubliczny, nie może znaleźć akceptacji. W konsekwencji nie można przyjąć, aby zaskarżona decyzja oraz decyzja utrzymana nią w mocy, podjęte zostały po rozpatrzenia i ocenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Obie te decyzje wydane zostały zatem z naruszeniem art. 77 § 1 kpa, który zobowiązuje organy administracji publicznej do tego, aby w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponownie rozpatrując sprawę należy rozważyć, czy w świetle powołanej uchwały Nr 123/2011 Zarządu Powiatu S. z dnia 10 sierpnia 2011 r. możliwe jest załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem skarżącej. Z tych względow na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w związku z art. 200 wspomnianej ustawy oraz § 14 ust.2 pkt.1 lit.c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U Nr 153, poz. 1349 ze zmianami ).